Boe, boe en nog er eens boe!

Het legertje koeien dat de auditoria van operahuizen roodbont kleurt, neemt gestaag toe. Die almaar aanwassende veestapel is recht evenredig aan het aantal controversiële regisseurs dat steeds vaker de grenzen oprekt van een kunstvorm die je in aard en vorm 'ouderwets' kunt noemen. Je kunt haast geen première van zo'n 'oude' opera meer bezoeken of bij de opkomst van het regisseursteam loeien al die koeien om het hardst: boe, boe en nog er eens boe!

Wat een verademing was het, om na de première van 'Siegfried' bij de Nationale Reisopera vorige week geen enkele wanklank te horen. Toen regisseur Antony McDonald voor het doek verscheen, zwol het applaus juist waarderend aan. En dat voor een opera waaraan toch echt het nodige te verpesten valt. In Enschede gingen beeld en muziek harmonieus in elkaar over en werd het publiek weliswaar aan het denken gezet - het inventieve gezeul van Mime en Alberich met de kinderwagens bijvoorbeeld - maar nergens op afstand gehouden. Als je als argeloze bezoeker eerst een doorwrocht essay van een dramaturg moet doorploegen om dat wat je gezien hebt te begrijpen, dan weet je bijna zeker dat een enscenering mislukt is.

Ongeveer tegelijkertijd ging bij de Vlaamse Opera in Gent een nieuwe productie van Kurt Weills en Bertolt Brechts 'Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny' in première. De Vlaamse Opera liet het werk regisseren door de Spanjaard Calixto Bieito, bijgenaamd 'Het Beest', en liet in het publicitaire materiaal geen mogelijkheid onbenut om te benadrukken dat met Bieito een heuse schandaalregisseur in huis was gehaald. Tsjonge! Later gevolgd door een persbericht dat het gezelschap de enscenering vanwege de vele seks- en geweldscènes ongeschikt achtte voor jongeren beneden de zestien.

Al met al genoeg redenen dus om niet te gaan. Na Bieito's ranzige behandeling van Haydns 'Il mondo della luna' bij Opera Zuid in 1999 werd daar zelfs de artistieke leiding om naar huis gestuurd. En natuurlijk steeg Bieito's ster snel. Zijn schandaalstatus bereikte een hoogtepunt in 2004 toen hij in Berlijn Mozarts 'Die Entführung aus dem Serail' omvormde tot een platte en perverse hoerenkastopera (Blonde moest de urine van haar bewaker Osmin drinken bijvoorbeeld) waarbij mensen bij bosjes de zaal verlieten. En toen Belmonte aan het slot schietend het ene personage na het andere omlegde, riep iemand vanuit de zaal: 'En nu de regisseur!'

De recensies over de 'volkomen platte' productie in Gent sterkten mijn beslissing om de voorstelling te laten voor wat die was. De Standaard merkte verbaasd op: 'Geen enkel boe'tje te horen, het Gentse publiek hield zich stoer'. Tsja!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden