Boer scoort met webcam in de stal

Alleen duurzaam, dier- en mensvriendelijk werkende boeren krijgen in Noord-Brabant nog toestemming om uit te breiden.

Op de hooggelegen zandgronden van het Brabantse platteland wordt volop gepolderd. Na de vier jaar durende 'slag om de intensieve veehouderij' is er iets moois opgebloeid, volgens de voormannen van milieubeweging en boeren. "We hebben elkaar beet, en we laten elkaar niet meer los", zegt Nol Verdaasdonk van de Brabantse Milieufederatie. "Natuurlijk had ik het scherper gewild, maar dit is te belangrijk om over te bekvechten." Zijn tegenpool, boerenvoorman Herman van Ham van ZLTO: "We hebben nog wel wat wensen, maar we delen de grote lijn. De concentratie van vee in Brabant vraagt om een zorgvuldige en duurzame aanpak. We willen het vertrouwen herwinnen." Als Provinciale Staten vandaag instemmen, kan de verduurzaming beginnen. Naar verwachting komt de provinciale politiek alleen met kleine aanpassingen.

Brabant was van oudsher een CDA-provincie, waar boeren ongestoord hun veestapel konden laten groeien. Die tijd is voorbij. In 2010 haalde een burgerinitiatief tegen megastallen 33.000 handtekeningen op. Inwoners van met name de Oost-Brabantse Peel (waar de veestapel na 2008 groeide van 30 naar 40 procent van het Nederlandse totaal) waren de toename van dieren zat. Onder leiding van SP en VVD maakten Gedeputeerde Staten een flinke draai. Er mochten geen veebedrijven meer bijkomen op nieuwe locaties. Groeien tot een megastal, groter dan 1,5 hectare, werd onmogelijk. Afgelopen jaar kwam daar een uitbreidingsverbod bij, in afwachting van nieuwe regels.

Die zijn er nu. Na een jaar praten onder leiding van de provincie zijn de partijen het eens over de eisen aan boeren die willen groeien. En veehouders blijven in gesprek met de provincie en de natuurorganisaties, om die voorwaarden iedere twee jaar aan te scherpen. In 2020 moet de Brabantse veehouderij de duurzaamste zijn van Europa, en mogen burgers geen overlast meer ondervinden. Dat is de ambitie.

Wandelpad
Om te mogen uitbreiden, moet een boer extra zijn best doen voor het milieu, dierenwelzijn, en een prettige leefomgeving. Veehouders kunnen kiezen uit een waslijst aan maatregelen. De meest opvallende: Er zijn punten te verdienen met het neerzetten van een informatiebord aan de openbare weg, of ophangen van een webcam in de stal. Ook een wandelpad over het erf en inkijk in de stallen levert punten op. Boeren die hun best doen voor contact met de burgers, worden beloond.

Onzincriteria, vindt varkensfokker Edwin Daandels uit Heeswijk-Dinther. "Ik hoeft toch geen pottenkijkers voor mijn raam?" Toch staat hij niet onwelwillend tegen het puntensysteem. Daandels deed mee aan een test. "Ik kreeg vooral punten voor dierenwelzijn, voor de keurmerken die ik heb. Ik heb één beter-leven-ster. En ik heb mijn antibiotica sterk gereduceerd." Daandels vindt wel dat Brabant niet te streng moet zijn. Hij vreest voor hoge kosten en een slechtere concurrentiepositie van Brabantse boeren. "Als hier de prijzen omhoog gaan, gaan de retailers als Jumbo en AH misschien vlees afnemen uit Gelderland, Zuid-Holland, Duitsland of België."

Boerenvoorman Herman van Ham deelt die zorgen. De fijnstofnorm is te streng, vindt hij. "Dat heeft verregaande gevolgen, omdat het in bepaalde sectoren vrijwel onmogelijk is om die uitstoot te reduceren." Maar hij benadrukt: "Dit is een detail. Voor 98 procent zijn we het eens. De komende jaren moet de onzin eruit, en wat ontbreekt worden toegevoegd."

Boterzacht
Een partij juicht niet mee. De actiegroepen, die in 2010 het debat aanzwengelden, vinden de afspraken 'boterzacht en minimaal', zo zegt Gert van Dooren van Megastallen-Nee. "Een boer krijgt in dit systeem al een zesje als hij aan het wettelijk minimum voldoet. Bij een zeven mag hij al uitbreiden! En veehouders mogen zelf bepalen hoe ze die zeven halen. Het is alsof je bij je rijbewijs zelf mag kiezen wat er geëxamineerd wordt." Hij is ook teleurgesteld dat de provincie tornt aan het megastallenverbod. Als een megastal weinig dieren per vierkante meter heeft, een oplossing vormt voor een overbelaste situatie elders (zoals een bedrijf in een dorp), óf als het om een duurzame en innovatieve stal gaat, dan maakt Brabant een uitzondering. Van Dooren vindt die bepalingen vaag. "Want wat is innovatief?"

"Het doel is duidelijk: duurzame veehouderij. Als de resultaten tegenvallen, kunnen we onze partners herinneren aan die afspraak, en vragen om extra stappen", reageert Verdaasdonk van de Brabantse Milieufederatie. Toch ziet ook hij een probleem. In de gebieden die al te veel dieren tellen (delen van de Kempen en de Peel) mag er geen vee meer bijkomen, zo is afgesproken. Gemeenten moeten daarvoor zorgen. Maar volgens Verdaasdonk is nog onduidelijk hoe - en hij is bang dat de veestapel nog groeit tot er duidelijkheid is.

Van Ham heeft nog een puntje. "Bij de test bleek dat biologische bedrijven nauwelijks kunnen voldoen aan de scores. Dan doe je iets verkeerd. Wij hopen dat de provincie voor een aantal sectoren de maatstaf gaat bijstellen."

De Brabantse coalitiepartners CDA, VVD en SP zullen deze kwesties wel aan de orde stellen in het debat vandaag. Maar de prille rust op het platteland verstoren, daar voelt niemand voor.

Eerst punten behalen, dan pas meer vee
Brabantse boeren moeten hun uitbreidingen voortaan verdienen. Ze moeten hun best doen voor betere omstandigheden voor dieren, een mooie en gezonde leefomgeving voor plattelanders en een beter milieu. Dat goede gedrag wordt gemeten met de 'Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij', een puntensysteem waarin van alles meeweegt. Daar rolt een score uit tussen zes en tien. Een boer die aan de wettelijke minimumeisen voldoet, krijgt een zesje. Wie wil uitbreiden, moet minstens een zeven scoren. Hoe ze die zeven bij elkaar sprokkelen, mogen boeren zelf weten. Ze leveren bewijsmateriaal in bij hun gemeente. Daar moeten ambtenaren in een dik uur kunnen beoordelen of een boer voldoet. Een voorbeeld. Een boer met vleeskuikens heeft één ster volgens het 'beter leven-keurmerk' van de Dierenbescherming. Daarnaast heeft hij groen op zijn terrein: hagen, poelen, een aantal nestkasten. Dankzij filters komt zijn uitstoot van fijnstof onder de 22 gram per dier per jaar. Hij heeft een sluissysteem voor personeel, waardoor de kans op dierziekten afneemt. Alles bij elkaar haalt hij een zeven - en hij krijgt toestemming om uit te breiden. Wie niet genoeg scoort, mag een kansje wagen bij een panel van deskundigen: dat kan bonuspunten geven aan innovatieve bedrijven.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden