Boksbond kan het goed vinden met bezetter

Bep van Klaveren had in 1928 weliswaar goud gewonnen op de Olympische Spelen van Amsterdam, maar werkelijk populair was de bokssport voor de oorlog toch nooit geweest in Nederland. Sterker nog, in Nederland heerste voor 1940 een uitgesproken anti-bokssfeer. Die houding zou al kort na de bezetting veranderen, want de Duitsers beschouwden boksen juist als uitermate geschikt voor de (karakter)vorming en de weerbaarheid van de jeugd.

In zijn in 1992 verschenen proefschrift 'In de pas - sport en lichamelijke opvoeding in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog', concludeert André Swijtink: ,,Nergens was de meegaandheid ten aanzien van de bezettende instanties zo manifest als in de boksbond. De houding van de boksbond vormde als het ware een afspiegeling van het opportunisme dat de voorzitter van deze bond, Van der Werff, typeerde en kwam tot uiting in de vriendschappelijke relatie die de bond onderhield met enkele nationaal-socialistische instanties.''

Dat de boksbond het zo goed kon bevinden met het nieuwe gezag, had in de eerste plaats een praktische achtergrond. Voor de oorlog werd boksen in vrijwel geheel Nederland van de hand gewezen. Dat uitte zich in gemeentelijke boksverboden. Boksen werd hooguit 'in besloten kring' toegestaan. Toen in Amsterdam - ook een gemeente waar een boksverbod van kracht was - eens over ofheffing van het verbod werd gesproken, smaalde burgemeester De Vlugt: ,,Wie bloed wil zien, gaat maar naar het abattoir.''

In Duitsland keek men dus anders aan tegen boksen. Adolf Hitler had in 'Mein Kampf' deze tak van sport zelfs van harte aanbevolen. Al in 1940 leidde de Duitse liefde voor het pugilisme tot het opheffen van boksverboden in heel Nederland. In augustus 1941 was Dordrecht de laatste gemeente waar het boksverbod verdween.

In het nieuwe weekblad 'Sport' werd in 1944 herhaaldelijk propaganda gemaakt voor de bokssport. Verslagen van wedstrijden werden in dat blad steeds in de Duits-opvoedkundige sfeer getrokken. Wekelijks benadrukte de redactie van 'Sport' dat boksen 'de ideale volkssport' was. In het verlengde hiervan werd zelfs gepleit voor boksen als verplicht onderdeel van de lessen lichamelijke opvoeding op de scholen. Dat was een totaal ander geluid dan het voor-oorlogse en mede hierdoor kon de bestuurlijke top van de boksbond het zo goed vinden met de bezetter.

Anders dan de meeste andere sportbonden, werd door de boksbond geijverd voor veelvuldige contacten met Duitse boksers. In 1942 werd in Den Haag de jeugd-interland Nederland-Duitsland gehouden. Beroepsbokser Luc van Dam vocht in Berlijn tegen Gustav Eder en in Hamburg om de Europese titel tegen Jupp Besselmann. De Rotterdamse bokspromotor Theo Huizenaar regelde in nauwe samenwerking met de boksbond dit soort gevechten. De Boksbond schrok er zelfs niet voor terug wedstrijden voor de (W)eer (A)fdeling van de NSB mede te organiseren. Volop steun kreeg ook Jan Oly, de boksende zoon van oud-bokser en gevreesd jodenjager Sam Oly. Jan Oly was een SS'er. In de zomer van 1940 verloor hij in Wuppertal op punten van de Olympisch kampioen in het zwaargewicht, de Duitser Herbert Runge.

Na de oorlog werd bij de sport-zuivering de rol van Boksbond-voorzitter G.E. van der Werff uitvoerig tegen het licht gehouden. Hij mocht geen functie meer in de sport bekleden. Van der Werff was formeel weliswaar geen nationaal-socialist, maar in zijn daden ging hij toch alle perken te buiten. Zo vond Van der Werff het in 1942 zelfs geen bezwaar aan het congres van de internationale boksfederatie in Milaan deel te nemen. Enkele besluiten die tijdens dat door Italianen en Duitsers gedomineerde congres werden genomen: teneinde de Britten uit te sluiten werden de Europese kampioenschappen voortaan 'Continentale kampioenschappen' genoemd en als voorzitter van de nieuwe bond voor beroepsboksers, werd Vittorio Mussolini, de zoon van de 'Duce', gekozen. Voor aanvang van het congres liet Van der Werff zich in Berlijn nog even bijpraten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden