Boren naar gas is niet per se slecht

Eindelijk is er geld en aandacht voor het unieke waddengebied. Dat vraagt om serieus overleg in plaats van acties en tegenwerken. De Waddenvereniging moet uitgaan van wetenschappelijke feiten, en gasboringen dus niet bij voorbaat uitsluiten.

Schrijver en bioloog Jac.P. Thijsse beschrijft in een van zijn reisverslagen zijn gevoel over Terschelling; 'Scheveningen, Zandvoort en zelfs op Texel weet je altijd dat achter de horizont, en niet eens zoo heel ver, weer Engeland ligt. Maar hier op Terschelling is geen overkant, je kijkt regelrecht de wereld uit, over de noordpool heen.'

Je hoeft niet per se schilder of schrijver te zijn om je te laten inspireren door de unieke wadden. Elk jaar genieten honderdduizenden toeristen van de rust, de stilte en de natuur van de Waddeneilanden. Onder hen zijn waarschijnlijk wel enkele romantici die zich in de laatste wildernis van onze moderne cultuur wanen.

Zoals de kunstenaar bezig is met het verbeelden van een persoonlijke indruk, een fantasie, een gedachte, zo is de Waddenvereniging sinds 1965 actief bezig met het behouden van de schoonheid, de uniciteit en de eeuwige waarden van het Wad, dat door de Unesco zelfs tot cultureel erfgoed werd uitgeroepen.

Tientallen wetenschappers, beleidsmakers, natuurbeschermers en politici zijn het afgelopen jaar met het metersdikke dossier van de Nederlandse Wadden beziggeweest. De Wadden staan hoog op menig agenda. Maart 2004 stelt een regeringsadviescommissie voor er gas te winnen en natuur te herstellen en te beschermen. Een contradictio in terminis?

Sinds haar oprichting in 1965 behartigt de Waddenvereniging de belangen van de waddennatuur in het spanningsveld van natuur en cultuur, van ecologie en economie met als steeds terugkerend dilemma; wat laten wij over aan de natuur, wat willen wij mensen naar onze hand zetten, en hoeveel investeert de samenleving in de natuur?

Jaren achter elkaar gaan grootschalige kokkelvissers mechanisch hun gang om het Wad om te ploegen, mosselbanken verdwijnen, samen met 15000 scholeksters. Vissoorten verdwijnen in enkele decennia. Militairen kunnen ongestoord bodem en lucht verpesten. Rampenplannen rammelen, de betonning wordt aan de dijk gezet en bij de vuurtorens gaat het licht uit. Negentien waddengemeentes, vier provincies, vijf ministeries, tientallen commissies en overlegorganen houden zich kabinettenlang bezig met de Wadden. Iedereen en alles buitelt over elkaar heen met de snelheid van een slak. Investeringen in de natuur blijven achterwege.

De Waddenvereniging werd opgericht een jaar nadat de zestienjarige scholier Kees Wevers besloot om medestanders te mobiliseren tegen het plan een deel van het Wad bij Ameland in te polderen. De jonge Kees schreef naar kranten, belde geestverwanten en had binnen de kortste keren een groep enthousiaste mensen bijeen. De jurist G.Ade Lange, die met de Hinderwet paraat persoonlijk een Navo-oefening op Vlieland afblies, werd de eerste voorzitter. Acties, spandoeken, stencils, meetings en hearings zijn de strijdmiddelen .

De Wadden worden gevormd door de dynamiek van het getijdensysteem en beïnvloed door de nijvere mens; visserij, defensie, toerisme, horeca, pleziervaart, gasboringen bij Ameland en Zuidwal. Iedereen pikt zijn graantje mee. De politiek ontwikkelt beleid, de overheid zorgt voor handhaving ervan. Zou je denken. Maar de politiek heeft weinig geld over voor natuur. Politici lopen warm voor bolletjesslikkers, WAO, en de Zalm-norm, maar zetten het Wad op achterstand.

De natuur heeft geen stem, bijna 50000 leden en donateurs van de Waddenvereniging wel. Een niet-gouvernementele organisatie is aangewezen op invloed en autoriteit om resultaten te behalen. De middelen daartoe zijn in de loop der tijd veranderd; getuigenis, spandoek, acties en tegenwerking maakten plaats voor overtuiging, overleg en medewerking. Kennis uitwisselen op basis van wetenschappelijk verantwoord argumenteren.

Alleen maar nee zeggen, getuigt van een nostalgische opvatting waarmee de bescherming van het Wad niet is gediend omdat zij niet effectief is. De politiek is veranderd, de wetenschappelijke inzichten zijn veranderd. En wij veranderen onze houding. Wij zullen als natuurbeschermers op een andere manier moeten opereren dan 25 jaar geleden; van confrontatie naar synthese. Met de Wadden 'op nominatie als werelderfgoed' hebben we te maken met ingewikkelde internationale wetgeving, dan winnen we de strijd voor natuurbehoud niet met spandoeken en rubberbootjes.

Niet alleen de middelen, ook de samenleving is veranderd, opvattingen en inzichten veranderen en de kennis over de unieke Nederlandse wetlands is toegenomen. Wij moeten openstaan voor andere opvattingen en inzichten, anders zijn we niet geloofwaardig en verliezen we invloed. Nieuwe wetenschappelijke inzichten wijst de vereniging daarom niet op voorhand af. Ze kan zich niet afsluiten voor de politieke realiteit en voor opvattingen van politici, wetenschappers en ondernemers. De Waddenvereniging kan niet zonder beleid, politieke wil en fondsen.

De Nederlandse politiek wil maart 2004 veel aandacht, tijd en geld aan de Wadden besteden. Na tientallen jaren actie, overleg en campagnes lijkt er sprake van een ongekende doorbraak met het advies van de commissie-Meijer. Met een hoog risicogehalte, maar kans op daadwerkelijk bestuurlijke vernieuwing. Dat de kokkelvisserij nog zeven jaar door mag gaan is heel slecht. Maar wat betreft het boren, waar we zo lang tegen waren, moeten we nu alle wetenschappelijke inzichten op tafel leggen en vergelijken. Als blijkt dat de schade voor het ecologisch systeem minimaal is, zijn we bereid ons standpunt ter discussie te stellen.

Elk advies beoordelen we onbevangen en kritisch, zoals de afgelopen 39 jaar. In het belang van die verschrikkelijk mooie, unieke wadden. Om nog heel lang van te genieten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden