Boerenbedrog en verkooptrucs in de supermarkt

Veel supermarktproducten zijn minder vers, gezond, natuurlijk en ambachtelijk dan fabrikanten doen voorkomen. Maar na een boek vol E-nummers krijgt Koos Schwartz enorme zin in een fout blik ravioli.

Oxidatieremmers, rijsmiddelen, emulgatoren, kleurstoffen, geleermiddelen, anti-uitdrogingsmiddelen, vulstoffen, smaakversterkers, conserveermiddelen, meelverbeteraars. Ze kunnen zo maar in een product zitten dat je geregeld bij de supermarkt koopt. Dat geldt trouwens ook voor gemodificeerd zetmeel, voedingszuren, zuurregelaars, schuimremmers, smeltzouten, stabilisatoren, zoetstoffen, drijfgassen, anti-klontermiddelen, glansmiddelen en verdikkingsmiddelen. Veel etenswaren bevatten een of meerdere van deze kunstmatige stoffen - of andere.

Het oxidatieremmers-tot-en-met-verdikkingsmiddelenlijstje is te vinden in 'De supermarktleugen. Boerenbedrog en verkoopptrucs', een onlangs in Duitsland uitgebracht boekje dat daarna een meer op Nederland toegesneden versie kreeg. Het is zo'n boekje dat wiebelig maakt.

Het is goed om te weten wat er in etenswaren zit; dat veel producten minder vers zijn dan ze lijken; dat ze veel minder gezond, natuurlijk en ambachtelijk dan fabrikanten doen voorkomen; dat er discussie is over hoe gezond een aantal van die kunstmatige additieven eigenlijk is.

Maar na pagina's informatie over stoffen die misschien niet goed, wellicht slecht, mogelijk dommakend en eventueel kankerverwekkend (zouden) kunnen zijn, slaat de ergernis toe. Word je echt dom als je 'geregeld' limonade drinkt? Hoeveel is 'geregeld' eigenlijk? En hoe gevaarlijk is dat bisphenol A dan precies? Dat zit in epoxihars, dat in de binnenkant van blikken (alle blikken?) zit. Het zou schade veroorzaken aan voortplantingsorganen en gedragsveranderingen bewerkstelligen en het leervermogen (negatief) beïnvloeden en hersenstructuren wijzigen. In Frankrijk mag het niet meer in levensmiddelenverpakkingen worden verwerkt. Oef. Maar als dat spul zo link is, waarom mag het dan buiten Frankrijk wel? En hoe gestoord word je precies als je geregeld een blik kikkererwten opentrekt?

Bij zo veel potentieel gevaar zou je haast recalcitrant worden en je gaan wagen aan een blik ravioli bolognese, ook zal zit daar naast 23,5 procent ravioli (harde griesmeel, water), paneermeel (tarwe, gist, jodiumhoudend zout), nog meer water tarwemeel, gluten, gerookt spekvet, specerijen, zonnebloemolie, zetmeel, kruiden, aroma, 20,4 procent tomatenpuree, 4,5 procent rundvlees, rundvet, gemodificeerd zetmeel, jodiumhoudend zout, suiker, gistextract, plantaardig eiwit biologisch beschikbaar gemaakt (tarwe-eiwit, zout), selderij, knoflookpoeder, plantaardige olie en citroenzuur in. Of toch maar niet?

Het boekje is ook wat wiebelig. De titel suggereert een frontale aanval op supermarkten, maar de pijlen zijn veel meer gericht op de fabrikanten van etenswaren - of wat daar voor moet doorgaan. Alleen het eerste hoofdstuk gaat echt over supermarkten.

Dat zijn grote verleiders die allerlei trucs gebruiken om ons zoveel mogelijk geld uit de zak te kloppen.

Zolang ze dat niet met wapens doen, is daar op zich niet zo veel op tegen. Verleid worden, is er iets leuker dan dat? Maar goed, er zijn consumenten die voor een hongerloon werken, gezinnen met een krappe beurs, zzp'ers met weinig klussen en mensen die gedachteloos geld uitgeven terwijl ze dat niet hebben. Voor hen bevat het boekje nuttige, geldbesparende tips. Zo ook voor de mensen die het iets ruimer hebben. Voor het geld dat ze voortaan in de supermarkt besparen, kunnen ze naar Stolwijk rijden om daar, uiteraard bij de kaasmaakster persoonlijk, de beste pittig boerenbelegen te kopen die er is. Maar dan weer niet allemaal tegelijk natuurlijk.

Weersta de jengelzone
Vlak bij de kassa liggen veel producten. Ze wachten op impulsaankopen en op jengelende kinderen. Laat ze wachten. Mijd ook gemaksproducten. Gesneden en voorverpakte groenten? Gemengde salades? Geraspte worteltjes met gesnipperde ui? Fruityoghurtjes? Gemak dient de mens maar niet zijn portemonnee. Snijden kan je zelf, mengen, raspen en snipperen ook en prak zelf een echte aardbei door de yoghurt naturel. Dikke kans trouwens dat dat mengsel meer naar yoghurt en aardbeien smaakt dan de inhoud van dat pakje/bakje/kuipje waar de fabrikant 'fruityoghurt' op heeft laten drukken.

Bezint eer ge begint en maak tempo
Wapen je tegen de verleidkunsten van de super. Shop niet met honger, want honger zwengelt de kooplust aan. Maak thuis een boodschappenbriefje en hou je daaraan. Maak tempo. Hoe langer je in een supermarkt rondloopt, hoe groter de kans dat je iets koopt.

Neem je man/vriend mee
Vrouwen vinden shoppen leuker dan mannen en ze kopen meer - denken sommige supermarktdeskundigen althans. Neem je man/vriend dus mee en stop met kopen zodra hij chagrijnig wordt. Een man zou wel eens net zo'n goede budgetbewaker kunnen zijn als een mandje.

Laat staan die kar, pak een mandje
Boodschappen hebben één nadeel: ze wegen iets. Hoe meer boodschappen je doet, hoe meer je moet sjouwen. Gebruik dat nadeel: loop naar de super, neem desnoods de fiets, maar laat de auto thuis. Laat, eenmaal binnen, ook het winkelwagentje staan. Winkelwagentjes zijn groot en die ruimte nodigt uit tot kopen. Mandjes zijn kleiner en elke aankoop maakt het mandje voelbaar zwaarder. Mandjes zijn eigenlijk door de supermarkt ter beschikking gestelde budgetbewakers.

Kijk niet, lees!
Sjonge, wat is product x 'natuurlijk', wat is product y 'gezond' en wat leuk dat product z rechtstreeks 'van de boer' af komt. Helaas, beloftes op verpakkingen slaan meestal nergens op en over de oorsprong van het product zeggen ze ook al niks. Die olijfolie in die mooie fles wordt niet gemaakt door die mooie Italiaanse meid in die rode jurk die verlangend naar een olijf reikt. En ook niet door die babbelende Zuid-Europese vrouwen die na het maken van hun 'ambachtelijke' olijfolie hun echtgenoot plus hele familie opgewekt nog een even gezonde als smakelijke maaltijd voorzetten - mét die olie natuurlijk. Kijk niet naar de voorkant van een verpakking, maar lees op de achterkant welke ingrediënten het product bevat dat je wilt kopen. Dat stemt vaak een stuk minder vrolijk.

Hoofd omhoog, hoofd omlaag
Supermarktschappen hebben vier niveaus. De bukzone, de grijpzone, de kijkzone en de rekzone. In de grijp- en kijkzone staan de producten die de supermarkten het liefst verkopen - er zijn ook veel A-merken te vinden. Geld besparen? Richt je aandacht op de bukzone (hoogte 0 tot 60 centimeter) en de rekzone (boven de 1.80 meter). Vooral de bukzone is, uit financieel oogpunt, aantrekkelijk.

'De Supermarktleugen' is geschreven door Jorg Zipprick en Will Jansen en uit het Duits vertaald. Het boekje telt 160 pagina's en kost 12,50 euro.

ISBN 9077788417

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden