Boekhandelsblues

Beeld thinkstock

Een dagje rondwandelen in Parijs doet wonderen tegen de vermoeidheid die me aanhoudend plaagt. Lenteweer, de nonchalance van het flaneren en het terugzien van bekende plekken uit de tijd dat ik hier ooit woonde. Voetgangersgebieden rukken langzaam op, boekhandels blazen gestaag de aftocht. Op de hoek van de place de la Sorbonne heeft er alwéér een plaats gemaakt voor een sportschoenenwinkel van een bekend merk.

Maar schuin daartegenover wacht een verrassing. Boekhandel Vrin is van oudsher het verkooppunt en uithangbord van de gelijknamige uitgeverij van filosofische klassiekers. De winkel oogde ernaar. Een huiskamergrote verkoopruimte met een al even stoffige verkoopster, die in een handomdraai de werken van Comte of Montesquieu voor de dag wist te toveren. Je kwam er alleen binnen wanneer je iets héél degelijks en gewichtigs nodig had en dat was zelden het geval.

Maar nu is boekhandel Vrin omgetoverd in een drie of vier keer zo groot sprookjespaleis voor wie de filosofie ter harte gaat. Werkelijk álles is er in de stijlvolle boekenkasten te vinden. Vrijwel altijd in het Frans - want hier heerst nog altijd deze in Nederland langzamerhand vergeten taal. Even overweeg ik een bestelbusje te laten aanrukken om alles wat ik de afgelopen jaren gemist heb in één keer in te laden.

Verweesd drukwerk
Maar dan overvalt me een vreemde melancholie. Waarom zou ik dat eigenlijk doen - tenzij om boekhandel Vrin een verdiend financieel hart onder de riem te steken? Hoogst twijfelachtig dat ik die boeken ooit zal lezen. Ook nu staan thuis de stapels verweesd drukwerk al stof te vergaren. De illusie dat er ooit een 'ooit' zal komen waarin het uitstel zal worden ingelost, verdampt zienderogen.

Noem het melancholie of boekhandelsblues. Of simpelweg de ontdekking dat de levenstijd eindig is. Ergens onderweg tussen mijn geboorte en nu moet ik de onschuldige illusie van vrijwel ieders jonge jaren verloren hebben: de illusie van de onsterfelijkheid. Boeken nam ik ter hand in de vaste overtuiging álles te zullen lezen dat ook maar enigszins de moeite waard was. De wereld was groot, Borges' Babelse Bibliotheek zo mogelijk nog groter, maar in de eindeloze levenstijd die zich leek uit te strekken moest die wel te bevatten zijn.

Beeld thinkstock

Leeshonger
Nu sta ik in boekhandel Vrin besluiteloos met een paar boeken in de hand. Philosophie et littérature van Jean-Luc Nancy: zo ongeveer het kerngebied van mijn eigen interesse. En de laatste deeltjes van Foucaults uitgeschreven voordrachten aan het Collège de France, waarvan ik ooit één reeks zelf bijwoonde. Een themanummer van het tijdschrift L'Herne rond Camus, over wie beloofd heb een kort artikel te schrijven. En dan de ene na de andere onbekende auteur wiens boektitel de leeshonger wekt.

De blues wordt er niet door verdreven. Eerder overvalt me een soort wanhopige vermoeidheid. En tegelijkertijd het besef hoe dwaas die eigenlijk is. Koester ik diep in mijn ziel zelf het soort alles-of-niets gevoelens die ik openlijk altijd zo heftig bekritiseerd heb, omdat elk maximalisme vroeg of laat uitloopt op teleurstelling of catastrofe?

Teleurgesteld
Misschien - maar die ontnuchtering voorkomt niet dat alles om mij heen langzaam verstart. De blik van de frisse verkoopster die de plaats van de stoffige heeft ingenomen, de hand lichtjes op de kassa. De boekenkasten, even vol van beloften als van hopeloosheid. En de drie boeken in mijn hand die aarzelt: 'Waarom eigenlijk?'

Ik heb de verkoopster teleurgesteld en ben met lege handen naar buiten gegaan. Daar ogen de etalages nog even intrigerend - en bijna keer ik op mijn schreden terug. Achter de pui, zo weet ik nu, wacht een filosofische bibliotheek van Babel, een onuitputtelijke tuin der lusten en foltering inéén. Haastig sla ik de hoek om naar de Boulevard. In mijn ooghoeken lonkt, in haar frisse opgeruimdheid zonder bij- of doemgedachten, de sportschoenenwinkel van een bekend merk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden