Bondscoach begint monter aan epiloog

Het EK moet voor bondscoach Van Basten ’de finale zijn van alles waar we in vier jaar aan hebben gewerkt’. Hij lijkt zijn strategie nu mét de spelers te willen bepalen.

Monter en, naar het zich liet aanzien althans, met nieuwe zin gaf Marco van Basten gisteren het startsein voor de laatste episode van zijn nu al memorabele tijdperk als bondscoach van Oranje. Zonder omhaal van woorden sprak hij zijn ambities uit: „Het EK winnen.” Met de campagne daartoe wordt woensdagavond een begin gemaakt, met de eerste van vijf oefeninterlands in Split tegen Kroatië.

Van Basten had het vorige jaar ogenschijnlijk wrokkig en verongelijkt afgesloten. De kritiek op Oranje en, vooral, zijn functioneren was zienderogen toegenomen en nadat hij begin december had aangekondigd na het EK van komende zomer te stoppen, werd her en der gesuggereerd dat hij maar beter onmiddellijk kon opstappen. Van Basten greep een interview in Voetbal International aan om zijn waarheid er tegenover te stellen – dat het, kort gezegd, allemaal zó slecht niet was.

„Ik was niet verongelijkt”, zei de bondscoach gisteren in Zeist. „Ik wilde iets rechtzetten. Er werd steeds meer een eenzijdig negatief beeld rond Oranje geschetst. Dat wilde ik corrigeren. We moeten de kerk wel in het midden laten.”

Of hij ondanks alles nu weer zin heeft in wat als zijn laatste etappe kan worden gezien, was de vraag. Van Basten: „Vanaf mijn aantreden in 2004 hebben we gezegd dat kwalificatie voor het EK het belangrijkste doel was. Ook toen we twee jaar geleden het WK bereikten, weken we daar niet van af. We gingen erheen om te proberen goed te spelen, maar alles draaide in de afgelopen drieënhalf jaar om het EK. Dat moet de finale zijn van alles waar we in vier jaar aan hebben gewerkt.”

Nu het project ten einde loopt, lijkt Van Basten zich dan toch op te stellen als de lerende coach. Hij heeft zichzelf weliswaar vanwege zijn onervarenheid altijd als zodanig bestempeld, maar in de praktijk hield hij tot dusverre toch vooral tamelijk rigide vast aan zijn dogma’s, die met het beschikbare spelersmateriaal niet of nauwelijks bleken te verenigen. Maar gisteren, bij de bekendmaking van de selectie voor het duel met Kroatië, wekte hij de indruk de strategie in zijn laatste maanden in samenspraak met de spelers te willen bepalen.

Van Basten deed summier verslag van zijn recente bezoek aan Seedorf in Milaan. Na enkele verbale stekeligheden over en weer is er volgens de bondscoach ‘geen probleem meer tussen ons’. Eerder verzoende Van Basten zich, na een reis naar Madrid, met spits Van Nistelrooij en hij zocht aanvoerder Van der Sar in Manchester op.

Het contact met de kernspelers lijkt intensiever dan in Van Bastens eerste periode tot en met het WK, waarin de bondscoach in precaire situaties vaak zelfs voor telefoongesprekken geen reden zag. „Ik probeer me te verbeteren, me te ontwikkelen”, zei Van Basten. „Ik doe m’n best. Dat ik het nu soms anders doe dan voorheen, hoeft niet meteen negatief te worden benaderd. We moeten zo goed mogelijk samenwerken om te kunnen presteren. Ik kies ervoor te werken in overleg, en daarbij ook naar de voorkeur van spelers te luisteren.”

In de afsluitende fase van de EK-kwalificatie beraadden zeven internationals (de ‘big seven’ volgens Van Basten) zich met medeweten van de bondscoach over de strijdwijze: Van der Sar, Van Nistelrooij, Seedorf, Van Bronckhorst, Van der Vaart, Sneijder en Mathijsen. Ze kwamen uit bij het internationaal vrij gangbare 4-2-3-1-systeem: vier verdedigers, twee controlerende middenvelders, drie creatieve(re) middenvelders en één spits. Dat wordt, zo bevestigde Van Basten gisteren, de leidraad in de EK-campagne, waarin ook tegen Oostenrijk (maart) en Oekraïne, Denemarken en Wales (alle in mei) wordt geoefend.

De nieuwe koers is al af te lezen uit de selectie voor de eerste oefenwedstrijd, tegen EK-deelnemer Kroatië, waarin negen middenvelders en slechts vier aanvallers zijn opgenomen. Feyenoorder De Cler, zijn verse clubgenoot Landzaat en reservespits Vennegoor of Hesselink keren terug. Emanuelson (Ajax) en Koevermans (PSV) zijn gepasseerd, maar het grootste slachtoffer is Kuijt. Hij was met zijn overgave het rolmodel in Oranje’s onbevlekte begintijd onder Van Basten. Maar nu het roer omgaat en zijn vorm bij Liverpool tanende is, is uitgerekend Kuijt er (al dan niet voorlopig) niet meer bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden