Déjà Vu

Bomwerende gordijnen waren de redding van het Britse kabinet

Downing Street, Londen, 1991, vlak nadat de IRA drie mortieren op de Britse ambtswoning had afgevuurd.Beeld rv

Het sneeuwde op 7 februari 1991. Het Britse oorlogskabinet kwam in de ambtswoning van premier John Major bijeen om te overleggen over de Golfoorlog, op dat moment in volle gang. 

Even na tien uur 's ochtends werd de vergadering ruw verstoord. In de buurt van 10 Downing Street kwamen drie mortieren neer. Twee (waarvan een niet ontplofte) in een plantsoen verderop. Een in de achtertuin van de ambtswoning. Bomwerende gordijnen voorkwamen dat de glasscherven binnen hun vernietigende werk konden doen. Had het projectiel zoals bedoeld de gebouwen geraakt, dan hadden Major en zijn ministers het niet na kunnen vertellen.

Deze week verschenen twee mannen voor een Britse rechtbank die het volgens justitie gemunt hadden op dezelfde ambtswoning. Ze zouden een bom tot ontploffing hebben willen brengen en in de daaropvolgende verwarring premier Theresa May hebben willen vermoorden. Speurwerk van de veiligheidsdienst MI5 voorkwam uitvoering van die plannen.

Mikpunt

Britse premiers waren in het verleden vaker doelwit. De enige die het niet overleefde, was Spencer Perceval. "Ik ben vermoord!", riep hij, toen hij op 11 mei 1812 werd neergeschoten in de lobby van het parlementsgebouw in Westminster. Niet veel later stierf hij. De dader was de bankroete handelaar John Bellingham. Die had in Rusland vastgezeten. Hij had gedurende die periode meer steun van de regering verwacht, en achteraf compensatie voor geleden schade. Bellingham werd snel berecht, schuldig bevonden en een week na de moord opgehangen. Zijn schedel ging naar de collectie van een museum voor pathologie.

Oorlogspremier Winston Churchill was waarschijnlijk het vaakst mikpunt. Allerlei plannetjes van Duitse geheim agenten en anderen met bommen, scherpschutters en zelfs geprepareerde chocola zorgden uiteindelijk niet voor zijn uitschakeling.

In 1984 vormde Margaret Thatcher het voornaamste doelwit bij een bomaanslag van de IRA op een hotel in Brighton tijdens een congres van de Conservatieven. Vijf mensen kwamen om het leven. Dertig anderen raakten gewond. Thatcher hoorde daar niet bij. Ze was aangeslagen maar vastberaden en liet weten dat elke poging om de democratie via terrorisme te vernietigen tot mislukken was gedoemd.

Golfoorlog

In februari 1991 werd gezien de Golfoorlog ook nog even gedacht aan een door krachten in het Midden-Oosten beraamde aanslag. Vrij snel werd echter duidelijk dat ook hier de IRA verantwoordelijk was. De mortiergranaten waren afgevuurd vanuit een in de nabijheid geparkeerd busje, dat daarna in brand vloog. Voor de Conservatieve minister van Energie, John Wakeham, was het de tweede aanslag. Hij had in Brighton zijn vrouw verloren en zelf uren onder het puin gelegen. Hij had in 1991 nog altijd last van pijn in zijn benen.

Maar ook Wakeham moest zich snel herpakken. Buiten werden na de mortieraanval alle mogelijke maatregelen genomen. De gebieden rond het regeringscentrum en het parlement werden afgesloten. Binnen bleef de stiff upperlip intact, afgaande op Majors woordvoerder. Die deelde mee dat de vergadering van het oorlogskabinet na de eerste luide inslag 'voor korte duur' was geschorst, maar dat de beraadslagingen daarna in een veiliger kamer in de ambtswoning waren voortgezet. Naar verluidt zou Major hebben gezegd: "Ik denk dat we beter opnieuw kunnen beginnen, ergens anders."

Twaalf dagen na de aanval op 10 Downing Street sloeg de IRA opnieuw toe in het hart van Londen. De terreurorganisatie liet bommen afgaan op twee stations in de Britse hoofdstad. Op Victoria Station vielen daarbij één dode en 35 gewonden. Volgens de IRA was dat de schuld van de autoriteiten. Die waren vooraf gebeld. De politie bevestigde dat, maar zei dat de waarschuwing vaag had geklonken. Bij alleen al zes loze meldingen per dag voor het Londense openbaar vervoer was het erg lastig echt van vals te onderscheiden.

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril. Lees hier meer afleveringen van Déjà vu.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden