Boos, bang of blij? Dat maakt creatief

De stemming waarin iemand verkeert bepaalt zijn creativiteit, ontdekte Matthijs Baas. Hij promoveert volgende week als arbeidspsycholoog.

1

Echt creatieve kunst komt van depressieve mensen, hoor je wel eens. Dat klopt dus niet?

„Nee, dat is typisch een opvatting die gangbaar is maar niet waar. Mijn onderzoek laat zien dat verdriet niet samenhangt met creativiteit. Ook een ontspannen stemming leidt niet tot originele ideeën. Wie creatief wil zijn, heeft meer aan een blij, angstig of boos humeur.”

2

Waarom maken juist deze stemmingen ons creatief?

„Ze maken mensen actief: ze gaan op zoek naar een oplossing in plaats van achterover te leunen. Een blije stemming is een teken dat de omgeving veilig is. Daardoor kunnen mensen zorgeloos en op speelse wijze nieuwe dingen proberen. Angst en woede geven het signaal dat iets problematisch en zorgwekkend is. Mensen hebben creativiteit nodig om zich uit de situatie te redden. De manier waarop mensen creatief worden, verschilt per stemming.”

3

Hoe heeft u het onderzoek aangepakt?

„Ik bracht mensen in een bepaalde gemoedstoestand. Dat kan door ze te vragen terug te denken aan een situatie waarin ze die stemming hadden. Daarna liet ik ze een taak uitvoeren. Ze moesten ideeën aandragen om het milieu te beschermen. Of ik vroeg ze om zo veel mogelijk manieren te verzinnen om een baksteen te gebruiken. Vrolijke mensen bekeken dat van meerdere kanten – een baksteen kan dienen als bouwmateriaal, wapen of muziekinstrument. Angstige mensen hadden ook veel ideeën, maar binnen één categorie. De baksteen kan een wapen zijn, dachten ze, maar op veel verschillende manieren.”

4

Wat raadt u bedrijven aan die creatieve werknemers willen?

„Probeer mensen te activeren door ze blij te maken. Dus luister de duffe maandagmorgen op met een goede grap of laat een vrolijk liedje horen. De ontspanningsruimtes kunnen dicht, want ontspanning is slecht voor de creativiteit. Het kan ook helpen om werknemers te laten weten dat creativiteit heel gewenst is in het bedrijf. Dat creatief zijn een van de doelen is. Google doet dat – twintig procent van de tijd is daar bestemd voor het verzinnen van nieuwe ideeën. Zo is Google Earth ontstaan.”

5

Helpt het ook als bedrijven hun werknemers bang maken?

„Tja, dat is denk ik niet goed voor de tevredenheid van het personeel. Maar in spannende tijden, waarin ontslagen dreigen, kan het bedrijf wel gebruik maken van de angst van werknemers. Het beste is dan om werknemers een concreet, duidelijk omschreven probleem te geven dat ze moeten oplossen. Bange mensen denken immers heel nauwkeurig na. Bedrijven moeten beseffen dat creatief zijn meer is dan geniale invallen hebben. Creativiteit kan ook ontstaan door stapsgewijs na te denken. Zo gaf Newton toe dat hij tot zijn inzichten kwam door aandachtig, geduldig nadenken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden