Boete doen tot aan de dood

Thrillers zijn ook in Japan populair. Regisseur Kiyoshi Kurosawa verfilmde bestseller 'Shokuzai'. Mysterie, moord en doodslag met veel buigingen.

Een man lokt de jonge Emili weg van haar schoolvriendinnetjes. Even later is ze dood. Het zal ook de levens van haar moeder en de andere meisjes verwoesten. Mysterie, moord en doodslag, en dat op zijn Japans: dus met veel buigingen en een overdaad aan beleefdheid. Het thrillergenre is erg populair in Japan, net als in Nederland. Regisseur Kiyoshi Kurosawa verfilmde de bestseller 'Shokuzai' tot een vijfdelige serie voor een Japanse betaalzender, met beroemde actrices in de hoofdrollen.

In het boek van misdaadschrijfster Kanae Minato staat in elk van de vijf hoofdstukken een andere vrouw centraal: de schoolvriendinnetjes en Emili's moeder. "Ik vergeef het jullie nooit", sist zij een half jaar na de moord, als het viertal met een bos bloemen op bezoek komt. "Jullie moeten boete doen, tot ik het genoeg vind."

De film begint vijftien jaar later, en we zien hoe het trauma de vijf misvormd heeft. De dader is nog steeds onbekend, en de moeder kan het de vier maar niet vergeven dat zij destijds weigerden een signalement van de moordenaar te geven. De onuitwisbare vloek heeft de jonge vrouwen achtervolgd. Ze zijn te beschadigd voor een gewone relatie. En uiteindelijk blijken ze net zo makkelijk een ander leven te kunnen nemen.

In de Nederlandse filmhuizen gaat 'Shokuzai' draaien als één lange film. Een deel van het peinswerk dat de film waard is gaat daardoor verloren, en wellicht valt hierdoor ook de soms amateuristische regie eerder op. Maar de kernboodschap blijft intrigerend: Hoever ga je om een ander te helpen? In hoeverre geven je eigen motieven daarbij de doorslag?

Regisseur Kurosawa verwoordt het als volgt: "In hoeverre komt het gedrag van de hoofdrolspeelsters voort uit hun belofte aan de moeder van hun vermoorde vriendinnetje om boete te doen, of uit iets anders? En: boete doen voor je zonden is nog niet zo makkelijk."

Voor Nederlanders is het onbegrijpelijk dat de moeder - gespeeld door de Japanse Catherine Deneuve, Kyoko Koizumi - zolang zoveel macht heeft over de jonge vrouwen. Is hier sprake van giri, de Japanse verplichting om je schuld tot op het laatste cijfer achter de komma terug te betalen?

"Ja, wellicht bij de eerste twee 'afleveringen'. Eén meisje is nu onderwijzeres. Zij redt haar pupillen van een gestoorde aanvaller met haar vechttechnieken, en zij doet dat zeker vanwege haar belofte aan de moeder. Maar de in verwarde toestand uitgesproken vloek is toch niet het enige dat het verhaal gaande houdt. Mijn opzet is te laten zien dat elke vrouw probeert met haar verleden in het reine te komen", antwoordt Kurosawa.

Waar de eerste drie geportretteerde jonge vrouwen vooral slachtoffer lijken van de hun opgedrongen situatie, is nummer vier verfrissend gestoord. Kurosawa: "Ik had na drie portretten mijn buik zó vol van al die boetedoening. In het boek is zij ook al de excentriekeling, maar ik heb dat sterk aangedikt. De dader die in deel vijf op komt draven, heb ik juist menselijker gemaakt. In het boek haat iedereen hem."

Oorspronkelijk begon Kurosawa als regisseur van horrorverhalen. "Ik hou van geesten. Duivels in het nu, maar ook geesten uit het verleden. Het is eng, hoe de geschiedenis mensen beïnvloedt, zelfs na zoveel jaren. Wat ik vooral moeilijk vond was de monologue intérieur van de vrouwen uit het boek om te zetten voor de tv-serie. Vreselijk. Hoe moest ik dat doen? Er zit daarom veel meer dialoog in dan bij een film."

Wat verder nogal Japans is aan Shokuzai is dat iedereen moet lijden tot de dood erop volgt. Actrice Koizumi roept aan het slot - als alle vier meisjes zijn ontspoord - vertwijfeld: "Had ik het anders moeten doen?" Een happy end op zijn Hollywoods zal in een Japanse film of boek niet snel voorkomen.

"Prachtig toch?", reageert Kurosawa. "Als kijker gaat het mij niet om geluk aan het eind. Het prikkelt juist mijn fantasie als ik me af moet vragen hoe het een personage verder zal vergaan. Als iemand met problemen eindigt, wil je juist weten hoe diegene zal opkrabbelen." Nou, er is weinig opkrabbelen mogelijk. De een is dood, de ander zit in de gevangenis... Kurosawa: "Maar het hád ook anders kunnen lopen. Dan kun je daar toch over denken? Dat is mijn doel."

Na een pauze: "Het klopt dat films over ongelukkige personen bij ons populair zijn. Iemand die aan de grond zit, of zijn liefde heeft verloren, hoe dan ook een tragisch verhaal. Allemaal zodat de toeschouwers zich beter voelen en denken: mijn leven valt best wel mee. Maar ik vind dat genre niet te pruimen."

'Shokuzai' betekent boete doen. Maar door de gekozen karakters heeft het ook een bredere betekenis: noodlot. De film duurt 270 minuten en draait vanaf nu in de Nederlandse filmhuizen. Hij werd ook getoond op het Filmfestival van Venetië, en trok in de Franse bioscopen al honderdduizend kijkers.

Noodlot

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden