Bono 'overstuur' door bericht belastingontwijking, maar hij doet het al jaren

U2-zanger Bono. Beeld AP

Overstuur is hij ervan. U2-zanger Bono heeft het nieuws dat hij indirect belasting ontduikt met afschuw vernomen. 

Uit de Paradise Papers blijkt dat Bono via een bedrijf op het eiland Guernsey aandeelhouder is van een winkelcentrum in het Oost-Litouwse slaapstadje Utena, dat zich volgens de Litouwse belastingdienst schuldig maakt aan belastingontduiking.

Het winkelcentrum in Litouwen. Beeld AP

In zijn verklaring tegenover The Guardian zegt de zanger dat hem altijd is verteld dat het bedrijf zich aan de belastingregels hield. "Maar als dat niet het geval is, wil ik er net zoveel van weten als het belastingkantoor weet, en daarom sta ik open voor de inspectie die is aangekondigd." Ook zei hij: "Als er iets anders dan iets voorbeeldigs in mijn naam is gedaan, zou me dat zeer ontrusten." 

Gevestigd in Amsterdam

Bono's verklaring is opmerkelijk, want het is niet de eerste keer dat de zanger in verband is gebracht met belastingontwijking. De Ierse band is namelijk niet fiscaal gevestigd in eigen land, maar in een pand aan de Amsterdamse Herengracht. 

In 2006 veranderde de Ierse belastingwetgeving, waarop de band zijn merkenregistratie naar een voordeliger plek verhuisde: in Nederland wordt geen belasting geheven op royalties die worden uitgekeerd naar het buitenland. Bovendien kunnen in het buitenland betaalde royalties worden teruggevraagd. Er wordt dus twee keer geen belasting betaald. U2 is niet de enige die dit doet, ook The Rolling Stones en AC/DC opereren vanuit Amsterdam, de eerste al sinds 1971. 

Tekst gaat verder onder afbeelding.

Helemaal legaal, maar U2-gitarist David Howell Evans - beter bekend als The Edge – wist het vuurtje goed op te stoken toen de constructie aan het licht kwam in 2006. Hij zei dat 'bedrijven nou eenmaal kosten minimaliseren'. In het Ierse parlement kwam de kwestie al eens aan de orde, U2 en andere Ierse miljonairs wordt verweten amper bij te dragen aan de Ierse schatkist. 

En dat steekt met de niet aflatende oproep van de band om derdewereldlanden te helpen. Als een halve heilige zet Bono zich in voor een betere wereld, de kritiek is dan ook niet van de lucht.

In 2014 werd er geprotesteerd voor de deuren van de brievenbusfirma's van U2 en The Rolling Stones aan de Herengracht, met liedjes als 'Payday Bloody Payday' en 'I Still Haven't Paid What I'm Owing You', vrij naar de U2-hits 'Sunday Bloody Sunday' en 'I Still Haven't Found What I'm Looking For'. Tijdens een optreden op het muziekfestival Glastonbury in 2011 lieten actievoerders ineens een gigantische ballon op met de tekst 'U Pay Tax 2'. 

Tekst loopt verder onder afbeelding.

De ballon van actiegroep Art Uncut tijdens het optreden van U2 op Glastonbury in 2011. Beeld AP

Philip Goff, de man achter deze actie, heeft geen goed woord over voor de uitspraken van Bono. Belastingontduiking gaat ten koste van de ontwikkeling van derdewereldlanden, schrijft hij in een opiniestuk in The Guardian, juist datgene waar Bono zich zo graag voor inzet. "Zolang rijke mensen als Bono de wereld rondgaan op zoek naar de beste belastingdeal, wordt de druk op andere landen om hun belastingen te verlagen alleen maar groter."

Jan Favié, de zakenwaarnemer van de Rolling Stones en U2, ontkende tijdens de verhoren rond de Panama Papers dat de constructie van de bands een fiscale reden had.  Ja, ze kwamen naar Nederland voor de gunstige belasting, maar nu zitten ze er vooral omdat ze tevreden zijn over de deskundige organisatie, aldus Favié. Ook zou van de regeling om geen belasting te heffen over royalties nauwelijks gebruik worden gemaakt. “Alleen om een aantal producers te betalen. Wij betalen de bandleden vergoedingen voor optredens. Daarover betalen zij belasting.” De commissie had er moeite mee Favié te geloven.

De verontschuldigende reactie van Bono op het nieuws over zijn investeringen, is hooguit half gemeend, zegt financieel journalist Arno Wellens. Wellens heeft veel onderzoek gedaan naar brievenbusfirma's op Nederlandse bodem, en kent het verhaal van de twee rockbands die daarmee in Amsterdam begonnen: de Rolling Stones en U2. "Dat was geen kwade opzet, maar diende een ideëel doel. De bands wilden niet dat de opbrengsten van hun creativiteit zouden worden gebruikt om oorlogen te financieren. De opbrengsten van 'Sunday Bloody Sunday' mochten niet ten goede komen aan de wapenindustrie."

In de entourage van beide bands liep iemand die daarvoor een oplossing wist, aldus Wellens. Dat vervolgens een stoet aan bedrijven en dubieuze regimes de trucs gaan kopiëren, kun je de uitvinders niet verwijten, vindt de onderzoeksjournalist. Maar Bono moet niet doen alsof hij niet weet wat er met zijn geld gebeurt. "Hij heeft dat geld willens en wetens aan overheden onthouden. Met goede bedoelingen aanvankelijk, maar die goede bedoelingen zijn in foute geldstromen beland."

Bono zou er ook voor kunnen kiezen gewoon belasting te betalen en het politieke debat aan te gaan over een vreedzame besteding ervan. Maar, zegt Wellens, hij zingt beter dan hij debatteert. "Muziek is nu eenmaal zijn vak. En je moet Bono nageven dat hij zijn geld inzet voor goede doelen, zoals onderwijsprojecten in Afrika."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden