Boerengerucht in Brandenburg

Vijftig jaar geleden beleefde de DDR een ’Socialistische Lente’. Zo heette de actie die 400.000 boeren hielp om van hun eigen stukje grond af te zien en lid te worden van een Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft (LPG). In mei 1960 sloot het DDR-regime de actie af en verklaarde haar tot een doorslaand succes.

Wat staatschef Walter Ulbricht in zijn feestrede destijds niet vermeldde, was dat bij de actie 15.500 boeren de benen hadden genomen naar het westen (de Muur was toen nog niet gebouwd), dat 200 boeren zelfmoord hadden gepleegd en dat er 8000 processen en twee doodvonnissen voor nodig waren om de boeren tot het LPG-lidmaatschap te bewegen.

Hoog tijd, vond de Boerenbond, om de slachtoffers van de Socialistische Lente met een gedenkteken te eren. Ze koos daarvoor het Brandenburgse stadje Kyritz uit. Daar had communistenleider Wilhelm Pieck in 1945 de landhervorming verkondigd met de leus: ’Jonkersland in boerenhand!’ Die boerenhand, zo bleek, was niet die van de kleine boer maar die van de ’arbeiders- en boerenstaat’.

Afgelopen zondag werd het gedenkteken onthuld. Een zwerfkei met in brons de tekst: ’Voor de slachtoffers van de gedwongen collectivisatie in de zogenaamde Socialistische Lente’. Spreker was CDU-premier Wolfgang Böhmer van Saksen-Anhalt. Saksen-Anhalt? Waar was de premier van Brandenburg? Die was niet uitgenodigd, want die is van de SPD en regeert samen met de Linkspartij.

Achter het gedenkteken gaat een giftige strijd schuil over de herinnering aan de collectivisatie. Tegenover de christelijk-conservatieve Boerenbond staan historici en politici die voor een genuanceerde visie pleiten. Zij hielden óók in Kyritz en óók afgelopen weekeinde een tegenmanifestatie, georganiseerd door de Rosa Luxemburg Stichting, die nauw is verbonden met de Linkspartij.

Al wekenlang smijten beide partijen met retorische mest naar elkaar. Politici van de Linkspartij, erfgenaam van de Socialistische Eenheidsparitij van de DDR, sommen de voordelen van de collectivisatie nog eens op: geregelde werktijden, hogere inkomens, vakanties, opleidingen, kinderopvang en culturele voorzieningen. En tja, een beetje propaganda, dwang en repressie was daar jammer genoeg wel voor nodig.

De Boerenbond verwijt de landbouwfractie van de Linkspartij dat die de belangen van de zogeheten ’Rode Baronnen’ dient. Dat zijn de voormalige directeuren van de LPG’s die na de val van de Muur grote agrarische privéondernemingen zijn begonnen met het bezit dat de LPG’s hadden opgebouwd en eigenlijk de leden toebehoorde.

De boerenruzie heeft inmiddels het parlement van de deelstaat Brandenburg bereikt. De oppositie (CDU, FDP en Groenen) eist van de regering een stellingname over de ’geschiedvervalsing’ door de Linkspartij. De Linkspartij blijft op haar beurt wijzen op het economische succes van landbouwcoöperaties vroeger en nu, „ook in West-Duitsland”.

Vijfenzestig jaar na de landhervorming, vijftig jaar na de Socialistische Lente en twintig jaar na de val van de DDR gaat de klassenstrijd op het Oost-Duitse platteland nog vrolijk door.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden