Boeren moeten mest zelf verwerken

Staatssecretaris Dijksma: Als dit niet helpt tegen overschot, dan bepaalt overheid het maximum aantal dieren

Esther Ouwehand waarschuwde de Tweede Kamer vorige week dat haar bijdrage aan het debat onsmakelijk zou worden. Het Kamerlid van de Partij voor de Dieren zei: "Ons land bezwijkt onder het mestoverschot. 71 miljoen ton mest per jaar in Nederland is 4000 kilo per Nederlander. Twintig tot 25 badkuipen per persoon. Achter elk pak melk staan vier pakken stront."

En, nog iets meer tot de verbeelding sprekend: "Als de Nederlandse mestproductie zou worden uitgereden over de gemeente Den Haag, zou dat tot het middel reiken van de gemiddelde Nederlander".

Veel duidelijker had Ouwehand het al tientallen jaren voortwoekerende mestprobleem niet kunnen omschrijven. Eindelijk gloort er een oplossing: in de Tweede Kamer ligt de nieuwe Meststoffenwet van staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA, economische zaken). De kern is dat veehouders wordt verplicht een deel van hun mestoverschot zelf te verwerken, mogelijk 30 procent. Ambitieus, maar haalbaar volgens Dijksma. En, niet onbelangrijk, de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO Nederland) is redelijk positief over de nieuwe mestwet.

De Tweede Kamer stemt vandaag over het wetsvoorstel en naar verwachting is er brede steun. Voor het kabinet is dat van belang nu het niet op een eigen meerderheid in de senaat kan rekenen. Dijksma heeft haast: de Meststoffenwet moet op 1 januari 2014 van kracht zijn.

De staatssecretaris beseft dat de discussie over het mestbeleid na vandaag nog niet is afgelopen. Sterker nog: deze zal in hevigheid toenemen. De nieuwe wet bevat een onderdeel waar de Tweede Kamer hopeloos over verdeeld is: het handhaven van dierrechten, de rechten van agrariërs om bepaalde beesten te mogen houden. Op dit punt staan ook de coalitiepartijen VVD en PvdA recht tegenover elkaar. Weg met de dierrechten, zegt Helma Lodders (VVD). Nog niet doen, vindt Sjoera Dikkers (PvdA).

Nederland kent dierrechten voor varkens en pluimvee. Deze zijn bedoeld om de mestuitstoot in de hand te houden. Boeren kunnen hun veestapel uitbreiden door dierrechten van collega's over te nemen. Gezien de nog altijd problematische hoeveelheid geproduceerde mest is het systeem mislukt.

Voormalig CDA-staatssecretaris Henk Bleker wilde van de dierrechten af. Zijn opvolger Dijksma komt daar nu op terug. Zij wil de dierrechten 'als stok achter de deur' achter de hand houden. Veehouders moeten - gedwongen door de nieuwe wet - verplicht mest verwerken. Dat is lastiger dan het klinkt. Boeren hebben grote moeite om vergunningen te krijgen voor het plaatsen van de mestverwerkingsinstallaties.

Mocht het mestoverschot niet naar de volle tevredenheid van Dijksma worden teruggebracht, zal zij de dierrechten voor varkens en pluimvee herintroduceren. De staatssecretaris overweegt zelfs het aantal melkkoeien op deze manier te reguleren. In 2015 vervalt het door Europa opgelegde melkquotum. De vrees bestaat dat de veestapel, en dus de mestproductie, straks verder toeneemt.

Lodders vindt het onbegrijpelijk dat dierrechten 'boven de markt blijven hangen'. "Dat getuigt van een onbetrouwbare overheid. Boeren hebben geanticipeerd op het verdwijnen van dierrechten. Melkveehouders willen groeien. Ik hoor van boeren dat banken moeilijk doen met kredietverlening omdat onduidelijk is waar ze aan toe zijn." CDA, SGP en PVV zijn het met de VVD eens.

Aan de andere kant van het politieke spectrum pleiten de Partij voor de Dieren en GroenLinks voor behoud van de dierrechten, uit angst dat er anders meer beesten en (nog) grotere stallen komen. Beide kampen hebben geen meerderheid in de Kamer. Dat geeft Sharon Dijksma de kans om de dierrechten achter de hand te houden en alleen in te zetten als het mestoverschot blijft. Geen ideaal scenario, geeft de staatssecretaris toe. Wel noodzakelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden