Bonje tussen Athene en Moskou: Rusland stookt in de kwestie-Macedonië

Demonstranten betogen in de Macedonische hoofdstad Skopje tegen de nieuwe naam 'Noord-Macedonië. Op het rode T-shirt staat Rusland.Beeld ANP

Omkoping, infiltratie zelfs; Griekenland beschuldigt de Russen ervan te stoken in zijn relatie met Macedonië. Zo zou Moskou willen voorkomen dat Macedonië bij de Navo komt.

Er woedt een hoogoplaaiend conflict tussen Griekenland en Rusland, over de veronderstelde sabotage van een akkoord dat Athene onlangs sloot met buurland Macedonië. De Griekse minister Nikos Kotzias van buitenlandse zaken haalt hard uit naar Moskou. "Rusland moet zich realiseren dat het niet de nationale belangen van een ander land kan negeren, omdat het zich sterker voelt", zei hij in een interview. Het Russische ministerie van buitenlandse zaken zegt dat Griekenland zich bezondigt aan 'smerige provocaties'. Minister Sergej Lavrov heeft een bezoek aan Athene, dat voor de herfst gepland stond, afgezegd.

De rel barstte los na de recente uitzetting van twee Russische diplomaten. Nog eens twee anderen kregen een inreisverbod. Griekenland nam deze drastische stap vanwege 'ongewenste inmenging in binnenlandse zaken en bedreiging van de nationale veiligheid'. De regering gaf geen verdere details, maar Griekse media berichten dat de diplomaten probeerden het vorige maand gesloten akkoord tussen de regeringen van Griekenland en Macedonië te ondermijnen.

Die overeenkomst bepaalt dat Macedonië voortaan Noord-Macedonië zal heten - tot genoegen van Griekenland, dat de naam Macedonië claimt voor een van zijn provincies - en maakt zo de weg vrij voor het land om toe te treden tot de Europese Unie en de Navo. Vooral dat laatste is tegen het zere been van Moskou. Dat heeft de Balkan liever in zijn eigen invloedssfeer. 

De diplomaten zouden onder meer geprobeerd hebben geestelijken en ambtenaren om te kopen in Noord-Griekenland, waar de weerstand tegen de deal met de noorderbuur het grootst is. Ook hebben ze gepoogd te infiltreren in de geheime dienst en het leger, meldt de krant Kathimerini op gezag van bronnen bij de overheid. Moskou heeft tegenmaatregelen aangekondigd, maar nog onduidelijk is welke precies.

Goede banden

Dat het conflict zo hoog oploopt, is opmerkelijk. Griekenland en Rusland hebben traditioneel goede banden, niet in de laatste plaats doordat de meeste inwoners hetzelfde geloof en de bijbehorende tradities aanhangen. Daar komt bij dat veel parlementariërs en bestuursleden van regeringspartij Syriza een communistisch verleden hebben, en niet veel ophebben met de VS. 

Athene heeft verschillende malen geprobeerd de sancties die de Europese Unie aan Rusland oplegde naar aanleiding van de annexatie van de Krim in 2014, te verzachten. Ook behoorde Griekenland tot de minderheid van EU-landen die geen Russische diplomaten uitzetten na de vergiftiging van de voormalige spion Aleksej Skripal in Groot-Brittannië in maart. Athene zag onvoldoende bewijs voor de betrokkenheid van Rusland daarbij.

Intussen insinueert Moskou dat Griekenland met de uitzettingen in opdracht van anderen (lees: West-Europa en de VS) handelt. Kotzias wierp die suggestie verre van zich. "Griekenland heeft besloten een boodschap aan oost en west te sturen, aan alle vrienden en anderen. We nemen maatregelen tegen wie dan ook, als die de principes van nationale soevereiniteit schendt", zei hij afgelopen weekend.

Zijn felheid vloeit mogelijk voort uit het feit dat zijn politieke voortbestaan, en wellicht dat van de regering, afhangt van het succes van het akkoord met Macedonië. Ondanks de overeenstemming op regeringsniveau zijn er nog behoorlijk wat beren op de weg. Oplossing van het conflict met de noorderbuur, dat al 27 jaar duurt, zou verreweg het grootste diplomatieke succes van de regering-Tsipras betekenen.

Macedoniërs twisten over hun nieuwe naam

Een krappe meerderheid van 54 procent van de Macedoniërs is tegen de naam Noord-Macedonië, blijkt uit de eerste peiling in de aanloop naar een referendum deze herfst over het akkoord met Griekenland. Dat percentage daalt licht tot 52 als de nieuwe naam EU- en Navo-lidmaatschap mogelijk zou maken.

Opvallend is de grote verdeeldheid tussen de Slavische meerderheid en de Albanese minderheid, die ruim een kwart uitmaakt van de bevolking. Van eerstgenoemde groep is slechts 26 procent vóór, van de laatstgenoemde maar liefst 95 procent. Nog niet de helft van de bevolking is van plan te gaan stemmen. Meer dan een derde van de Slavische Macedoniërs zegt het referendum te zullen boycotten. In de hoofdstad Skopje en op andere plaatsen zijn regelmatig protesten tegen de concessies die de regering aan Griekenland heeft gedaan.

Er wacht de Macedonische premier Zoran Zaev dus nog een hoop werk om zijn bevolking te overtuigen. Zelfs als dat lukt, zal het land zijn grondwet moeten aanpassen. Daarna moet ook Griekenland nog akkoord gaan. Uit peilingen blijkt dat de weerstand daar nog groter is: 70 procent van de bevolking is tegen. In Griekenland is geen referendum gepland, en volstaat parlementaire instemming.

Lees ook:

'Noord-Macedonië' hoopt eindelijk Navo-lid te worden

De Macedonische premier Zoran Zaev kan nauwelijks wachten tot zijn land mag toetreden tot de Navo. Onlangs kwam de langverwachte uitnodiging voor het lidmaatschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden