Borgman: droom of duivel?

Bemoedigende lachsalvo's internationale pers ebben weg in loop duister verhaal

CANNES - Toeval of niet, maar op het moment dat Alex van Warmerdam zijn nieuwe speelfilm 'Borgman' in Cannes presenteerde, brak na aanhoudende stortbuien de zon eindelijk door. 'Borgman' werd zondagochtend door de internationale pers begroet met bemoedigende lachsalvo's die in de loop van het duistere verhaal wel enigszins wegebden.

Uit het diepst van zijn fantasie duikelde de Amsterdamse scenarist en regisseur een mysterieuze man op: Camiel Borgman is de naam, en hij leeft als een soort Catweazle in het bos, tot hij op de vlucht moet voor mannen met geweren, onder wie Pierre Bokma in een komisch gastrolletje als moorddadige priester. Borgman wandelt een villawijk binnen, waar hij langs de deuren gaat voor een bad. Het is de ijzersterke opening van een lugubere tragikomedie waarin Borgman zich - opgejaagd, afgewezen en in elkaar geschopt - ontpopt als engel der wrake.

Hij krijgt een voet tussen de deur bij Marina, opvallend goed gespeeld door Hadewych Minis. Zij verstopt de indringer met het zangerige Antwerpse accent van Jan Bijvoet in het tuinhuisje, en geeft hem te eten en te drinken, waarna hij niet meer los laat, zelfs aanstuurt op een complete onttakeling van het leven in de steriele villa, waar we ook een echtgenoot treffen, drie kinderen, een au pair en een tuinman.

Of het een droom is, of de duivel in eigen persoon, wordt door Van Warmerdam in het midden gelaten. Misschien is Borgman een tovenaar. Misschien is hij ons geweten. Marina merkt in ieder geval op zich schuldig te voelen over haar rijkdom. Badend in het zweet wordt ze wakker.

En daarmee schurkt Van Warmerdam aan tegen het grote thema van het 66ste Filmfestvial van Cannes: de almaar groter wordende sociale ongelijkheid die de vermogenden van deze wereld scheidt van de worstelende massa's. De Australische regisseur Baz Luhrmann vroeg het zich met 'The Great Gatsby' al af op de openingsdag van het festival: hebben de rijken wel een moreel kompas?

Dezelfde vraag komt op bij de Chinese films 'Bends' en 'A Touch of Sin', bij Sofia Coppola's 'The Bling Ring' en 'Heli' van Amat Escalante.

'Borgman' is de gewelddadigste film in Van Warmerdams oeuvre tot nu toe. Er blijft nauwelijks een spaan heel van de Nederlandse villabewoner. Het levert memorabele beelden op van mensen die met hun hoofd in beton gestort op de bodem van de zee belanden.

Hèhè, eindelijk eens een Nederlandse film met internationale allure, die herinnert aan het werk van twee andere 'noorderlingen': Lars von Trier en Aki Kaurismäki. Prachtig gefotografeerd door Tom Erisman bovendien. Dat het verhaal met een kleine twee uur nogal wordt opgerekt, en in de tweede helft aan het zwabberen gaat, moeten we maar even voor lief nemen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden