Bombardeert Rusland 'gematigden'?

Onverwachte luchtaanvallen treffen verschillende groeperingen, ook Al-Qaida en andere radicale islamisten

De Russische bombardementen in Syrië vallen slecht in het Westen. Rusland zou vooral de 'Syrische oppositie' aanvallen, en niet Islamitische Staat (IS). President Poetin wil vooral zijn Syrische collega Bashar al-Assad helpen door de 'gematigde rebellen' uit te schakelen, zo luidt het Westerse oordeel.

Rusland bestrijdt de beschuldigingen. Volgens Moskou is de 'Syrische gematigde oppositie' noch Syrisch noch gematigd. Veel organisaties die voor 'gematigd' doorgaan, bestaan in feite uit buitenlandse jihadisten of hebben bedenkelijke banden met terroristische organisaties, aldus het Kremlin. Maar wie heeft er gelijk?

De kaart van Russische luchtaanvallen in Syrië laat duidelijk zien dat de gebieden waar IS zit inderdaad minder vaak doelwit zijn van bombardementen. Maar betekent dit ook dat de 'gematigde' rebellen het slachtoffer zijn van de Russische interventie, zoals het Westen beweert? Dat hangt af welke organisaties onder 'gematigd' worden gerekend.

In ieder geval is zeker dat zich in de getroffen gebieden veel rebellen bevinden, die weliswaar niet bij IS behoren, maar evenmin met gematigde ideeën rondlopen. Een van de doelwitten van Russische luchtmacht is Al-Qaida.

De groepering, die in het afgelopen jaar veel winst boekte in de strijd tegen de Syrische regering is tegenwoordig geallieerd met andere jihadistische bewegingen. Daarnaast vecht Al-Qaida zij aan zij met het gematigde Vrije Syrische Leger, hetzij onder een andere vlag.

Het Vrije Syrische Leger, dat ook doelwit is van Rusland, krijgt onder meer antitankraketten van de Amerikanen om Syrische tanks mee op te blazen. Samen met Al-Qaida en andere jihadistenbewegingen slaagde het Vrije Syrische Leger er in april in om de noordelijke provinciehoofdstad Idlib te veroveren op het Syrische leger. En het is vooral deze provincie die nu door de Russen wordt bestookt.

Een ander slachtoffer van de Russische luchtaanvallen is de salafistische beweging Ahrar al-Sham. De organisatie, die is opgericht door de rechterhand van Al-Qaidaleider Ayman al-Zawahiri, verloor in de laatste weken tientallen strijders in de Russische bommenregen, onder wie ook enkele commandanten.

Ahrar al-Sham wordt door sommige landen als gematigd beschouwd, waaronder Turkije en Saudi-Arabië. Tegelijkertijd probeert de beweging sympathie te kweken in het Westen. Zo publiceerde haar pr-man in juni een opiniestuk in The Washington Post, waarin hij afstand nam van het gedachtegoed van Al-Qaida. In plaats daarvan zou de beweging 'gematigde' doelen nastreven.

Het charmeoffensief wierp zijn vruchten af. De voormalige Amerikaanse ambassadeur in Syrië, Robert Ford, riep in juli zijn regering op om te praten met Ahrar al-Sham. De beweging zou zijn jihadistische veren grotendeels hebben afgeschud, en op de weg van de 'gematigdheid' zijn beland.

Wat ondertussen onopgemerkt bleef bij het westerse publiek, was dat Ahrar al-Sham het extremistische gedachtegoed openlijk omarmde. In augustus condoleerde het de Taliban met het overlijden van zijn 'gezegende' leider Mullah Omar. Terwijl Ahrar al-Sham in The Washington Post schreef gematigd te zijn, werd de Talibanleider in het condoleancebericht een 'voorbeeldig gelovige' genoemd die bovendien moslims 'herinnerde aan de echte betekenis van de jihad'.

Dat Rusland wel degelijk ook extremistische organisaties treft, blijkt overigens uit de woedende reacties uit jihadistische hoek. Al-Qaida en IS zinnen op wraak, en roepen extremisten in de Kaukasus op aanslagen te plegen op Russische doelen. Ook zijn verschillende jihadistische organisaties als gevolg van de bombardementen een fusie aangegaan.

Door de paniek die de Russische aanvallen teweeg hebben gebracht onder jihadisten, lijkt het erop dat de laatsten voor het eerst iets te vrezen hebben vanuit de lucht. En dat is opvallend, want de straaljagers van de internationale coalitie cirkelen al langer dan een jaar boven Syrisch grondgebied.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden