Bos' manier van leiding nemen? Vogelaar wegsturen

Tijdens het partijcongres afgelopen juni kondigde PvdA-partijleider Wouter Bos aan leiding te gaan geven aan de discussie in de partij over integratie. Sindsdien is daarvan nog maar weinig terecht gekomen. Bos redde bank op bank, maar over integratie werd van hem niets meer vernomen.

Tót donderdagavond minister en partijgenote Ella Vogelaar de laan uit werd gestuurd. Kennelijk bedoelde Bos dit met leiding geven. Wie in de weg zit dient terzijde te worden geschoven.

Het integratiedebat in de PvdA heeft meer weg van een stammenstrijd. Het gaat allemaal erg binnenskamers en buiten de schijnwerpers van de openbaarheid, maar het gaat hard tegen hard, zonder perspectief op een duidelijk sociaal-democratisch antwoord op het integratievraagstuk.

Vogelaar was de verpersoonlijking van de meer ontspannen benadering in de PvdA, terwijl vooral in de fractie de hardliners inmiddels de boventoon voeren. Pogingen beide benaderingen met elkaar te verzoenen zijn niet of nauwelijks waarneembaar.

In de PvdA leidt een dergelijke situatie wel vaker tot slachtoffers. De gang van zaken rond Ella Vogelaar toont een treffende gelijkenis met de teloorgang van Elske ter Veld in de eerste helft van de jaren negentig. Ter Veld, destijds staatssecretaris van sociale zaken in het derde kabinet-Lubbers, moest ook onder druk van de fractie aftreden. Haar verzuchting na haar aftreden, it’s my party and I cry if I want to, staat in het geheugen gegrift.

De PvdA zocht in die tijd nog steeds naar het sociaal-democratische antwoord op de te ver uitgedijde verzorgingsstaat. De partij had in de jaren tachtig buitenspel gestaan en moest machteloos toezien hoe CDA en VVD gezamenlijk de sociale zekerheid hervormden. De PvdA kreeg eind jaren tachtig de taak de klus af te maken, maar worstelde als regeringspartij als vanouds verder.

Ter Veld wilde op de rem trappen. In het concrete geval ging het om de hoogte van het minimumjeugdloon, maar dat was niet meer dan de spreekwoordelijke druppel. Ze isoleerde zich als staatssecretaris meer en meer van haar partijgenoten in de Kamerfractie en kon uiteindelijk opstappen.

Het aftreden van Ter Veld betekende in het denken van de PvdA over de verzorgingsstaat overigens wel een doorbraak. Tijdens de twee paarse kabinetten, die op Lubbers III volgden, was het wel mogelijk zonder al te veel incidenten door te gaan met hervormen.

Of dat ook zal gebeuren nu de Amsterdammer Eberhard van der Laan de portefeuille van Vogelaar overneemt... Van een debat over het integratievraagstuk is, ondanks Bos’ aankondiging daarin de leiding te nemen, niet veel te merken. De partij heeft het na de grote verkiezingsoverwinning bij de verkiezingen voor de gemeenteraden veel te druk met besturen en met het loodgieteren in de grote achterstandswijken.

Ondertussen blijft het bevreemden wat Bos ooit bezielde toen hij Vogelaar verzocht tot het kabinet toe te treden en waarom zij werd opgezadeld met de onmogelijke opdracht zelf maar geld te vinden voor het omzetten van de achterstandswijken tot prachtwijken. In de oplossing van Bos zat als het ware de mislukking al verpakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden