Bommen, brandstichting en scheldpartijen: de angstige zomer van Britse moslims

Tegenover het haatzaaien van extreem-rechts staat nu echter ook de grotere verbroedering tussen christenen, joden en moslims

HARLOW - Met veel geraas trekt Zaheer Ahmed de stalen rolluiken van het Harlow Islamic Centre omhoog. Een week geleden was zijn moskee het doelwit van brandstichting. Vanachter de rolluiken verschijnt een zwartgeblakerde muur. "Gelukkig doofde het vuur snel. De rest van het gebouw is intact gebleven", zegt Ahmed, die secretaris is van het centrum.

Even later laat hij de beveiligingsbeelden zien van die nacht. Drie jongens met capuchons naderen het gebouw met plastic tassen en een drilboor in hun handen. Ze boren een gaatje in de rolluiken, spuiten licht ontvlambaar isolatieschuim door het gat en steken het in brand. De hele operatie duurt niet langer dan tien minuten. "Ze waren duidelijk goed voorbereid."

Ahmed wil niet speculeren over de motieven. "Die kennen we pas als de politie de daders gearresteerd heeft. Hopelijk horen we dan waarom ze het gedaan hebben." Sinds de brandstichting bewaken twee politiebusjes het gebouw permanent. "In een normale maatschappij zou dit niet hoeven, maar we voelen ons zo wel veiliger."

De brandstichting in Harlow, een stad ten noorden van Londen, staat niet op zichzelf. Na de hakmesmoord op de Britse militair Lee Rigby door twee Britse moslims, volgde een golf van wraakacties, variërend van scheldpartijen tot grof geweld. In Oost-Londen probeerden onbekenden een moskee in brand te steken die vol zat met kinderen. In Noord-Londen brandde een islamitisch centrum tot de grond toe af. Bij moskeeën in Tipton, Walsall en Wolverhampton gingen drie bommen af. Wonderwel raakte daarbij niemand gewond. De politie beschouwt de incidenten als terreuraanslagen.

Faith Matters is een organisatie die bruggen probeert te bouwen tussen de verschillende religies in het Verenigd Koninkrijk. Via een centraal meldpunt houdt ze bij hoe vaak moslims het doelwit zijn van haatacties. "Normaal krijgen we twintig meldingen per week. In de eerste week na de moord op Rigby waren het er 110. De hele zomer waren er meer meldingen dan normaal", zegt Fiyaz Mughal, directeur van Faith Matters (zie ook kader).

Het geweld van afgelopen zomer geeft de indruk van grote spanningen tussen moslims en niet-moslims, maar islamitische organisaties wijzen erop dat de Britse moslimgemeenschap oud is en hechte banden heeft opgebouwd met andere bevolkingsgroepen. Zo redden moslimorganisaties in Bradford eerder dit jaar een van de oudste synagogen van Groot-Brittannië van de ondergang toen de plaatselijke joodse gemeenschap niet genoeg geld had voor een noodzakelijke renovatie.

Zaheer Ahmed van het Harlow Islamic Centre constateert dat er in het Verenigd Koninkrijk eerder sprake is van onwetendheid dan van echte haat. "Toen wij hier een paar jaar geleden ons islamitisch centrum neerzetten, was dat even wennen voor de aangrenzende scoutingvereniging. Zij dachten dat ze terroristen met baarden als buren hadden gekregen", zegt hij lachend.

Maar nadat het islamitische centrum samen met de scoutingvereniging een open dag had georganiseerd, ontstonden er warme banden. Ahmed is tegenwoordig scoutingleider bij de vereniging. "Het is belangrijk dat we bruggen slaan naar de rest van de gemeenschap. Dat betaalt zich ook terug. Na de brandstichting kregen we meteen steunbetuigingen van joodse en christelijke organisaties. Een kerk bood ons meteen haar gebouw aan als gebedsruimte. Dat bleek uiteindelijk niet nodig te zijn, maar het getuigt van goede gemeenschapszin. De brandstichting bij onze moskee is niet alleen een aanval op moslims, maar op de hele gemeenschap."

Veel meer wraakacties dan na de grote aanslagen van 2005
Wat bij een beschouwing van het huidige anti-islamitische geweld in het Verenigd Koninkrijk opvalt, zijn de grote verschillen tussen de wraakacties deze zomer en de nasleep van de aanslagen op het Londense openbaar vervoer in 2005. Hoewel de aanslagen van juli 2005 een grotere impact hadden, met vier bommen in metro en bus die samen 56 levens eisten (waaronder die van vier daders), waren er minder wraakacties dan nu.

Fiyaz Mughal van Faith Matters schrijft het toe aan een combinatie van factoren. "De Britten waren het geweld van de IRA gewend, maar hadden in 2005 nog nooit te maken gehad met bomaanslagen van moslimextremisten. We hebben sindsdien meer incidenten met moslimextremisten gehad. Dat heeft de woede aangewakkerd."

Een belangrijke factor is de opkomst van de English Defence League, een extreemrechtse organisatie die vier jaar geleden werd opgericht. EDL richt haar acties voornamelijk tegen de Britse moslimgemeenschap en ziet islamisme als het grootste gevaar voor het Verenigd Koninkrijk. Na de moord op Lee Rigby hield ze tal van demonstraties in het hele land. Mughal wijst ook op de rol van sociale media. "Acht jaar geleden hadden we ook nog geen Twitter en Facebook. Je kunt nu veel sneller stemming maken en haatzaaiende boodschappen verspreiden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden