BOEK &

Soms verzorgt een uitgever zelf de antireclame voor een boek. Zo roemt de firma Elmar haar uitgave Leven na de Dood in de ondertitel als 'een complete gids voor het hiernamaals'. Waarom niet meteen 'boerenbedrog' op de omslag gezet?

Gelukkig, voor Elmar, dekt de vlag de lading niet. Het geschrift geeft een populair en fraai verlucht overzicht, niet van het leven na de dood maar van wat mensen uit verschillende culturen zich daar in de loop der eeuwen bij hebben voorgesteld. De hedendaagse inbreng van spiritisten, reïncarnatie-adepten en rapporteurs van bijna-doodervaringen wordt naar verhouding breed uitgemeten. Het meeste hebben de Amerikaanse auteurs, Carol Neiman en Emily Goldman, ontleend aan andere boeken (Elmar, Rijswijk; geb., 234 blz. ¿ 44,50).

Je hebt mensen die reeds bij hun leven Jezus menen te aanschouwen. Gregory Scott Sparrow kent er tientallen. Sommigen mochten de Heer zelfs aanraken. Hun ervaringen beschrijft en categoriseert de Amerikaanse psychotherapeut en droomanalist in I am with you always - True Stories of Encounters with Jesus (Macmillan, Londen; geb., 233 blz. ¿ 47,20). Meestal trad Jezus hen tegemoet in een droom of een visioen. Zinsbegoocheling dus? Niet volgens dr. Sparrow, want “visioenen en dromen brengen ons in contact met een werkelijkheid die nog niet gefilterd is door onze hersenen en zintuigen”.

Iets minder etherisch zijn de Mythen en mysteriën waarop Graham Hancock, Roel Oostra e. a. enig licht werpen in een gelijknamige uitgave, gebaseerd op een dito tv-serie (Kok, Kampen; geb., vele illustraties in kleur, 168 blz. ¿ 49,90). Aan bod komen o. a. de lijkwade van Turijn, die mogelijk Jezus heeft omhuld, denkt Ian Wilson, geruchtmakende tegenargumenten ten spijt; de wedergeboorte van Santiago de Compostela (Herman Vuijsje); de oudtestamentische ark des verbonds, volgens Hancock vermoedelijk nog te bezichtigen in Ethiopië; en de Dode-Zeerollen.

Die rollen zouden openbaren wat Jezus 'ten diepste wilde'. In deze richting denkt ook Ton Hilberink, oud-RIAGG-directeur. Zijn Jesjoea, Paulus en de macht kegelt een bijna 2000-jarige theologische traditie omver met een pleidooi voor een radicale herinterpretatie van het Nieuwe Testament. Het is de vrucht van een kwart eeuw studie en gepuzzel. In de loop daarvan rees bij Hilberink het sterke vermoeden dat Jezus/Jesjoea jaren in een klooster te Qumrân/Koemraan doorbracht en dat zijn vader behalve timmerman tevens rabbi en Esseen was. Bij de presentatie in Huub Oosterhuis' Rode Hoed - zie Trouw van 2 december - viel het boek geen ovationele ontvangst ten deel (Jan Mets, Amsterdam; 255 blz. ¿ 39,90).

Gatenkaas

Voor wie van de grondtaal geen kaas gegeten heeft, verzorgde dr. A. S. van der Woude een vertaling van De rollen van de Dode Zee, met inleidingen van dr. F. García Martínez. Onlangs verscheen deel 2. Het behelst o. a. liturgische teksten, bijbelcommentaren en een lijst van verborgen kostbaarheden die misschien - de academici twisten nog - bij elkaar gefantaseerd is. Er is veel gatenkaas bij, in de vorm van incomplete snippers tekst, die veelal vergeefs uitnodigen tot geleerde invuloefeningen (Kok, Kampen; 544 blz. ¿ 57,50).

Christenen die liever naar andere joodse wortels graven, komt de B. Folkertsma-Stichting voor Talmudica te hulp met de nieuwe reeks 'Ga en leer - Verkenningen in de rabbijnse literatuur'. Ze belicht teksten en thema's uit de Hebreeuwse bijbel aan de hand van klassieke rabbijnse commentaren. Deel 1, met 'leerwijzer', verkent de Tien Woorden, in bredere kring bekend als de Tien Geboden (Dodo van Uden, Niek de Wilde en Henk Scholder: Gebeitelde woorden - Sprekende taal, prod. Boekencentrum, Zoetermeer; 207 blz. ¿ 25).

Op vreemdelingen in Jeruzalem mikt zo te zien de Katholieke Bijbelstichting in Den Bosch met een reeks pockets, gevuld met oudtestamentische stof in de herziene Willebrordvertaling. Het ontbreken van hoofdstuk- en versnummers, en van aantekeningen, zal wel drempelverlagend bedoeld zijn. Ook de titels weerspiegelen eigentijdse wervende intenties: Psalmen: Onvergankelijke Poëzie (92 blz.), Hooglied: Kom, mijn liefste kom (48 blz.), Klaagliederen: De laatste strohalm (een bloemlezing uit Klaagliederen, Psalmen en 2 Koningen; 48 blz.), David: Groot in het kleine (ontleend aan Samuel en 1 Koningen; 167 blz.), Ruth, Judit, Ester, Susanna: Trouw door dik en dun (124 blz.).

In een behoefte aan voorgevormde gebeden voorzien Marinus van den Berg met Als een smekeling, zijn zesde bundeltje in dit genre al (Kok, Kampen; geb., 62 blz. ¿ 19,90) en Peer Verhoeven, hoofdredacteur van 'De Roerom', met Ingebed, meditatieve teksten voor vieringen, door leken geleid, in de Oude Kerk te Helvoirt (Gooi & Sticht, Baarn; 92 blz. ¿ 20).

Op mijn lagere school met den Bijbel doceerde een onderwijzer die een uur kon uitweiden over elke honderd meter die Abraham aflegde tussen Ur der Chaldeeën en Palestina. Aan meester H. zouden de orthodoxe preken van D. Martyn Lloyd-Jones (1899-1981) welbesteed zijn. In Verklaring van de Brief aan de Romeinen I (De Groot Goudriaan, Kampen; geb., ¿ 79,50) heeft deze Welshman 400 pagina's nodig om de hoogten en diepten te peilen van hoofdstuk 1 van dit bijbelboek. De uitgever belooft vijf vervolgdelen. Mattheus 11 kon de opwekkingsprediker in zo'n 220 bladzijden af; zie Het Hart van het Evangelie (De Groot Goudriaan; geb., ¿ 49,90).

Lloyd-Jones, tot arts opgeleid voordat hij zich van een hogere roeping bewust werd, preekte niet voor lege banken. Bijna dertig jaar hingen de inzittenden van de Londense Westminster Chapel (3 000 plaatsen) aan zijn lippen. Bij hem vergeleken razen de predikanten Ronald da Costa, Tiemen Harder en Jelle van Nijen als een TGV door het thema Zien en geloven, een thematische mengeling van theologie, anekdotes, preekpassages en geestelijke peptalk, door Callenbach uit de ether (NRCV) geplukt (60 blz. ¿ 14,95). Lloyd-Jones wees principieel elk radio-optreden af. Hij vreesde tijdnood.

Met een vriendin

Een zekere tobberigheid kenmerkt Gaat de dominee voorbij?. De vrijgemaakt-gereformeerde predikant M. J. C. Blok bespreekt hierin positie en bezigheden (ook in de binnenkamer) van de orthodoxe dienaar des Woords. Het besef dat hij 'door God geroepen en gemachtigd' is, moet veel compenseren. Buiten de kerk bejegent men de dominee immers als een museumstuk, erbinnen soms als kop van Jut. In de praktische wenken die Blok aan gemeenten en collega's verstrekt, betrekt hij ook de predikantsvrouw. Zij krijgt de raad “van tijd tot tijd leuke dingen te doen”. En wel “met een goede vriendin” (Oosterbaan & Le Cointre, Goes; 136 blz. ¿ 16,50).

Opwekkender verwoorden de Amerikanen Larry Crabb en Dan Alexander hun (gemeente-)opbouwende bedoelingen in Bemoedigen doet goed (Navigator Boeken, Driebergen; 150 blz. ¿ 26,95). Ook geschikt, hier en daar, voor niet-kerkelijke organisaties. Dat lijkt me een aanbeveling. Een en al bemoediging is het optreden van Jos Brink in Wat God niet verbonden heeft, een handreiking aan ex-partners (Kok, Kampen; geb., 96 blz. ¿ 17,50). Te weinig Brinken op hun weg vonden Bert en Jannie Slingerland. Ze doen in Mijn kleine zuster verslag van andermans moeizame omgang, ook in kerk en hulpverlening, met hun meervoudig gehandicapte dochter (Boekencentrum, Zoetermeer; 91 blz. ¿ 17,50).

Zevenmijlslaarzen

Kerkgeschiedenis, ten slotte. De Oostenrijker Peter Pawlowsky stapt in Het christendom met zevenmijlslaarzen door twintig eeuwen. Door veel feiten en namen - waaronder alle 17e- en 18e-eeuwse - over te slaan won hij ruimte om ook enkele paradoxale spanningen die de kerk vanaf haar geboorte heeft meegekregen, te bespreken. De vertaling ('Wereldraden van kerken vonden plaats in o. a. New Delhi en Uppsala') is geen pronkstuk (Callenbach, Baarn; 98 blz. ¿ 19,95). Dr. F. Ledegang, gereformeerd predikant, promoveerde in 1992 op een zeer geleerde kerkvader en deelt nu iets van het toen vergaarde historisch kapitaal in pasmunt uit: Origines - Een experimenteel theoloog uit de 3e eeuw (Kok, Kampen; 88 blz. ¿ 19,90).

Omdat hij minder goed dan andere kerkhervormers op de hoogte was van Gods bedoelingen, gold Melanchton (1497-1560) voor vele lutherse en gereformeerde tijdgenoten als een slapjanus. Vooral na de dood van Luther (1546) maakten scherpslijpers het de irenische compromiszoeker lastig. Juist op deze periode concentreert zich de Amerikaanse historicus Derk Visser, biograaf ook van Ursinus, in Niets menselijks is mij vreemd - Leven en werk van Philippus Melanchton (De Groot Goudriaan, Kampen; geb., 222 blz. ¿ 54,90).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden