Boek ontkracht vooroordelen over eerste Marokkaanse migranten

De eerste generatie Marokkaanse gastarbeiders werkte hard maar genoot ook van het ¿vrije¿ Nederlandse leven, blijkt uit verhalen die onderzoekers van de universiteit van Leiden verzamelden. (Foto uit besproken boek) Beeld
De eerste generatie Marokkaanse gastarbeiders werkte hard maar genoot ook van het ¿vrije¿ Nederlandse leven, blijkt uit verhalen die onderzoekers van de universiteit van Leiden verzamelden. (Foto uit besproken boek)

Het waren helemaal geen analfabete boeren uit het Rifgebergte. Tijdens een conferentie in Rabat over 40 jaar Marokkaanse migratie naar Nederland sneuvelde het gangbare beeld van de eerste gastarbeiders uit Marokko.

Op een ochtend dat hij op de markt stond om zijn vlees te verkopen, hoorde de 30-jarige Mohammed Gribi uit Kenitra, een kleine stad even ten noorden van Rabat, dat ze in Nederland slagers nodig hadden. Hij liet zijn werk onmiddellijk in de steek om zich bij het plaatselijke arbeidsbureau te melden. Daar werd hij onder andere opgewacht door twee vertegenwoordigers van de toen nog florerende kruideniersketen De Gruyter, gemeten (1.72 meter) en aan een test onderworpen om te zien of hij kon lezen en schrijven.

„Ik moest mijn naam schrijven, mijn voornaam en geboortedatum. Daarna moest ik een tekening maken van een koe, konijn of schaap. Ik tekende een boom en daaronder gras met een konijn. Ze keken ernaar en zeiden: dat is goed, prima!” Er volgden meer tests, om te bepalen of Gribi wel gezond was, handig was met het mes, en de anatomie van een koe kende. Korte tijd later kon hij in Den Bosch aan de slag.

Mohammed Gribi’s getuigenis is er maar één van de vijftig die werden opgetekend door Annemarie Cottaar en Nadia Bouras in het deze week verschenen ’Marokkanen in Nederland, de pioniers vertellen’. De auteurs, werkzaam aan de Universiteit van Leiden, bevonden zich de afgelopen twee dagen in Rabat op uitnodiging van het Nederlands Instituut in Marokko (NIMAR), dat een conferentie had georganiseerd over het thema ’veertig jaar Marokkaanse migratie’. Exact vier decennia geleden, op 14 mei 1969, ondertekenden Nederland en Marokko namelijk het zogenoemde ’wervingsakkoord’, dat Nederlandse bedrijven in staat stelde arbeiders uit Marokko te halen.

Op de conferentie in Rabat legt Cottaar uit dat uit de getuigenissen van de ’pioniers’ een heel ander beeld naar voren treedt dan wat tegenwoordig algemeen over deze eerste generatie migranten wordt aangenomen: dat het allemaal analfabete boeren uit de meest achtergestelde streken uit de Rif zouden zijn, slachtoffers van gewetenloze bedrijven, geronseld om in Nederland het allersmerigste werk op te knappen. Maar, aldus Cottaar, zo bleken die pioniers zichzelf helemaal niet te zien. Die zagen zichzelf eerder als stoere jonge mannen die het avontuur tegemoet gingen, een moedige stap hadden gezet om hun kinderen een betere toekomst te geven. Ze werkten hard, zeker, maar genoten ook van het leven in het vrije Nederland. ’Jongen, we waren gewíld,’ zegt een van de pioniers in het boek.

Bovendien zochten veel bedrijven juist geschoolde werknemers, mensen als de slager Mohammed Gribi. Ook in de Limburgse mijnstreek had men vooral behoefte aan ervaren arbeiders.

Een hardnekkig misverstand is verder dat die eerste migranten allemaal in de Rif werden geronseld, omdat Marokko van zijn lastige Riffijnen af zou willen. Uit door Cottaar en Bouras verzamelde cijfers blijkt ook hier het tegendeel. De meeste arbeiders werden geworven in Agadir (vooral door de Staatsmijnen), in Fes (onder andere door Bamshoeve) en in Marrakech (door de Staatsmijnen).

Dat van de huidige ruim 340.000 Nederlandse Marokkanen, 75 procent toch zijn wortels in de Rif heeft, heeft andere oorzaken. Zo kwamen veel Marokkanen uit de Rif uit eigen beweging naar Nederland toe. Ook verhuisden veel Riffijnen die al in Frankrijk of België werkten, naar Nederland omdat de arbeidsomstandigheden er veel beter waren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden