Boeli van Leeuwen 1922 - 2007

De Curaçaose schrijver Boeli van Leeuwen werd tegen zijn zin een levend monument. Met flamboyante hoed, sjaaltje en broze handen, leek hij zo weggelopen uit een van zijn eigen rijk versierde, maar o zo scherpe verhalen.

’Ik moet je even melden dat Boeli vanavond 11 uur Curaçaose tijd na een kort ziekbed is overleden in de Taamskliniek’.

De e-mail van woensdag kwam donderdag 29 november binnen. Boeli had er zeker om kunnen glimlachen: ’Het tijdsverschil, dat is een factor waar je rekening mee moet houden’, zou hij zeggen. Meteen schoot me een ontmoeting met hem te binnen. Bij de zoveelste conferentie over de toekomst van de Nederlandse Antillen waarschuwde Den Haag dat het ’vijf voor twaalf’ was. Boeli’s oogjes glommen: ,,Als Nederland zegt dat het daar vijf voor twaalf is, is het bij ons pas vijf voor zes”.

In een van zijn meest aansprekende boeken, ’Geniale Anarchie’ (1990), beschrijft hij zijn geboorte. Zijn vader is Koloniaal Ontvanger op Aruba. Zijn moeder zegt, wanneer de baby zich meldt: „Ik denk dat het een jongen wordt en ik heb het gevoel dat hij liever op Curaçao geboren wordt”. Het stormt in de Cariben. Toch zet het zeilschip koers naar Willemstad. Boeli in ’Geniale Anarchie’: „Ik was de enige aan boord die niet doodmisselijk was: veilig gekoesterd in mijn baarmoeder, dreef ik vergenoegd in mijn vruchtwater. Dat beetje schommelen deed me niks: ik had al negen maanden geschommeld.”

In 1923 wordt vader Van Leeuwen van Aruba overgeplaatst naar Curaçao. De blanke familie leeft op stand. Boeli vertrekt in 1936 met zijn moeder, broertje en zusje naar Den Haag. Daar volgt hij het gymnasium. In 1947 trouwt hij op Curaçao met Dorothy Debrot, een nichtje van schrijver Cola. Het bruidspaar trekt zich terug in een landhuis buiten Willemstad. Daar krijgt de 24-jarige Boeli inspiratie om te schrijven over kunst. Met zijn Dorothy gaat hij in 1947 in Nederland rechten studeren. Zoon Pieter (Piwi) wordt geboren. Hij promoveert, waarna het jonge gezin via Spanje en Venezuela weer op Curaçao belandt.

Mr. dr. W. C. J. van Leeuwen wordt referendaris van de Gouverneur. Twee jaar later, in 1959, verschijnt ’De rots der struikeling’. Een jaar later komt het in Nederland uit en wordt ’Boek van de Maand’. Dat levert hem in één klap bekendheid op. De Jan Campertstichting kent hem in 1961 de Vijverbergprijs toe. Boeli heeft de smaak te pakken. In 1962 volgt ’Een vreemdeling op aarde’ en in 1966 ’De eerste Adam’. Dat laatste jaar gaan Dorothy en Boeli – ze hebben dan drie kinderen – naar Nederland. Het is de laatste keer dat hij daar komt. Daarna is het niet meer mogelijk per boot te gaan en van vliegen houdt Boeli niet.

Als op 30 mei 1969 in Willemstad opstand uitbreekt tegen de blanke overheersing, rollen er vele ambtelijke koppen. Niet die van Van Leeuwen. Hij wordt als onpartijdig gezien. Een wonder op een eiland waar partijdigheid een vorm van overleven is. Hij schrijft analyses over meer autonomie. Publiceert in zijn vrije tijd in kranten zijn vlijmscherpe en tevens humoristische aanklachten tegen de wantoestanden op Curaçao. Hij schrijft het scenario voor de bekroonde film ’Corsow’ van Peter Creutzberg.

In 1982 gaat Boeli met pensioen als secretaris van het eilandgebied Curaçao. Hij vestigt zich als pro-Deoadvocaat voor de armen op Curaçao. In 1983 krijgt hij de Cola Debrot-prijs voor zijn gehele oeuvre. Twee jaar later komt hij met de roman ’Schilden van leem’, die hij aan zijn literaire collega en vriend Tip Marugg opdraagt. Boeli van Leeuwen blijft schrijven en publiceert in 1988 de roman ’Het teken van Jona’. Hij begint aan een wekelijkse column in De Curaçaosche Courant. Ze worden gebundeld uitgegeven als ’Geniale Anarchie’ in 1990.

In dat boek is de eigen stijl van Boeli op zijn hoogtepunt. Zwierig is zijn taalgebruik, beeldend ook. Hij houdt zijn thema’s dicht bij huis.

Zo wordt in ’Geniale Anarchie’ publiek gemaakt waarom Boeli altijd met zijn wijdgerande hoed op loopt. De dokter moet zijn gezicht behandelen omdat de tropenzon zijn gelaat heeft aangetast. Boeli stelt vast, „daar zit ik nou, bloedend en bevroren gelijk een Napoleontische veteraan na de Slag bij Smolensk, terwijl mij het snot uit de neus druipt vraagt de man of ik werkelijk niks ruik!”

Op 10 oktober 2007 kreeg Boeli, op zijn 85ste verjaardag, de oeuvreprijs van het Nederlands Fonds voor de Letteren toegekend. Hij kon niet komen, zeiden zijn oude vrienden, met wie hij wekelijks koffie dronk op het terras van Avila Beach Hotel: ’Boeli gaat niet meer uit’.

Willem Cornelis Jacobus (Boeli) van Leeuwen werd geboren op 10 oktober 1922 in Willemstad, Curaçao. Hij overleed daar op 28 november 2007.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden