Bodemschatten Noordpool steeds gewilder

amsterdam – Aan mooie woorden geen gebrek tijdens de conferentie over de Noordpool in Moskou de afgelopen dagen. Het gebied mag niet het toneel worden van een nieuwe Koude Oorlog, stelde de IJslandse president Olafur Ragnar Grimsson. En de Russische premier Poetin was overtuigd van de toekomstige samenwerking. „Het is al moeilijk om in je eentje te overleven in het poolgebied. De natuur dwingt mensen en landen om elkaar daar te helpen”, aldus Poetin.

Het congres in Moskou bracht honderden experts en politici bijeen om over de toekomst van het poolgebied te praten. De regio is economisch zeer interessant. Doordat de ijskap smelt en noordelijke routes steeds beter bevaarbaar worden, wordt het winnen van grondstoffen onder de zeebodem mogelijk. En ondanks de milieubezwaren die kleven aan activiteiten in zo’n ecologisch kwetsbaar gebied, is grootschalige exploratie steeds waarschijnlijker.

Het gaat ook om aanzienlijke voorraden. Alleen Rusland al schat dat zich onder zijn deel twee keer zoveel gas- en oliereserves bevinden als nu voor Saoedi-Arabië bekend zijn. Moskou laat alvast een nieuwe atlas van het Noordpoolgebied maken, met een maximum aan informatie over waar de grondstoffen te vinden zijn.

De vraag die iedereen bezighoudt is waar de grenzen lopen, vooral die van Rusland. De Noordpoolverantwoordelijke in Moskou, Artoer Tsjllingarov, zei woensdag dat het Russische continentaal plat zo ver doorloopt in het arctische gebied dat Rusland aanspraak mag maken op de hele Noordpool. Centraal in die claim is de loop van een onderzeese bergketen – de zogeheten Lomonosov-rug – die een extensie zou vormen van het al erkende continentale plat van Rusland. Drie jaar geleden plaatste Moskou met een onderzeebootje een Russische vlag op de zeebodem om zijn aanspraken kracht bij te zetten.

Russische uitbreiding zou ten koste gaan van andere landen die grenzen aan het noordpoolgebied, waaronder Canada en de Verenigde Staten. Vandaar dat er angst bestaat voor oplopende militaire spanning. Zo kondigde Moskou vorig jaar aan een apart leger voor het gebied op te richten en in 2020 met stationering te beginnen – al zou dat uitsluitend bedoeld zijn voor de ’zekerheid van het scheepsverkeer’. Ook Canada kondigde in 2007 een diepzeehaven en een militaire basis aan.

Poetin wuifde gisteren de angst voor escalatie weg. De Noordpool kan een ’zone van vrede en samenwerking’ worden, waar de mensheid in ’een sfeer van partnerschap’ de winning van grondstoffen ter hand neemt. Angst voor escalatie mist elke grond, aldus Poetin. Als voorbeeld noemde hij een akkoord dat Rusland en Noorwegen woensdag ondertekenden en dat een einde maakte aan een al decennia durend geschil over hun zeegrens. Escalatie op korte termijn ligt ook niet voor de hand. De landen wachten op een VN-commissie die de claims van de Noordpoollanden gaat wegen en een oordeel zal vellen. De vraag is vooral wat er gebeurt als de claims van Moskou niet worden gehonoreerd. „Om de economische welvaart van Rusland ook in de toekomst te garanderen, moeten we duidelijk maken dat het continentaal plat ons behoort”, maakte Tsjllingarov het belang voor Rusland woensdag nog eens helder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden