Boijmans' verborgen parels

Onder de paraplu van 'La condition humaine' toont Boijmans Van Beuningen een diverse verzameling fraaie stukken uit zijn depot.

Waar andere musea uitpakken met blockbusters met kostbare bruiklenen, is Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam de depots ingedoken. Op de grote voorjaarstentoonstelling 'La La La Human Steps' zijn honderd kunstwerken te zien die allemaal uit de eigen collectie komen.

Die keuze is niet zozeer ingegeven door gebrek aan geld. Het museum wil etaleren hoeveel mooie en bijzondere kunstwerken het in huis heeft, vaak onzichtbaar in de depots. Boijmans heeft plannen om naast het museum een open depotgebouw (het Collectiegebouw) te realiseren, waarin een groot deel van de kelderschatten permanent zichtbaar is voor het publiek. Er ligt al een ontwerp klaar van architect Winy Maas van MVRDV, die ook de Markthal in Rotterdam ontwierp. Door protesten tegen de locatie, in het Museumpark, is de bouw vooralsnog onzeker. Directeur Sjarel Ex onderneemt intussen van alles om duidelijk te maken hoe belangrijk de komst van het Collectiegebouw is, alleen al vanwege het feit dat de huidige depots niet meer voldoen.

Ook La La La Human Steps maakt onderdeel uit van die strategie. Ex wil ermee laten zien dat er ongelooflijk mooie werken in de depots van Boijmans verborgen zijn. Alle objecten op deze tentoonstelling, uitgekozen door Ex en conservator Els Hoek, gaan over het 'menselijk tekort'. Uitgangspunt was de roman 'La condition humaine' uit 1933 van André Malraux. De personages in dit boek worden verscheurd door innerlijke strijd en zijn zich bewust van de onmogelijkheid gevoel en verstand op één lijn te krijgen.

Lijden

Schilderijen, foto's, beelden en veel videofilms illustreren dat er geen leven is zonder lijden en hoe de mens zich verzet tegen zijn lot. Dat is iets van alle tijden en dat wordt gevarieerd in beeld gebracht. Eenzaamheid, melancholie, absurditeit, pijn, sterfelijkheid, troost; het komt allemaal aan bod. Van een ets van Coornhert uit 1549 over de mens die balanceert op 'het smalle pad der deugd' tot een film (2011) over lijden en lijdzaamheid van Jeroen Eisinga die zich liet overdekken met bijen. Van Bas Jan Ader die toont hoe kwetsbaar de mens is in een film (1970) waarin hij zich van een dak laat vallen, tot het schilderij 'De val van Ixion' (1588) van Cornelis van Haarlem. Om nog maar een paar bekende namen te noemen: Yael Bartana, Paul Thek, David Claerbout, Joost Conijn, Mike Kelley, Bruce Nauman, Bill Viola, Cindy Sherman en Inez van Lamsweerde.

Met het verzamelbeleid van Boijmans zit het wel goed. Stuk voor stuk zijn het sterke en boeiende werken. Maar dat alleen maakt nog geen geslaagde tentoonstelling. Dat realiseerde Ex zich ook. Hoe breng je samenhang tussen al die individuele uitingen van menselijk tekort? Hoe krijg je het voor elkaar dat bezoekers deze uitstalling als een totaalbeleving ondergaan? Ex koos ervoor om beweging en dynamiek in de tentoonstelling te brengen. Vier choreografen maakten een duet dat ze eenmalig live uitvoeren tussen de kunstwerken en dat daarna - om de kosten te beperken - 'ingeblikt' op film is te zien. Het gaat om het Scapino Ballet uit Rotterdam, La La La Human Steps uit Montreal, House of Makers (verbonden aan het Nationale Ballet) en de streetdancers Ques en Claerence Person.

In een grote glazen kooi op de expositievloer beten de streetdancers het spits af. Met veel geschreeuw en gestamp op de vloer voerden ze een schijngevecht op. De dreiging spatte er vanaf, ín de kooi. Daarbuiten ging het niet echt zinderen van spanning. Waar dat aan ligt? Het moet die kooi zijn. Die geeft het idee van 'gevaarlijke dieren kijken' in de dierentuin. Pas op, niet te dichtbij komen. Terwijl dat juist wel zou moeten op deze tentoonstelling over de lijdende, vechtende en angstig voortploeterende mens. Het idee is goed, maar breek die kooi af. Stuur de dansers het museum in en laat ze daar lekker de boel ontregelen.

***

La La La Human Steps t/m 17 mei in Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam.

Bruikleen of koop?

De film 'Val' van Bas Jan Ader (1942-1975), te zien op 'La La La Human Steps', wordt opgeëist door diens weduwe. Ze wil ook de vijf andere films van Ader terug die ze in 1992 in bruikleen zou hebben gegeven aan Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam.

Het museum weigert dat en stelt dat er sprake was van koop. Bij de film op de tentoonstelling staat 'overdracht van de nalatenschap, 1992'.

De weduwe wil de films onderbrengen bij het EYE Filmmuseum in Amsterdam, omdat ze daaar beter geconserveerd zouden kunnen worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden