Bonkend pianospel dwarsboomt smaak voor concert van Ligeti

AMSTERDAM - De toegestroomde bezoekers (onder wie prominenten uit het culturele leven als Reinbert de Leeuw, Pierre Audi en Isabelle van Keulen) zaten dinsdagavond in Paradiso duidelijk klaar voor Gyorgi Ligeti, en in het bijzonder voor zijn pianoconcert.

Men moest lang wachten, want het ruim 25 minuten durende vijfdelige stuk, stond helemaal als laatste geplaatst in een programma met allerlei werk, niet alleen van Ligeti, maar ook van Claude Vivier.

Deze Canadese componist (1948 - 1983) werd door musicoloog Jaco Mijnheer uiterst degelijk ingeleid tijdens een concertbespreking vooraf, maar ook Ligeti stak hem daarna danig omhoog. Ligeti hield zijn gehoor in het stampvolle zaaltje voor dat in onze tijd iedere componist zijn eigen taal moet scheppen en niet kan terugvallen op een afgewogen systeem waarbinnen tot aan Wagner en Debussy werd gewerkt. De wijze waarop Vivier als een eenling zijn oren richtte naar de intervallen van de Balinese gamelan, en harmonie en klankkleur tot een nieuwe taal ontwikkelde, dat sprak Ligeti aan. "Hij was een eenling die het beluisteren waard is, net zo'n eenling als Charles Ives, en net zo'n eenling als ikzelf wil zijn." In zijn klankwereld streefde Ligeti ritmische vernieuwing na, zo bleek uit zijn verwijzingen naar Afrikaanse muziekculturen; met verschuivingen in ritme en tempo wilde hij illusies scheppen, zoals de door hem bewonderde Maurits Escher dat grafisch tot stand bracht.

Over zijn pianoconcert repte hij niet, zeker niet over de problemen die er rezen toen Ronald Brautigam bij hem kwam voorspelen en Ligeti het niet in zijn stijl vond. Hoe het wel moest klinken, liet de Zweedse pianist Roland Pontinen horen in samenspel met het Asko ensemble (een enkelvoudig bezet symfonieorkest met een fors slagwerk) onder leiding van Jonathan Nott.

Hoe knap het ook was dat hij de notenbergen in soms razend tempo wegspeelde, mijn smaak voor Ligeti werd gedwarsboomd door de bonkige, stoterige uitwerking van de toch al chaotische ritmen door Pontinen; de vaak felle instrumentatie maakte het geheel nog zwaarder. Bovendien draaide mijn aandacht na het tweede deel weg; de veel concentratie vergende koormuziek van Vivier (zeer esthetisch; in 1995 wil Pierre Audi een soort opera van hem uitbrengen) en Ligeti door het Nederlands Kamerkoor en pianowerken van Ligeti waren op zich al overdadig genoeg.

FRANZ STRAATMAN

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden