Boerenkool uit de tuin

Boerenkool uit de tuin is goedkoper dan uit de supermarkt, en geeft je ook een goed gevoel. Tips bij het heilzaam consuminderen.

Consuminderen is als een besmettelijke ziekte, schrijft Marieke Henselmans in haar nieuwste boekje 'Altijd genoeg', met symptomen als 'het onthouden van prijzen' tot 'het vinden van bruikbare goederen bij het vuil' en 'misselijkheid en transpiratie bij groteske verspillingen'.

Met de huidige recessie -het gemiddelde inkomen daalde in 2003 al snel met honderd tot vijfhonderd euro- zouden we allemaal aan deze ziekte moeten 'lijden'. Maar hoe graag bezuinigen we? Wie speurt werkelijk op straat naar een afgedankte stoel, bewaart vruchten in weckpotten of breit een eigen trui?

,,Een gemeente wilde mensen met een Melkertbaan 'trakteren' op een cursus over 'hoe het financieel allemaal leuker kon' en vroeg mij hierover te vertellen'', zegt Henselmans. ,,Het werkte totaal niet. Ik heb de blaren op mijn tong gepraat. Toen besloot ik: dit nooit meer, voortaan geef ik alleen cursussen als mensen er zelf om vragen.''

De behoefte om minder geld uit te geven is groot. Door de economische recessie is ontslag niet meer ondenkbaar, gedwongen verkoop van huizen een realiteit. Naast minima tekenen ook academici en leden van de Rotary in op Henselmans eendaagse cursus 'meer doen met minder'. In Nederland zijn al enkele 'consuminder kringen' waar mensen elkaar ondersteunen in het bezuinigen.

Stond een aantal jaren geleden het woord consuminderen voor de keuze van het publiek om ondanks de economische voorspoed béwust minder te graaien, nu gaat het vooral om bezuinigen uit noodzaak. ,,Het clichébeeld van de zuinige Hollander lijkt inmiddels prehistorisch'', zegt Jeanine Schreurs, voorzitter van Stichting Zuinigheid met Stijl. ,,Noodgedwongen kloppen steeds meer mensen bij het infocentrum van Zuinigheid met Stijl aan om weer greep te kunnen krijgen op hun financiën.''

Vooral de minima draaien al elke euro om, zegt Saskia Sol van het Nibud. ,,Ook een modaal gezin met twee kinderen moet goed op de centen letten. Nu gaat bezuinigen echt ten koste van de extraatjes.'' Het publiek met bovenmodaal inkomen is eveneens aan het bezuinigen geslagen, ook al is de noodzaak voor het grootse deel van de Nederlanders om te bezuinigen niet groot. ,,We gaan er allemaal wel iets op achteruit, maar het zijn geen schokkende bedragen'', meent Sol.

De reden dat de meer welvarende consument toch naar goedkopere supermarkten gaat, is omdat hij het 'gevoel' heeft wat zuiniger te moeten handelen tijdens de recessie. ,,Als je tientallen euro's per maand minder te besteden hebt, kun je dat inderdaad zo opvangen.'' Of de consument nu werkelijk minder te besteden heeft, maakt voor deze groep weinig uit. ,,Bezuinigen is de vertolking hoe we tegen een economische recessie aankijken. Dat staat nog los van het gegeven of we er feitelijk op achteruit gaan'', zegt Sol. En zo ontmoeten rijk en arm elkaar in prijsbeukers als Nettorama of Lidl.

Een groeiende groep zijn de 'rijke' bezuinigers die spontaan zelf ritsen opnieuw inleggen, groenten bewaren in weckpotten en eigen voedsel kweken. ,,Steeds meer hoogopgeleiden kloppen bij ons aan'', zegt Schreurs. ,,Vaak gaan we pas nadenken over geld na ontslag of een burn-out. Toch is er een trend dat mensen zélf meer willen doen. Zo is breien een nieuwe hobby aan het worden, net als moestuinieren. De vraag naar volkstuinen is aan het groeien.''

De nieuwe spaarder zoekt een betere balans in het leven, gelooft ze. ,,Ons leven bestaat uit uren achter de computer zitten, tijden vergaderen in kantoren. Daardoor bestaat de behoefte om iets tastbaars te doen, contact te voelen met de aarde, iets te creëren.''

De consument streeft naar autonomie: niet Albert Heijn zorgt voor ons door kant-en-klare maaltijd te leveren, we halen zélf wel de peultjes of boerenkool uit de tuin. ,,Het geeft je een gevoel dat je het heft in eigen handen hebt, dat je het leven leidt zoals jij dat wilt zonder dat je je mee laat slepen door Konmar, Heineken of de buren. Mensen willen ontsnappen aan het gevoel dat ze geleefd worden. En het is ook leuker om bijvoorbeeld zelf mayonaise te maken in plaats van een pot bij de supermarkt te halen. Zo moeilijk is dat niet.''

Wel of geen recessie, een sobere levensstijl is sowieso goed, vindt Henselmans. ,,Alsof het groeien van de economie het hoogste doel van het leven is!'' Aan consumeren zit een grens, zowel economisch als levensbeschouwelijk, zegt ze. ,,Gaat het erom of we het financieel zo goed mogelijk hebben of maken we liever verantwoorde keuzes in de tijd die we op aarde doorbrengen? Omgaan met geld betekent niet alleen bezuinigen. Het gaat veel meer om de vraag wat geld in je leven betekent en welke kant je op wilt met je leven.''

Vol goede moed beginnen gezinnen te bezuinigen zonder overzicht, is haar ervaring. Met als gevolg dat families nog geen idee hebben waar het geld blijft. ,,Vaak bezuinigen consumenten als een kip zonder kop. En als ze moeten bezuinigen, voelen ze zich tekort gedaan. Terwijl mensen zélf moeten besluiten dat ze hun uitgavenpatroon een béétje willen veranderen. Grijp in en doe iets, vertel ik de cursisten. Kijk naar het resultaat en pas de uitgaven desnoods aan.''

Bespaar vooral op kleine aankopen, is haar advies. ,,Je kunt stoppen met roken en de auto wegdoen. Dat zijn de grote knallers, maar voor de rest is het sprokkelen.'' De kleine besparingen moeten na jaren hun vruchten afwerpen, is de boodschap. ,,Je kunt een gezond lunchpakket je voor je kind maken voor één euro, of je koopt een overdreven pakketje met wegwerpdrinkpakjes. Na tien jaar bespaar je 2080 euro per kind door alleen voor een voordelig lunchpakketje te kiezen. Er zijn tientallen van die kleine besparingen.''

Wars is ze van het calvinistische idee dat je moet besparen op leuke dingen. ,,Doe dat pas als er niets meer valt te snijden. Koop gewoon een bosje bloemen, al is het maar voor het 'rijke' gevoel dat je daar tenminste niet op hoeft te beknibbelen.

,,Je moet het geld dan wel hebben'', merkt Sol op. ,,Je kunt wel lekker een extra keer naar de kapper willen, maar wat doe je als je nauwelijks geld hebt voor het schoolgeld van je kinderen?''

Daarmee is bezuinigen een aardige of ideële hobby voor het welvarend deel van Nederland en een bittere noodzaak voor minima. ,,Het bijt elkaar af en toe als je over bezuinigen schrijft'', vindt Henselmans. ,,Mensen die schulden hebben moeten enorm terugschroeven en proberen te bezuinigen door naar een goedkope supermarkt te gaan. Het is de spagaat tussen besparen en verantwoord willen leven.''

Bezuinigingstips:

1Haal op een vaste dag in de week steeds hetzelfde bedrag aan huishoudgeld op.

2Houd een kasboek bij. Je krijgt al snel inzicht.

3Koop pas een aanbieding als je het product van dat merk en in die hoeveelheid zeker wilt hebben.

4Ga eens naar de markt in plaats van de supermarkt.

5Vindt je partner dat je teveel uitgeeft aan boodschappen? Draai de rollen om en laat de ander eens door de winkel gaan.

Bron: Nibud

Alfabet van het

consuminderen

Altijd genoeg, het consuminder-alfabet van Marieke Henselmans, uitgeverij Synthese, isbn 9062719678, €9,95

Habbekrats, budgetgids, Froukje Wattel, uitgever IENS Independent Index bv, isbn 9077177183, €12,50

Websites:

www.consuminderen.pagina.nl

www.zuinigst.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden