Borstkanker? Naar Bilthoven

De kersverse koningin Máxima opent binnenkort een nieuw ziekenhuis, helemaal gericht op de strijd tegen borstkanker. Maar het wordt volgens de directeur zeker geen privékliniek.

Een op zeven borstkankerpatiënten moet in de toekomst zijn weg vinden naar Bilthoven. Daar gaat volgende week 's lands eerste in borstkanker gespecialiseerde ziekenhuis open, het Alexander Monro Ziekenhuis. Jan van Bodegom, grondlegger en algemeen directeur: "Het moet zo zijn dat patiënten het liefst hier worden behandeld."

In het ziekenhuis zijn deze week nog volop bouwvakkers aan het werk. Er moet nog een grote toegangstrap worden gebouwd en veel meubilair ontbreekt. Maar Van Bodegom is een rasoptimist. "O, dat gaat zo snel, we gaan echt op 15 april open." Op 23 mei verricht de kersverse koningin Máxima de officiële opening. "Geweldig hè", zegt Van Bodegom. Alle publiciteit voor deze nieuwkomer in de ziekenhuiswereld is immers welkom. Want de borstkankerzorg is in Nederland op hoog niveau, met toonaangevende kankerinstituten als het Antoni Van Leeuwenhoek Ziekenhuis, in 2011 naar eigen zeggen goed voor 1859 borstkankerpatiënten. Wat moet zo'n nieuwkomer daar nog bij, zeker als die liefst 2000 patiënten per jaar wil gaan behandelen?

Bij Van Bodegom, die jarenlang werkte als borstkankerchirurg in Bernhoven, het ziekenhuis van Oss en Veghel, is geen spoortje van twijfel te bespeuren. Dat in tijden van crisis ABN Amro tientallen miljoenen euro's in zijn plan stopte, is niet alleen 'cool', zoals hij dat uitdrukt, maar ook een teken van groot vertrouwen in zijn visie.

Die komt er kort gezegd op neer dat goede complexe zorg, waar diagnose- en behandelingsmethoden zich continu vernieuwen, specialisatie en onderzoek vereist. Dus weg met het ziekenhuis dat allerlei kankersoorten behandelt, vrij baan voor het ziekenhuis dat zich toelegt op één soort. "Wij hebben een MRI-apparaat in huis dat twee keer zo sterk is als in andere ziekenhuizen. Daarmee zijn nu ook oneffenheden in de borsten van jonge vrouwen te detecteren", zegt Van Bodegom trots.

De missiedrang om de borstkankerzorg te verbeteren zit zo diep, dat zijn vrouw zes jaar geleden verzuchtte: "Begin dan zelf zo'n ziekenhuis". Bega vooral niet de fout zijn geesteskind een privékliniek te noemen. "De meeste privéklinieken bieden één of twee medisch specialismen. Maar wij bieden alles op het terrein van borstkankerzorg. En het is verzekerde zorg." In zijn ziekenhuis kunnen patiënten terecht voor diagnostiek, operatie en reconstructie, chemotherapie, nabehandeling, fysiotherapie en psychosociale zorg. "Verder werken in privéklinieken vaak artsen die ook in een ander ziekenhuis werken. Bij ons is iedereen in loondienst." De ziekenhuisspecialist die zich in een privékliniek laat uitbetalen per operatie om zo snel wat bij te verdienen, kan bij Van Bodegom niet terecht.

In ieder geval heeft hij goed gekeken naar een belangrijke troef van privéklinieken: de warme, menselijke benadering van 'de klant'. Bij de entree in Bilthoven geen saaie balie met onpersoonlijke ponskaartjes, maar een mooie tafel met vriendelijke gastvrouw. "Die kent je naam al en leidt je hoogstpersoonlijk naar een spreekkamer", zegt de ziekenhuisbaas. Geen naargeestige ziekenhuisgangen waarin je verdwaalt, maar spreek- en behandelruimtes op één gang, met veel glas en daglicht. De patiëntenkamers, in de uitvoering één- en tweepersoons ("Voor als je partner of moeder mee wil") hebben allemaal uitzicht op het groen. En er is een mooie zitkamer met groot balkon, voor patiënten die bijvoorbeeld wachten op een uitslag. "Daar kan je dan huilen als de spanning te groot is", zegt Van Bodegom, die voor zijn plannen putte uit ervaringen van honderd ondervraagde patiënten. De zaal voor patiënten die een chemokuur ondergaan, wordt met zijn designmeubilair en uitzicht zo mooi dat het haast een fijne plek is, belooft hij. "Patiënten moeten het gevoel krijgen: Als ik dan toch borstkanker krijg, dan het liefst in Bilthoven een behandeling."

De spreekkamers hebben verder allemaal een andere sfeer, hoofdzakelijk dankzij verschillende grote kleurige afbeeldingen op een muur van 'krachtige vrouwen', zoals de borstkankerchirurg hen noemt. "Een Madame Curie bijvoorbeeld." Dat is niet zonder reden. Hij behandelde in Oss eens een patiënte die verhaalde hoe benauwd zij het alleen al kreeg van de gedachte aan zijn spreekkamer. "'Dan moet ik weer die kamer in waar ik mijn doodvonnis vernam', zei zij." In Bilthoven wordt in het elektronisch patiëntendossier aangevinkt in welke kamer een patiënte haar diagnose hoorde - zodat ze daar niet meer terug hoeft te komen.

Ook wil het ziekenhuis de martelende onzekerheid aanpakken van de vraag die ieder borstknobbeltje oproept: is het wel of geen kanker? "Tachtig procent van de vrouwen blijkt bij nader onderzoek geen borstkanker te hebben. Maar ze kennen wel allemaal de gevoelens van paniek en rampspoed", aldus de initiatiefnemer. "Daarom: wie ons nú belt, kan hier meteen voor een diagnose terecht. Kom je direct, dan heb je in de meeste gevallen binnen tien minuten een eerste onderzoeksresultaat." Het ziekenhuis heeft twee mamma- en echografieapparaten in huis. "Zo nodig volgt weefselonderzoek waarbij we binnen een uur kunnen zeggen of het goed- of kwaadaardig is. Weer twee uur later weten we welk type kanker het betreft." Voorlopig heeft het ziekenhuis capaciteit genoeg om iedereen direct te helpen.

Met al zijn enthousiasme heeft Van Bodegom iets van een evangelist in de zorg. En misschien is dat ook wel nodig ook, voor een nieuwkomer. Uiteindelijk heeft het Alexander Monro Ziekenhuis nog geen patiënt behandeld en kan het dus geen enkel resultaat overleggen. Het moet ondertussen wel het vertrouwen winnen van de zorgverzekeraars. Zij beslissen immers of ze een behandeling in Bilthoven vergoeden.

Over het algemeen staan zorgverzekeraars niet te juichen bij ieder nieuw privé-initiatief. Vooral omdat de ervaring leert dat langs deze weg het zorgaanbod zich alleen maar uitbreidt. Lang niet iedere operatie in een nieuwe kliniek zorgt voor een daling van de zorg in bestaande ziekenhuizen. Maar inmiddels is zorgverzekeraar CZ over de streep. De verzekeraar staat op het punt enkele honderden operaties in te kopen. "We hebben diverse keren met Van Bodegom gesproken en willen zijn initiatief wel een kans geven", zegt een woordvoerster. Dat juist CZ met het Alexander Monro Ziekenhuis in zee wil, is voor hem hoopggevend. Het was deze zorgverzekeraar uit Tilburg die als eerste strenge kwaliteitseisen ging stellen aan de borstkankerzorg.

Maar alleen CZ als klant is natuurlijk onvoldoende. Ook andere verzekeraars moeten overtuigd raken van de meerwaarde van een in borstkankerzorg gespecialiseerd ziekenhuis. En de patiënt moet overtuigd raken van de kwaliteit van de kliniek in Bilthoven. Van Bodegom ziet vooral een zonnige toekomst. "Het kan toch niet zo zijn dat zorgverzekeraars tegen verdere concentratie van zorg zijn? Uiteindelijk garandeert dat het beste voor de patiënt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden