Boris Johnson geen kandidaat Brits premierschap

Boris Johnson wordt toch geen premier van Groot-Brittannië. Beeld afp
Boris Johnson wordt toch geen premier van Groot-Brittannië.Beeld afp

Het boegbeeld van de campagne om de Britten uit de Europese Unie te loodsen, Boris Johnson, heeft vanmiddag bekendgemaakt geen leider van de Conservatieve partij en geen premier te willen worden. Eerder vandaag stelde minister van justitie -en beoogd rechterhand van Johnson- Michael Gove zich wel kandidaat.

Redactie

De Britten dachten lang te weten wat de grootste ambitie van Johnson was: hoofdbewoner worden van Downing Street 10. Geheel onverwacht maakte de oud-burgemeester van Londen vanmiddag echter bekend af te zien van de race om het partijleiderschap. Kort na deze bekendmaking steeg het Britse pond weer in waarde.

Johnson werd gezien als een grote kanshebber voor het premierschap. BBC schreef gisteren dat de politicus zo'n 100 parlementsleden achter zich had staan.

Sinds 2015 zit hij als minister zonder portefeuille in het kabinet. Hij is op die manier niet gebonden aan de collectieve verantwoordelijkheid van de ministers en kan vrijelijk rebelleren tegen controversiële beslissingen. Dat bood hem ook de ruimte het brexitkamp te leiden, wat een enorme stimulans bleek voor die campagne.

Geen rol
De bedoeling was dat hij in de strijd om het premierschap de steun zou krijgen van minister van justitie Michael Gove, maar die stelde zich vanochtend ineens zelf op als kandidaat voor de Conservatieve partij. "Ik ben helaas tot de conclusie gekomen dat Boris niet het leiderschap kan bieden en het team kan vormen dat de komende tijd nodig is", aldus Gove. "Ik heb herhaaldelijk gezegd dat ik geen premier wil worden. Maar de gebeurtenissen van afgelopen donderdag zijn me zwaar gevallen".

Twee jaar geleden liet hij in een interview met The Financial Times nog weten dat hij Johnson -en niet zichzelf- geschikt vond voor het premierschap. "Je hebt net dat beetje extra nodig. Boris heeft dat. Het is net als bij acteurs: sommigen krijgen de hoofdrol zoals George Clooney. Anderen zijn voorbestemd de beste vriend te blijven".

Michael Gove (l) leek Johnson in eerste instantie als leider te steunen. Beeld afp
Michael Gove (l) leek Johnson in eerste instantie als leider te steunen.Beeld afp

De kandidatuur van Gove kan Johnson ertoe hebben gebracht het op te geven. Johnson bleek in ieder geval voor zichzelf geen enkele rol meer te zien in de leiding van de door het referendum van afgelopen week verscheurde partij. Johnson beklemtoonde wel dat het land niet door het referendum in een crisis verkeert, maar dat er een tijd van hoop en ambitie is aangebroken.

Steun
Gove heeft ondertussen al de eerste steunbetuigingen van parlementsleden binnen. Zo liet Conservatief parlementslid Michael Fabricant op Twitter weten over te stappen van Johnson naar Gove.

Premier David Cameron kondigde vorige week na het referendum zijn vertrek aan. De Conservatieve Cameron is voorstander van lidmaatschap van de EU en voor hem was de uitslag van het referendum een nederlaag. Een kleine meerderheid stemde voor de brexit.

Vandaag meldde zich ook een voorstander van EU-lidmaatschap als kandidaat. Minister van Binnenlandse Zaken, Theresa May liet in een artikel in The Times weten dat ze samen met haar partij van het Verenigd Koninkrijk 'een land dat voor iedereen werkt' wil maken. May beloofde de wens van de meerderheid, de brexit, na te streven.

Ook oud-minister Liam Fox, pro-EU minister van Werkgelegenheid Stephen Crabb en pro-brexit minister van energie Andrea Leadsom hebben zich aangemeld als kandidaat voor de Conservatieven. Maar geen van hen wordt gezien als een serieuze kanshebber.

De nieuwe premier zal David Cameron naar verwachting aan het eind van de zomer opvolgen en kan tot 2020 aanblijven. Vanochtend was de laatste kans voor Conservatieve kandidaten zich aan te melden.

Dit zijn de twee belangrijkste kandidaten voor het Britse premierschap:

Theresa May (59)
Functie: Minister van binnenlandse zaken
Plannen met de Brexit: May was tegen de Brexit, maar hield zich tijdens de campagne op de achtergrond. Ze neemt de Brexit nu wel als uitgangpunt. May presenteert zichzelf als de ervaren bestuurder. Ze heeft beloofd dat een pro-Brexit minister de leiding krijgt over de onderhandelingen. Ze wil geen nieuwe verkiezingen, omdat dit de onzekerheid zal vergroten.
Status: Ze ligt beter bij het brede publiek dan Johnson, maar heeft niet hetzelfde charisma. May staat wel bekend als een van de behendigste spelers in het politiek en ambtelijke veld.

Michael Gove (48)
Functie: Minister van justitie
Plannen met de Brexit: Gove was een van de kopstukken en het intellectueel zwaargewicht van de Brexitcampagne, een voormalig medestander van Boris Johnson. Hij ziet de uitslag van het referendum als uiting van het verlangen van de Britten naar meer verandering en beloofde een 'stevige breuk met het verleden'.
Status: Hij heeft zelf vaak gezegd dat hij zich niet als premier ziet en tot zijn kandidatuur werd gedacht dat hij met Johnson in een team zou optrekken. Zijn rol in de campagne heeft hem sympathie opgeleverd bij de leden van de Conservatieve partij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden