Boris Johnson zaagt met Brexit aan stoelpoten premier Cameron

Beeld Photo News

Hij stond altijd al bekend als euroscepticus. Maar dat de Londense burgemeester Boris Johnson zich zondag ineens zou opwerpen als boegbeeld van de Brexit-campagne, had vrijwel niemand verwacht. Pers en politici twijfelen aan zijn motieven: aast Johnson eigenlijk op het leiderschap van de Conservatieve partij en op het premierschap?

Zelf ontkent de charismatische en populaire Johnson dat zijn steun voor de Brexit iets te maken heeft met persoonlijke carrièrewensen. Hij zegt puur te handelen uit zorg over het Europese project, waarin de democratie volgens hem wordt gesmoord. Groot-Brittannië moet zijn zelfbeschikking terugkrijgen, vindt hij. De deal die premier David Cameron daartoe in Brussel heeft afgedwongen, is in zijn ogen veel te mager.

Johnsons vader, Stanley Johnson, ontkent eveneens dat het zijn zoon te doen is om politieke promotie. Die beschuldiging noemde hij op de BBC een 'karikatuur'. Als zijn zoon werkelijk een hoge functie in de landelijke politiek zou nastreven, zei papa Johnson, dan had hij zich juist moeten aansluiten bij het pro-EU-kamp. Want de premier had hem bij steun al een mooie ministerspost in het vooruitzicht gesteld.

Dit beloofde baantje kan Johnson voorlopig op zijn buik schrijven, want volgens insiders is Cameron 'woest' op hem. Maar als Johnson het Brexit-referendum van 23 juni weet te winnen, komen de kaarten weer anders te liggen. Dan moet Cameron vrijwel zeker het veld ruimen en is Johnson de meest logische man om hem op te volgen.

Koele berekening
Johnson staat bekend om zijn premiersambitie. In mei loopt bovendien zijn tweede termijn als burgemeester af. Zo vreemd is het dus niet als hij juist nu voorsorteert op het hoogste ambt.

Volgens de krant The Independent maakt Johnson een koele berekening. Hij beseft dat hij het leiderschap van de Conservatieve partij nooit zou winnen van zijn concurrenten George Osborne (minister van financiën) en Theresa May (binnenlandse zaken) als hij braaf bij het pro-EU-kamp zou aanschuiven. Daarentegen kan hij als Brexit-boegbeeld de held worden van veel Conservatieve kamerleden. Mocht hij het referendum ook nog winnen, dan belandt hij in de ideale positie om de macht te grijpen.

En dan? Komt er dan een Brexit? Dat is twijfelachtig. In zijn toespraak, zondag, hield Johnson de mogelijkheid open dat Groot-Brittannië na een 'uit'-stem wel degelijk ín de EU blijft. Hij zou de Britse afwijzing van de EU dan alleen gebruiken om in Brussel stevigere concessies af te dwingen. Europese leiders voelen weliswaar niets voor nieuwe onderhandelingen. Maar zijn persoonlijke buit heeft Johnson dan al binnen: het premierschap.

Verdacht
Wat zijn stellingname verdacht maakt, zeggen politici en commentatoren, is dat Johnson in het verleden bijzonder veel over de EU geklaagd heeft, maar tegelijkertijd vaak heeft aangegeven dat Groot-Brittannië het beste af zou zijn in een 'hervormde EU'. Ze vinden zijn radicale zwaai naar het Brexit-kamp daarom onnavolgbaar, tenzij je ervan uitgaat dat de 51-jarige Johnson zijn persoonlijke ambitie boven het nationaal belang plaatst.

Dat laatste suggereerde in elk geval ook premier Cameron toen die zijn binnengesleepte EU-hervormingen gisteren in het Lagerhuis verdedigde. Hij eindigde zijn toespraak met een venijnige steek naar Johnson: "Ik sta hier niet voor mijn herverkiezing. Ik heb geen verborgen agenda..."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden