Boekenberg voor gelovigen en twijfelaars Van 'Zoeken naar de ziel' tot 'De Grote Kattelogus'

Sommige christelijke best-sellers maken gerucht, andere gaan hun weg in stilte. Een topper van de eerste soort wordt stellig de nieuwe Kuitert: 'Zeker weten - voor wie geen grond meer onder de voeten voelt' (Ten Have). Uitgever Ton van der Worp kenschetst het als “een pendant van 'Het algemeen betwijfeld christelijk geloof', met een ander uitgangspunt: hoe komt het dat mensen behoefte hebben aan zekerheden, en waar kan dat op uitlopen?”

Een stille best-seller, weggestopt in de najaarslijst van Callenbach, is het 'Nieuw Bijbels Dagboekje' van H. W. S. (Henriëtte W. Spiering). Ruim 250 000 zijn er in een kleine eeuw van verkocht. Sinds 1902 was alleen de spelling gemoderniseerd; nu ook het taalgebruik.

Dit overzicht van wat gelovig en twijfelend Nederland de komende maanden aan nieuwe lectuur te wachten staat, bestrijkt slechts het topje van die boekenberg. De bijbelschrijver die waarschuwde tegen 'het maken van veel boeken' (Prediker 12 : 12), zou een carrière bij sommige uitgevers, Kok voorop, wel kunnen vergeten.

Eerst maar wat biografieën, te beginnen met 'Jezus' van de Amerikaanse hoogleraar J. D. Crossan (Prometheus). Crossan is lid van het Jesus Seminar, een genootschap dat achter vele uitspraken van Jezus buiksprekende volgelingen vermoedt. De theoloog W. C. van Manen schreef een eeuw geleden alle brieven van Paulus aan anderen toe. Bij Kok verschijnen levensschetsen van hem, van de verzetsman Johannes Post, en van (de onbekende) Anton Pieck. J. P. Pauwe, in 1914 als hervormd dominee afgezet, bleef op eigen houtje preken in de overtuiging dat hij alleen de Schrift zuiver vertolkte. 'Als een eenzame mus op het dak' (De Groot Goudriaan) belicht zijn leven, werk en volgelingen. Meer muziek zit vermoedelijk in de biografie van Vicky Brown (Callenbach).

In 1894 zagen Miskotte en Dooyeweerd het licht. De eerste wordt postuum geëerd met 'K. H. Miskotte - een keuze uit zijn dagboeken en andere teksten', inclusief een fotobiografie (De Prom), desgewenst aan te vullen met de symposiumbundel 'Miskotte: zijn betekenis voor de theologie' (Kok). Een congres-bundel over de tweede wordt 'Herman Dooyeweerd 1894-1977 - Breedte en actualiteit van zijn filosofie' (Kok). De 80-jarige H. Berkhof ontvangt een soortgelijk tribuut, gewijd aan de betekenis van de geschiedenis in zijn theologie: 'Waar is God in deze tijd?', met bijdragen van o. a. Kuitert en Graafland (Callenbach).

Wie de Utrechtse school in de theologie nog niet kent - zij wil 'de leerstukken van het geloof opnieuw op klassieke wijze doordenken' - kan met haar kennismaken in 'Onrustig is ons hart - Mens-zijn in christelijk perspectief' (Boekencentrum). Ze is ook te bereiken via 'Hoe is uw Naam? - Opstellen over de eigenschappen van God' (Kok). Meinema kondigt zijn tiende Drewermann aan: 'Geloven in vrijheid', over dieptepsychologie en dogmatiek. Een kring rondom de gereformeerde dogmaticus B. Wentsel ziet uit naar deel 4a van diens levenswerk, 'De Heilige Geest, de kerk en de laatste dingen' (Kok). Wordt nog één keer vervolgd. Jürgen Moltmann belooft een persoonlijk antwoord in 'Wie is Christus voor ons vandaag?' (Ten Have).

Wie alleen afgaat op de stoet van boeken bij de Schrift, zou P. Calvocoressi's 'Wie is wie in de Bijbel', met 450 portretten (Callenbach), ten onrechte voor overbodig houden. De Groot Goudriaan durft de negendelige 'Verklaring van het Nieuwe Testament' van de 17eeeuwse Engelse exegeet Matthew Henry aan (intekenprijs Fl. 750,-). Ellen van Wolde beperkt zich in 'Verhalen over het begin' vooral tot Genesis 1-11 (Ten Have). Schriftkritiek heeft vermoedelijk niet het laatste woord in B. Loonstra's 'De geloofwaardigheid van de bijbel' (Boekencentrum). Het Nederlands Bijbelgenootschap sluit zijn thematische, zesdelige Spreekbijbel - fragmenten verdeeld over spreekstemmen - af met 'Waar mensen samen zijn'. Het annonceert een leeswijzer bij de door Kees de Kort verluchte 'Kijkbijbel', inmiddels bewerkt voor de tv (KRO/Ikon, vanaf begin oktober).

Onder de bijbelvertellers voor de jeugd zijn Anne de Vries (1904-1964) en W. G. van de Hulst (1879-1963) nog bij menigeen in tel. Van De Vries - aan wie het Letterkundig Museum vanaf november een expositie wijdt - herdrukt Callenbach het een en ander, waaronder de roman 'De man in de jachthut', terwijl Kok, waar zijn kinderbijbel nog steeds loopt, acht bijbelboekjes-voor-kleuters van zijn hand heruitgeeft. Callenbach heeft een biografie van V. d. Hulst klaarliggen, 'Zoeken naar de ziel', en rondt weer een druk van 'Inde Soete Suikerbol' af. Zijn 'Bijbelse vertellingen voor onze kleintjes' krijgt bij Groen een bescheiden facelift, die de tekst en de tekeningen van Isings ongerept laat. De drie delen van Joanne Klinks alternatieve kinderbijbel (1984-1986) zijn door Kok in één band gereïncarneerd: 'Het huis van licht - Bijbels levensboek voor kinderen' (onlangs verschenen). Harriet Laurey vertaalde voor Gottmer 'De Bijbel voor jongeren' (van 8 tot 18) uit het Engels, een kijk- en leesboek met achtergrondinformatie.

Meinema bedient de schare rondom Bernard Rootmensens 'Oases in de woestijn' met een commentaar- en werkboek, 'Zoeken naar grondwoorden'. Wat de schare die de wet niet kent, aan moet met kernbegrippen uit de christelijke traditie, bespreekt de Dordtse theoloog-metarbeiderservaring G. J. van der Kolm in 'Als grote woorden te kort schieten' (Kok). Voor een kerkser publiek van behoudende signatuur behandelt W. H. Velema 'het leven met God in deze tijd' in 'Bloeien in de woestijn' (Groen).

De omstreden grens tussen christendom en jodendom poogt de bundel 'Eén bron, twee stromen', onder redactie van J. T. Bakker en D. C. Mulder, in kaart te brengen (Meinema). Voor grensgangers publiceert Gooi & Sticht Elie Wiesels 'Talmoedisch eerbetoon' (portretten en legenden van leermeesters van Israël), komt Kok met Max Arabs 'Andere gedachten' (over de joodse omgang met de Schrift) en met een briefwisseling tussen rabbijn L. B. v.d. Kamp en Dick Houwaart, brengt Ten Have 'De gein van het leren' door Willem Zuidema (over aspecten van joods geloven), en belooft De Horstink 'Vreemdeling na Auschwitz', waarin de Amerikaan D. J. Fasching de gevolgen van de Shoah voor de christelijke ethiek overdenkt.

Vijftig jaar na de exodus van Klaas Schilder c.s. uit het synodale diensthuis werpen Aleid Schilder en Jan Veenhof een pikante terugblik op hun prangende verleden in 'Van vrijmaking tot bevrijding' (Ten Have). Eveneens voor liefhebbers van kerkelijke petite histoire vist A. J. Klei faits divers onderuit zijn boekenkast ('Van de onderste plank', Ten Have) en duikt Jaap van Gelderen (ThU Kampen) de 19e eeuw in ('Nacht in De Bonte Os', Kok). Op bevindelijk gereformeerden uit diezelfde eeuw werpt oonder andere A. Th. van Deursen wetenschappelijk licht in de bundel 'De stille luyden' (red. F. A. van Lieburg, De Groot Goudriaan).

Een potpourri tot slot. Meinema laat de Amerikaanse 'Women's Bible Commentary' vertalen ('Met eigen ogen'). Laura Reedijk-Boersma geeft inzage in het dagboek van een (ouderen)pastor ('Rekenschap', Kok). Jos Brink verricht bij Kok een hattrick met alweer een poezenboek ('De Grote Kattelogus'), een geschrift over eenzaamheid ('In bekenden veranderd') en een bijbels dagboek ('Dagelijks brood'). Breed is ook de stroom boeren-, streek-, en familieromans die onder auspiciën van Kok, Van den Berg, De Groot Goudriaan, Zomer & Keuning, Callenbach en Groen zich een bedding zoekt. Een aparte vermelding verdient de eenling van het Boekencentrum: de vertaling - door Ella Aertsen - van Dan Jacobson's in Engeland hooggeroemde 'The God-Fearer' ('De Godskinderen'). Moest ik ook een enkele dichtbundel op naam selecteren, het zouden Inge Lievaarts 'Een kring in stil water' (haiku's) en Klaas de Jong Ozn's 'Aflandige wind' zijn (beide Kok, waar ook Okke Jagers 'Worden als een kind' wordt herdrukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden