Bollywood verovert de harten in Europa

De Indiase filmindustrie wil de wereld voor zich winnen. Alleen Amerika en Europa zijn nog niet voor de Bollywood-film gevallen. Een groot Bollywood-spektakel in de Amsterdamse Arena moet het westerse publiek nu over de streep trekken. Bollywood én Amsterdam worden zo gepromoot.

Als hij lacht, heeft hij een kuiltje in zijn wang. Als hij danst, is het feest. En als hij na een lang uitgesponnen sterfscène definitief zijn ogen sluit, biggelen er dikke tranen over mijn wangen. Ik zie de Hindi film voor het eerst in een bioscoop in New Delhi en de hele zaal snottert met me mee. Het verhaal van 'Kal Ho Na Ho' (2003, Morgen zal nooit komen) is dan ook dramatisch: Aman, een jonge, knappe man (gespeeld door de onweerstaanbare Shah Rukh Khan) ontmoet de vrouw van zijn leven. Maar omdat hij ongeneeslijk ziek is en spoedig zal sterven, brengt Aman een groots offer: hij koppelt zijn grote liefde aan een andere man.

Onbaatzuchtige liefde, ziekte en dood: dat zijn natuurlijk mooie uitgangspunten voor een film. Maar er is veel meer dat 'Kal Ho Na Ho' tot een indrukwekkende kijkervaring maakt: de wervelende dansscènes bijvoorbeeld, die niet onderdoen voor de beste MTV-clips. De prachtige fotografie van New York, waar deze Bollywood-film van begin tot eind is opgenomen. De 'Bridget Jones'-achtige humor, de romantiek à la 'Pretty Woman'.

En dan zijn er nog de klassieke, Indiase motieven die mooi contrasteren met het moderne, Amerikaanse decor: het gearrangeerde huwelijk, de sterke familieband. Taboes worden niet geschuwd: we zien (heel even) homoseksuele mannen zoenen, we horen over zelfmoord. Maar de grootste trekkers van deze drie uur durende masala movie zijn toch de hoofdrolspelers: de mooie Preity Zinta (laten we haar de Indiase Julia Roberts noemen) en de sexy Shah Rukh Khan (SRK voor fans). Zij zijn girl en boy nextdoor, maar dan wel uitvergroot: zij zetten hun emoties vet aan, want overacting mág in de Indiase cinema.

En het werkt: het Indiase publiek viel als een blok voor 'Kal Ho Na Ho', en ook in andere delen van de wereld was de film een groot succes. Het beste uit 'Bollywood' (een samentrekking tussen Hollywood en Bombay) verovert in razend tempo ook de rest van Azië, Afrika en het Midden-Oosten. Alleen in Amerika en West-Europa ziet het grote publiek de Indiase film nog als een exotische rariteit, een grappig fenomeen uit een verre glamourwereld. Leuk om eens over te horen, maar niet de moeite van een lang bioscoopbezoek waard.

En dat, zegt Mariam Zamaray (24), is de belangrijkste reden waarom uitgerekend Amsterdam het decor is van een groots Bollywood-spektakel: ,,De Indiërs zijn hier om het ijs in Europa te breken.'' Vanaf vandaag presenteert het puikje van de Indiase filmwereld zich op verschillende plekken in de stad, tijdens een driedaags, internationaal filmfestival. Met als finale een grootse sterrenshow, gepresenteerd door SRK, in de Amsterdamse Arena: daar worden zaterdagavond de jaarlijkse filmprijzen van de International Indian Film Academy (IIFA) uitgereikt.

Dat IIFA naar Amsterdam kwam, is in de eerste plaats de verdienste van Zamaray, een ondernemende Nederlandse van Iraanse afkomst. Zij legde de eerste contacten tussen het Indiase bureau Whizcraft International Entertainment (verantwoordelijk voor IIFA) en Amsterdam. 'India' was meteen enthousiast, zegt Zamaray, en de filmsterren verheugen zich op hun bezoek: ,,Ze weten dat Amsterdam een vrije stad is.''

Lastiger was het om Nederlandse partners voor dit Bollywood-evenement te interesseren, zegt Zamaray: ,,Ik heb zeker honderd presentaties gegeven, en dat is niet overdreven.'' Tot het allerlaatst bleef het spannend: komt de financiering rond, wil de stad Amsterdam wel investeren in dit Indiase filmspektakel? Pas op 8 april, tijdens een persconferentie, werd de deal officieel beklonken, nadat de Amsterdamse gemeenteraad een garantstelling van een miljoen euro had goedgekeurd.

Intussen lag in Dubai en Casablanca - twee andere steden die het IIFA-festival dit jaar graag onderdak hadden geboden - het geld al lang klaar. Dat de Indiërs toch op groen licht uit Amsterdam hebben gewacht, is te verklaren uit de doelstelling van IIFA. Die luidt: 'de Indiase cinema voortstuwen tot glorieuze hoogtes, ver voorbij de Indiase kusten', zo meldt de website. In Dubai en Casablanca heeft de Indiase film allang een stevige reputatie, in Europa kunnen veel meer nieuwe zieltjes worden gewonnen. De ambitie van de Indiase filmindustrie reikt tot aan de zon. Niet voor niets zijn in de IIFA-awards (uitgevoerd in koper met een laagje 24-karaats goud) zonnestralen verwerkt.

Het Nederlandse publiek is rijp voor Bollywood, denkt Peter Wybenga (41), directeur evenementen van Amsterdam Partners: ,,Vroeger aten we hier ook alleen maar spruitjes en gehaktballen, daarna werd het Chinees, nu eten we alles.'' Het is dus de hoogste tijd dat ook het Nederlandse filmpubliek kennismaakt met Amitabh Bachchan, ambassadeur van IIFA, die in 1999 na een wereldwijde BBC-enquête werd uitgeroepen tot dé Superster van het millennium.

Maar voor Amsterdam Partners - dat zich bezighoudt met het promoten van de stad - is er een belangrijker reden om in dit IIFA-evenement te investeren. Natuurlijk is het mooi meegenomen als straks ook Nederland geboeid raakt door Bollywood-hits als 'Hum Tum' (Jij-Ik, 2004), een vrolijke liefdesfilm die nota bene begint met een brutale kus in Amsterdam en shots bevat van het Rijksmuseum, de grachten en molens. Of aan een veel serieuzer drama als 'Veer-Zaara' (net als 'Hum Tum' dit jaar genomineerd voor een IIFA-Award), over de noodlottige en onvoorwaardelijke liefde van de Indiase held Veer (gespeeld door SRK) en zijn Pakistaanse geliefde Zaara (Preity Zinta).

Toch is Wybenga vooral geïnteresseerd in de buitenlandse ogen die straks op Amsterdam gericht zijn: zo'n 400 miljoen mensen, verspreid over de hele wereld, kijken zaterdagavond via Star TV naar de uitreiking van de IIFA-Awards in de Arena. En dat, zegt Wybenga, is natuurlijk je reinste Amsterdam-promotie: ,,Zo'n groot evenement straalt ook af op je stad.'' Wybenga heeft de toezegging dat, mits de financiering rondkomt, de Award volgend jaar weer in Amsterdam wordt uitgereikt. Pathé gaat acht Indiase films per jaar vertonen.

Al met al levert IIFA de stad Amsterdam zo'n 22 miljoen euro op, aldus Wybenga: ,,En dat hebben wij heel voorzichtig becijferd.'' In dat bedrag is de 'pr-waarde' verdisconteerd, de gratis Amsterdam-reclame die tv-kijkers in New Delhi, Londen, Kaapstad en Dubai zal bereiken. Maar ook het geld dat de Indiase sterren, de filmcrews, de Bollywood-bonzen en de Indiase toeristen de komende dagen besteden in de stad.

En misschien figureren de pittoreske grachten in de toekomst vaker in Bollywood-knallers. Die verspreiden zich dan via bioscoopzalen en vele duizenden dvd's over de hele wereld - Wybenga likt er zijn vingers al bij af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden