Bondgenoten lieten Nederland en Srebrenica niet in de steek

Het Niod ziet geen aanwijzingen voor de beschuldigingen van oud-minister van defensie Voorhoeve.

MARNO DE BOER en REDACTIE POLITIEK

Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Niod) heeft geen aanwijzingen gevonden voor de bewering van oud-defensieminister Joris Voorhoeve dat Westerse bondgenoten Nederland in de steek lieten bij de val van Srebrenica. In het rapport dat het Niod gisteren presenteerde staat dat bondgenoten niet wisten van een op handen zijnde Servische aanval, en dat zij ook niet heimelijk hadden afgesproken om de door Nederlandse militairen bewaakte moslimenclave niet met luchtaanvallen bij te staan.

Het Niod, dat in 2002 al een lijvig rapport over Srebrenica publiceerde, begon vorig jaar met een nieuw verkennend onderzoek. Aanleiding was een televisiedocumentaire van het programma Argos en een boek van Joris Voorhoeve, die in 1995 minister van defensie namens de VVD was. Voorhoeve beweerde dat twee bondgenoten weken van tevoren wisten van de op handen zijnde Servische aanval. Vervolgens poneerde hij de 'hypothese' dat grootmachten de val van Srebrenica lieten gebeuren. Dan konden ze daarna op een overzichtelijk strijdtoneel de Serviërs naar de onderhandelingstafel bombarderen.

De tweede bewering van Voorhoeve is dat Frankrijk, Groot-Brittannië en de VS in mei 1995 afspraken om voorlopig geen luchtaanvallen op de Bosnische Serviërs uit te voeren, zonder dat Nederland hiervan op de hoogte had kunnen zijn. Die afspraak zou dusdanig hard zijn geweest, dat daarom bombardementen tijdens de aanval op Srebrenica uitbleven.

Niod-onderzoeker Koos van der Bruggen zei gisteren dat hij de conclusies van Voorhoeve niet deelt. Nadat de Bosnische Serviërs in mei 1995 op luchtaanvallen reageerden door Franse en Britse militairen te gijzelen, kwam er wel een pauze in de luchtaanvallen. Ook Nederland was hiervan op de hoogte gesteld. Maar een Amerikaans overheidsdocument waar Voorhoeve en Argos naar verwijzen toont ook dat de VS uitdrukkelijk de optie openhielden om in de toekomst weer aan te vallen. Dat dit bij Srebrenica toch niet gebeurde kwam bijvoorbeeld door de onduidelijke commandostructuur binnen de Verenigde Naties. Onderzoeker Van der Bruggen: "Er was geen complot of geheime afspraak nodig om te verklaren wat er rond Srebrenica is gebeurd."

Het Niod geeft ook een andere interpretatie aan een document waaruit zou blijken dat de Amerikanen wisten van een op handen zijnde aanval op Srebrenica. Het gaat om een scenarioschets van wat er zou kunnen gebeuren als buitenlandse troepen zich terugtrekken uit Bosnië, niet om concrete inlichtingen over Bosnisch-Servische aanvalsplannen.

Het Niod ziet voorlopig geen heil in verder onderzoek naar de val van de enclave. Dat zou pas zin hebben als bondgenoten en strijdende partijen van destijds de archieven van hun inlichtingendiensten openbaar maken. Dat zit er voorlopig niet in.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden