'Boel op orde, voordat de storm arriveert'

INTERVIEW | Minister Schultz wil Nederland tot 2050 beschermen tegen overstromingen

Minister Melanie Schultz van Haegen denkt aan New Orleans en ze weet waarom Nederland een betere bescherming tegen water verdient. De inwoners aan de Amerikaanse oostkust waanden zich veilig achter de dijken, totdat in 2005 orkaan Katrina passeerde. "Het kost die stad tien jaar om zich weer enigszins te herstellen", vertelt de VVD-minister van infrastructuur en milieu. "Als het veel lager gelegen Nederland zoiets zou overkomen, loopt de badkuip vol." Met rampzalige gevolgen.

Schultz presenteerde gisteren het nieuwe Deltaplan, een ambitieus project dat Nederlanders in ieder geval tot 2050 droge voeten moet garanderen. Een commissie onder leiding van Deltacommissaris Wim Kuijken heeft er bijna vijf jaar aan gewerkt. Het landschap gaat de komende decennia ingrijpend veranderen. Vele honderden kilometers dijk worden verstevigd. Rivieren krijgen meer ruimte om te meanderen. Speciale aandacht is er voor kwetsbare gebieden, zoals het IJsselmeer, de Rijn-Maasdelta (waar rivieren en zee elkaar ontmoeten) en voor plekken met vitale infrastructuur (Borssele, Petten).

Nederland had eerder een Deltaprogramma. Het was een antwoord op de watersnoodramp van 1953 en resulteerde in de Deltawerken. Het verschil is, zegt Schultz, "dat we nu niet meer wachten totdat het ergens misgaat. We durven ver vooruit te kijken. Voordat de storm arriveert, moet de boel op orde zijn."

Het project 'Ruimte voor de rivier' is bijna afgerond. De kust is op zwakke plekken versterkt. Je zou zeggen: Nederland kan weer tegen een stootje.

"Het aantal mensen dat in de laaggelegen gebieden woont, blijft groeien. Door de klimaatverandering stijgt de zeespiegel. Er stroomt ook steeds meer water door onze rivieren. Dat heeft enorme gevolgen voor onze veiligheid. Daarom kijken we een halve eeuw vooruit. Vergeet niet dat we hier in een unieke situatie wonen. Als je tegen iemand die op Schiphol landt, vertelt dat hij of zij vier meter onder NAP staat, word je voor gek verklaard."

U introduceert een nieuwe veiligheidsnorm: de kans om te overlijden als gevolg van een overstroming wordt voor niemand groter dan 1 op 100.000. Waar is dat op gebaseerd?

"Je kijkt wat haalbaar is. Dijken kunnen niet eindeloos worden opgehoogd, dat is gevaarlijk. En kosten spelen een rol. We vinden 1 op 100.000 een hele hoge basisbescherming."

Nederland kent risicovolle gebieden, zoals rond de Drechtsteden. Is het denkbaar dat de overheid mensen dwingt te verhuizen?

"Daar ben ik nooit voorstander van geweest. Als er een gebied is waar het waterschap 24 zwembaden per dag wegpompt, wat ook echt gebeurt, kun je mensen afraden daar te gaan wonen. Maar wellicht hebben zij goede oplossingen, zoals drijvend bouwen. Uiteindelijk nemen mensen zelf dat risico."

De Deltacommissaris maakt zich zorgen over de financiering van het plan. Is dat terecht? Er is nog geen geld gereserveerd tot de eindstreep in 2050.

"Elk jaar stopt het kabinet een miljard euro in het speciale Deltafonds. Dat is in ieder geval tot 2028 geregeld. Ik vind het niet raar dat een minister van financiën zich niet nu al vastlegt op uitgaven daarna. En ik maak me geen zorgen dat volgende kabinetten niet in het Deltaprogramma willen investeren."

Dat programma is vooral een project van Rijk, waterschappen en gemeenten. Wat verwacht u van de burger?

"Ik merk dat Nederland zich niet meer zo bewust is van het wassende water. Vroeger had elke polder een eigen bestuur. Waterbeheer stond dicht bij de burger. Nu niet meer. Eind deze maand start ik een publiekscampagne om mensen voor te bereiden op een eventuele evacuatie. Denk aan een app voor je telefoon. Je vult je postcode in en ziet waar je in geval van nood naartoe moet vluchten. Heel handig."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden