’Bomen planten heeft geen zin’

In Belem begint vandaag het Wereld Sociaal Forum, in het Brazilië van oprichter Oded Grajew. „Hadden ze maar geluisterd.”

De een is zakenman, de ander links idealist. Maar zo verschillend als ze zijn, de Brazilianen Oded Grajew en zijn medewerker Chico Whitaker geloven nog altijd in de boodschap van het Wereld Sociaal Forum. Dit ’forum van andersglobalisten’ begint vandaag in de Amazonestad Belem.

Whitaker (77) vluchtte voor de militaire dictatuur (1964-1985) naar Parijs. Hij werd gevormd door marxistische idealen en de katholieke bevrijdingstheologie. Grajew (64) kwam op 12-jarige leeftijd met zijn ouders uit Tel Aviv naar Brazilië en werd speelgoedfabrikant. Hij stapte in 1987 uit zijn bedrijf en noemt zich sindsdien ’sociaal zakenman’.

Grajew bedacht in 1999 het Wereld Sociaal Forum. Daarnaast is hij initiatiefnemer van Instituto Ethos, waarin bedrijven zich verplichten tot duurzaam zakendoen. In 2007 richtte hij Nossa São Paulo – ons São Paulo – op, die verbeteringen in de stad eist, zoals sanitaire voorzieningen, bibliotheken en minder vervuiling.

Zijn ogen glimmen als hij over het forum begint. Grajew: „Het is als contrabeweging geboren tegen het Economisch Forum in Davos (dat morgen begint – red.). Toen overheerste nog de consensus: ’Het moet zoals Washington zegt.’ In die tijd maakte Carlos Menem nog de dienst uit in Argentinië. Die heeft het land tot een bankroet gebracht. Tegenwoordig heeft niemand het meer over dat neoliberalisme.”

Maar het Sociaal Forum heeft tot nu toe geen veranderingen gebracht in de economische verhoudingen in de wereld. Grajew: „Ik stel daarom een vraag. Waar zouden de zakenlui nou beter naar kunnen luisteren? Naar wat ze op het Economisch Forum horen, of op het Sociaal Forum? Als ze beter hadden geluisterd, hadden ze de milieu, de voedsel- en de financiële crisis kunnen voorkomen! Maar het lijkt erop dat er eerst rampen moeten gebeuren.”

Het Sociaal Forum doet niet aan filantropie volgens Grajew: „Het zoekt naar maatschappelijke verandering. Alles moet veranderen om de opwarming van de aarde tegen te gaan, de hele productiemethode. En de tijd dringt als je gelooft in wat de wetenschappers voorspellen. Het heeft geen zin om bomen te planten.”

Probleem is volgens Grajew dat politici en grote bedrijven geen interesse hebben: „De politici worden gefinancierd door bedrijven en door de olie. Daarom is het zinvoller om te vechten voor publiek geld voor politieke campagnes, dan voor een nieuwe crèche. We moeten druk vanuit de samenleving uitoefenen.”

Chico Whitaker, die vanaf het begin meewerkt aan het Forum, sluit daarbij aan: „Mensen noemen het Sociaal Forum vaak een Woodstock dat nergens toe leidt, of een beweging van extreem links. De groep is inderdaad nog klein en de meeste mensen die in de ’Eerste Wereld’ wonen, vinden verandering eigenlijk ook helemaal niet zo noodzakelijk.”

„Maar de laatste grote verrassing voor mij was te horen over de Noord-Amerikaanse Cultural Creatives. Uit een onderzoek in de VS blijkt dat daar al 50 miljoen mensen leven die niet in de kaders van de consumptiemaatschappij passen en een alternatieve levensstijl zoeken. Men kent elkaar alleen nog niet. Die hebben waarschijnlijk voor de verkiezing van Obama gezorgd. Die verschillende groepen proberen we nu op het forum en via internet te bereiken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden