Boosheid is gevaarlijke emotie voor pleegkind

Pleegkinderen verbergen vaak hun boosheid, omdat ze bang zijn hun nieuwe gezin te verliezen. Maar tegelijk reageren ze ook vaak hetzelfde als 'gewone' kinderen.

Die conclusie trekken de pedagogen Elly Singer en Jeannette Doornenbal. Ze interviewden bijna 50 pleegkinderen en evenveel kinderen die bij hun eigen ouders wonen. Hun onderzoek wordt vandaag gepubliceerd, tijdens de viering van het 50-jarig bestaan van de Nederlandse Vereniging van Pleeggezinnen, in Alphen aan de Rijn.

Boosheid is een gevaarlijke emotie, zeker als het om de pleegouders gaat, concluderen de pedagogen. Niet alleen zijn pleegkinderen bang dat ze worden weggestuurd: ze weten vaak uit ervaring dat ze hun driftbuien niet onder controle hebben. Vaak komen bij hun boosheid nog gevoelens over oude, negatieve ervaringen omhoog. Ze onderdrukken hun kwaadheid daarom bewust.

In andere gevallen reageren de pleegkinderen vaak niet anders op conflicten dan andere kinderen. Of ze nu valselijk worden beschuldigd, iets niet mogen wat andere kinderen wél mogen of dat iemand hun geheim verklapt: de verschillen zijn niet groot. Dat noemen de onderzoekers verheugend. ,,Zeker als we bedenken dat de meeste pleegkinderen die we geïnterviewd hebben, op jonge leeftijd zo ernstig zijn verwaarloosd of mishandeld, dat ze langdurig uit huis zijn geplaatst.''

Kinderen functioneren vaak als volwaardig psycholoog, concluderen Singer en Doornenbal. Ze houden rekening met andermans gevoelens en het effect van hun eigen gedrag op ouders. Ze tomen hun agressie en andere emotionele uitingen vooral in, omdat ze graag bij een groep willen horen: ouders of een vriendenclub. De angst voor straf speelt hierbij niet zo'n sterke rol, hoewel ook hier de pleegkinderen er iets meer rekening mee houden.

Jongens en meisjes handelen ook niet fundamenteel anders bij conflicten, hoewel jongens vaker reageren door afstand te nemen. Afstand nemen, kan overigens wijzen op de wens van kinderen om een wereld voor zichzelf te houden, waar hun ouders niet komen: een aantal kinderen geeft dit expliciet aan.

De pedagogen bestrijden de veelgehoorde conclusie dat ouders en kinderen vooral onderhandelen over wat wel en niet mag. Ze spreken eerder van een 'gevoelscultuur', waarin ouders en kinderen invloed op elkaar uitoefenen op basis van een gevoelsband. Bij een kleine groep kinderen dreigt dat te ontaarden in een cultuur waarin ze het recht hebben op hun zin krijgen. ,,De grens tussen zeuren en onderhandelen is vaak moeilijk te trekken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden