Bonus/malus bij WAO een bron van grote verwarring Boeteregeling bij zieke werknemer niet consequent doorgevoerd

DEN HAAG (ANP) - De wet die voorschrijft dat bedrijfsverenigingen werkgevers een boete moeten opleggen van maximaal een half jaarsalaris voor een personeelslid dat de WAO in gaat, is voor verschillende uitleg vatbaar.

Het Hugo Sinzheimer Instituut van de Universiteit van Amsterdam signaleert dat in een nog niet gepubliceerd onderzoeksrapport voor het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid. Volgens de onderzoekers zijn het ABP, het Spoorwegpensioenfonds en enkele bij het Gak aangesloten bedrijfsverenigingen strikt in de leer. Zij vorderen de boete in als de werknemer na een jaar Ziektewet en een jaar WAO nog geen vervangend, betaald werk heeft.

Andere bedrijfsverenigingen zien echter af van de boete als de werknemer na die twee jaar niet volledig arbeidsongeschikt is (minder dan 80 tot 100 procent), en niet is ingegaan op een reeel aanbod voor vervangend werk bij de eigen werkgever. Als de werkgever wel een aanbod heeft gedaan, en de werknemer weigert, wordt geen boete opgelegd, terwijl de werknemer wel in de WAO loopt.

Het ministerie heeft het rapport in september in concept gekregen maar nog steeds niet gepubliceerd. Eerder is op last van het ministerie een concluderend deel van een tussentijds rapport van de onderzoekers, met aanbevelingen voor verbetering van de regeling, geschrapt. De onderzoekers van het Sinzheimer Instituut hebben de conclusies verwerkt in een artikel, dat echter niet gepubliceerd kan worden, voordat het ministerie het rapport vrij geeft.

Het instituut adviseert onder meer geen onderscheid te maken tussen arbeidsongeschiktheid door beroepskwalen en ongelukken in eigen tijd (sportletsel, auto-ongeval). Staatssecretaris Wallage heeft de werkgeversorganisaties uitgenodigd juist over een bijstelling in deze sfeer te komen praten.

Vooral kleinere ondernemers met weinig personeel komen door de boetes in de problemen. Faillissementen zijn bepaald niet uitgesloten, zo laten hun werkgeversorganisaties niet na te roepen. Grotere ondernemingen hebben er nauwelijks last van. Zij kunnen het financiele risico spreiden door een bedrag voor potentiele boetes te reserveren. Die reservering kan bovendien worden afgetrokken van de belastbare winst.

De wet schiet zijn doel voorbij, concluderen veel werkgevers. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de boete zou worden opgelegd aan ondernemingen die wel aangepast werk hebben maar dat niet aanbieden. De WAO-systematiek staat dat echter in de weg. De vraag of iemand volledig arbeidsongeschikt wordt verklaard, hangt niet zozeer af van de ernst van zijn handicap, als wel van wat hij tot dan toe heeft verdiend. Hoe hoger het oude salaris, des te hoger het arbeidsongeschiktheidspercentage. Een volledig afgekeurde werknemer gaat in elk geval de WAO in, en de werkgever kan niet ontsnappen aan de boete. Dat heeft, blijkt uit het onderzoek, al geleid tot conflicten, waarbij de werknemer zelf zegt aangeboden passend werk te willen doen. De keuringsarts verbood dat ronduit. De werkgevers blijken het veel vaker dan wordt aangenomen niet eens met de arts.

Andere bronnen van ergernis zijn arbeidsconflicten, waarbij de werknemer zich ziek meldt of met ziekteverlof wordt gestuurd. Het is een uitgesproken Nederlandse oplossing, waarbij tijdens het ziekteverlof wordt aangestuurd op verbreking van het arbeidscontract. Ook al gaat dat gepaard met een gouden handdruk, de boete wordt opgelegd als de werknemer zich niet beter meldt, en de keuringsarts zich daarbij neerlegt.

De boeteregeling heeft echter ook positieve kanten. De arbeidsdeskundige die moet nagaan of er vervangend werk voorhanden is, heeft met de boete als stok achter de deur een machtsmiddel in handen.

Een woordvoerder van de staatssecretaris van sociale zaken zei gisteren desgevraagd, dat het hier gaat om een eerste inventarisatie van problemen zoals de werkgevers die ervaren. Het doel daarvan is na te gaan of op bepaalde punten aanpassing van de regeling nodig is. Wallage heeft gistermorgen besloten dat hij nog voor Kerst met werkgeversorganisaties en vakbeweging overleg wil plegen over deze materie. Wallage houdt vast aan het bonusmalussysteem, aldus de woordvoerder. De doelstelling van de wet is niet alleen boetes uit te delen, maar ook beloningen voor werkgevers die een arbeidsongeschikte in dienst nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden