Bombardier: van nietige concurrent tot grote redder?

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Hij wordt wel eens vergeleken met Joep van den Nieuwenhuyzen van Begemann. Maar waar de Nederlandse 'bedrijvendokter' tenslotte door speculeren zijn imperium weer verspeelde, heeft Laurent Beaudoin van het Canadese Bombardier het hoofd koel en de winsten hoog weten te houden.

Steeds nadrukkelijker wordt Bombardier de laatste dagen als mogelijke redder van Fokker genoemd. Mocht dat scenario werkelijkheid worden, dan zal menige Fokker-manager zich beschaamd achter de oren mogen krabben. Bombardier is een nieuwkomertje in luchtvaartland en nog slechts een paar jaar geleden een naam waar schamper over werd gesproken. In 1989 bijvoorbeeld, door Fokker. De Nederlandse vliegtuigbouwer was een van de laatste twee kandidaat-kopers voor het Noordierse Shorts, maker van onder meer de vleugels voor de Fokker 100. De andere kandidaat was Bombardier. Maar “die kleine fabrikant van blusvliegtuigen, geloof ik”, aldus toendertijd een Fokker-zegsman, behoefde niet serieus te worden genomen. In feite had Fokker naar eigen zeggen Shorts al zo goed als in de tas. Dat pakte dus anders uit.

Bombardier is in de vliegtuigbouw terecht gekomen door in 1986 het noodlijdende Canadair over te nemen, maker van zakenvliegtuigen. Van oorsprong leverde het bedrijf sneeuwscooters. Maar toen daar begin jaren zeventig de klad in kwam, is Beaudoin zich heel consequent op andere transportsectoren gaan richten. In eerste instantie waren dat fabrieken voor trein- en andere railvoertuigen in Noord-Amerika. Inmiddels is Bombardier hierbij de grootste op het Noordamerikaanse continent, terwijl Beaudoin ook in Europa een fors woordje meespreekt. In zijn Belgische fabriek worden bijvoorbeeld treinstellen voor gebruik in de Kanaaltunnel gemaakt. Ook in Duitsland, Frankrijk, Engeland, Finland en Oostenrijk bezit Bombardier 'rail'-fabrieken, en in Azië is de Canadese ondernemer ondertussen ook actief.

Van niets naar vijf

Canadair vormde tien jaar geleden de kern voor wat snel tot een stevige luchtvaartpoot zou uitgroeien. Na Canadair volgde Shorts en in 1990 Learjet, de Amerikaanse fabrikant van zakenjets. In 1992 kwam ook de Havilland in Canada erbij, maker van Dash-8 vliegtuigen, directe concurrenten van de Fokker 50. Aanvankelijk had Boeing de Havilland aan de Frans-Italiaanse combinatie ATR verkocht, maar op aandringen van onder meer Fokker verbood Brussel de overname. Daardoor kreeg Bombardier het noodlijdende bedrijf zo goed als in de schoot geworpen. Het Canadese concern is nu de vijfde vliegtuigfabrikant ter wereld en groter dan Fokker.

Het succesnummer van Bombardiers luchtvaarttak is momenteel de Regional Jet, een straalvliegtuig voor vijftig passagiers. Terwijl Canadair en Shorts het toestel onder Bombardier-vlag ontwikkelden, liet Fokker niet na te roepen dat straalmotoren voor zo'n klein toestel oneconomisch duur zouden zijn, en dat niemand het vliegtuig zou kopen. Inmiddels vervangt Lufthansa al zijn Fokker 50's door Regional Jets. De Duitse maatschappij heeft er vorige maand nog twee besteld en zal er binnenkort 29 bezitten. Ook de KLM heeft naar verluidt grote belangstelling voor het Canadese vliegtuig, waar ook steeds meer andere Europese concurrenten al mee gaan vliegen.

In tegenstelling tot Fokker en vrijwel alle andere concurrenten, weet Bombardier ook jaar in jaar uit winst te maken. De omzet verdrievoudigde in zes jaar naar omgerekend 7,2 miljard gulden over 1994 en de winst groeide naar 290 miljoen. Maakte Fokker sinds 1989 (het desastreuze afgelopen jaar nog niet meegerekend) in totaal een verlies van 690 miljoen, Bombardier hield aan die jaren een klein miljard over.

Fokker is voor Bombardier enerzijds een concurrent (met de F 50), anderzijds een zeer belangrijke klant. De vleugels voor de F 70 en F 100 zijn goed voor 40 procent van de omzet bij Shorts en er hangen 1 500 banen van af. Het laatste weegt voor Bombardier veel zwaarder dan het eerste. Dat bleek onder meer drie maanden geleden toen Shorts samen met andere grote toeleveranciers (op Dasa-dochter Deutsche Airbus na) een paginagrote advertentie in Nederlandse dagbladen bekostigde, waarin Fokker om steun van de overheid vroeg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden