Bonifatius als ’Osama bin Laden van toen’

Beeld uit 'De schaduw van Bonifatius': Jan Decleir (links) als Bonifatius en Jeroen Gunning als Gregorius. (Trouw)

De film ’De Schaduw van Bonifatius’ gaat over een van de bekendste heiligen uit de Nederlandse kerkgeschiedenis. Volgens de filmmakers is van Bonifatius onterecht een geromantiseerde held gemaakt. „Hij was eerder een rebel.”

’Films over de geschiedenis kunnen heel herkenbaar zijn”, zegt Olga Ponjee (27), scenarioschrijfster van ’De Schaduw van Bonifatius’. „Te vaak gaan Nederlandse films nog over het heden. Wanneer het al een geschiedenisfilm is, gaat het over de Tweede Wereldoorlog. Maar daarvóór liggen nog eeuwen vol met verhalen, die heel leerzaam kunnen zijn.”

De korte film ’De Schaduw van Bonifatius’ ging vorige week in première op het eindexamenfestival van de Nederlandse Televisie- en Filmacademie in Amsterdam. Het is een vrij serieuze generatie die er dit jaar afstudeert, zo oordeelden verschillende filmcritici. „Noem het serieus enthousiast”, zegt Mels Kroon (24) die de film over de heilige Bonifatius (zevende, achtste eeuw) produceerde. „Onze drive is het vertellen van verhalen die ons boeien.”

’De Schaduw van Bonifatius’, die later dit jaar op het Nederlands Film Festival te zien zal zijn, vertelt in twaalf minuten de zendingsmissie van Bonifatius en zijn leerling Gregorius naar de laatste heidense stam in het Friese Rijk. In een met mythische wezens gevuld bos rondom de heilige Donar-eik, verkondigen zij het christelijk geloof.

Een film over Bonifatius is volgens Ponjee, die het scenario schreef, geen vreemde keus. „Al mijn hele leven ben ik omringd door mensen die houden van geschiedenisverhalen. Wanneer ik dan hoor dat Bonifatius in 754 nabij Dokkum is vermoord, word ik ontzettend nieuwsgierig welk verhaal daar achter zit.”

Het heeft Ponjee naar eigen zeggen weinig moeite gekost de andere filmmakers ervan te overtuigen om de missie van een van de bekendste heiligen uit de Nederlandse kerkgeschiedenis te verfilmen. „In het gezamenlijke voorbereidingsweekend”, vertelt ze, „werd men dolenthousiast bij het idee een combinatie te maken van de mythische oorlogsfilm ’300’ (Zack Snyder, 2006) en het sprookjesdrama ’Pan’s Labyrinth’ (Guillermo del Toro, 2006). Maar dan met Friezen.”

Regisseur Thijs Schreuder (27) zegt dat het niet de bedoeling was een volledig historisch correcte film te maken. „We hebben veel onderzoek gedaan, naar bijvoorbeeld de kleding in die tijd. Om vervolgens los te laten wat we niet interessant vonden.”

Van Bonifatius is volgens Schreuder in de overleveringen een geromantiseerde held gemaakt. „In mijn ogen was hij eerder een rebel, de Osama bin Laden van toen.”

Producent Kroon: „Of je nu Bonifatius met een leger mensen laat komen, zoals in de geschiedenisboeken staat, of met magische instrumenten – de kern blijft hetzelfde, namelijk het geweld waarmee hij de heidense stammen bekeert.”

Ponjee: „Bonifatius komt met goede bedoelingen. Maar als de Friese stam hem uitlacht nadat hij zijn boodschap van Gods liefde verkondigd heeft, wordt hij kwaad. Met magische krachten ontketent hij een storm van vernietiging.”

Bonifatius’ leerling Gregorius staat in de film voor het dilemma om in te grijpen tegen dit geweld. „Maar Gregorius doet het niet”, zegt regisseur Schreuder. „Hij laat Bonifatius de stam uitmoorden.”

De regisseur herkent zichzelf in de leerling, die in zijn ogen een zoekende gelovige is. „Zoals Gregorius zijn dilemma’s heeft en nieuwsgierig is naar de mythische figuren in het bos, zo ben ik ook op zoek naar waar ik sta in het leven. Ik zou graag een idealist willen zijn, maar ik heb geen flauw idee waar voor te strijden.”

Producent Kroon: „Het is een cliché om het te zeggen, maar onze generatie bevindt zich in een identiteitscrisis. Het aangesloten zijn bij een kerk, of wat voor club dan ook, is niet van onze tijd. Misschien hebben wij wel ons hele leven nodig om er naar te zoeken.”

Wat Schreuder met zijn films wil bereiken? „Het publiek een spiegel voorhouden die uitnodigt tot zelfreflectie. Mensen hebben vaak een te mooi zelfbeeld, en een film kan hen aanzetten tot denken.” Een film is volgens de regisseur bedoeld om reacties op te roepen. „Dat zal ’De Schaduw van Bonifatius’ met zijn eigen kijk op de geschiedenis ook doen.”

Schreuder: „Regisseur Lars Von Trier heeft eens gezegd: ’de film moet beginnen na de aftiteling’. Het mooiste compliment vind ik als iemand zegt nog een week over mijn film te hebben nagedacht.”

De drie jonge filmmakers vinden film een fascinerend medium. „Over een eng boek zeg je niet ’het is maar een boek’. Zoals je dat wel zegt van een enge droom”, vertelt Kroon. „Maar bij film kan je dat wel zeggen, omdat je film, anders dan een boek, met beelden en geluiden werkelijk beleeft.” Kroon, die met ’De Schaduw van Bonifatius’ afstudeert aan de Filmacademie wil graag voor die beleving zorgen, zegt hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden