Bob Dole is geen Bill Clinton

SAN DIEGO - Een toespraak die leek geconstrueerd door een breed samengestelde commissie, waardoor er geen centraal thema was, maar een waslijst van meningen en wensen. Een rede, die van zeer warme en menselijke thema's naar harde, zakelijke beoordelingen zwaaide en terug, waardoor het rommelig oogde en oorde. Een toespraak, die maar een doel had: duidelijk maken dat Bob Dole geen Bill Clinton is.

En een rede, die veel te lang was. Gemengde gevoelens voerden de boventoon nadat de Republikeinse kandidaat voor het presidentschap zijn nominatietoespraak op de conventie in San Diego had uitgesproken. En niemand kon tot de conclusie komen dat Dole zich had laten zien als een briljant redenaar. Het was een toespraak zoals de Amerikanen die van Dole kennen: degelijk en saai.

De Republikeinen zullen zich inzetten voor het herstel van traditionele waarden als godsvertrouwen, gezinsleven, plichtsbesef en vaderlandsliefde, waarden die onder vier jaar Democratisch presidentschap naar de tweede plaats zijn verdrongen. De Republikeinen meten de waarde van het gemeenschapsleven en dat van het gezin of het individu niet louter af aan de materiële welstand van de samenleving als geheel, zoals de Democraten dat de afgelopen jaren hebben gedaan. Amerikanen moeten weer de ruimte krijgen om hun dikwijls met hard werken verdiende inkomen te besteden naar eigen goeddunken. De Republikeinen zullen de nationale veiligheid weer prioriteit geven. En de Republikeinen zullen het thema van de geloofwaardigheid weer centraal stellen, niet het geloof van de bevolking in de president, maar dat van het Witte Huis in het volk. Dat waren enkele grondlijnen in de toespraak van Dole.

De Republikeinse presidentskandidaat wisselde kritiek op het beleid van de huidige Democratische president Bill Clinton af met het aangeven hoe hij het beter zou doen. De kritiek van Dole op de Democraten was dikwijls stevig, maar de toon was zelden vlijmscherp. Slechts eenmaal zette hij even diep het mes in het andere kamp toen hij zei: “Het haalt de natie omlaag als binnen de regering van Clinton een elitekorps dat nooit volwassen is geworden, dat nooit iets wezenlijk belangrijks heeft gedaan, dat nooit offers heeft gebracht, de macht heeft om met uw geld z'n zelfzuchtige plannetjes uit te voeren.”

In de met enthousiasme ontvangen, maar niet met gejuich begroete toespraak kritiseerde Dole het morele klimaat, zoals dat zijns inziens onder de Democraten is ontstaan, het verminderde aanzien van de VS in de wereld, het economische en fiscale beleid, de ontoereikende misdaadbestrijding en het onsamenhangende veiligheidsbeleid. Een kind hoort volgens Dole op te groeien in een gezin, “niet in een dorp”, een kritische verwijzing naar een niet zolang geleden door first lady Hillary Clinton geschreven boek over gezinsopbouw. “Als ik de toverkracht had om ieder kind dat geen vader of moeder heeft, weer een vader of moeder te geven, zou ik het doen. Dat kan ik niet, maar ik zal dat kind niet in de steek laat en als president zal ik alles in het werk stellen om maatregelen te nemen die gezinnen bijeenhouden.” - Vervolg op pagina 4 - Zie ook het commentaar

'Ik zal mijn afkomst nooit vergeten' VERVOLG VAN PAGINA 1

Onvermijdelijk prees de Republikeinse leider opnieuw zijn plan voor belastingverlaging aan en zijn voornemen de grondwet te amenderen met de eis van een sluitende begroting, maar hij legde ook de tekortkomingen aan van de economische filosofie, die volgens hem het beleid van de regering Clinton kenmerken. Zijn ze er voor u of zijn ze er voor zichzelf? “Ik vertrouw erop dat het Amerikaanse volk kan bepalen wat goed voor dat volk is. Als Washington maar het juist beleid biedt kan ieder gezin, kostwinner en middenstander beter af zijn”, zei Dole. Hij vatte het beleid samen met: “De regering Clinton denkt dat zij wel kan uitmaken wat goed voor u is. En daarom moet zij weg.”

De 'waslijst' van Dole leverde een reeks beloften op. Een regering Dole zou haar handelsbeleid niet laten dicteren door internationale organisaties - een duidelijk gebaar naar de protectionistische Buchanan-vleugel van de partij. Een regering Dole zal de gewelddadige crimineel aanpakken en ervoor zorgen dat hij niet gemakkelijk voorwaardelijk vrij komt. Een regering Dole zal er voor waken dat illegale immigranten het niet verpesten voor de legale immigranten. En president Dole zal er voor zorgen dat geen Amerikaanse soldaat de strijd wordt ingestuurd zonder dat er een gerede kans is op een overwinning. Opmerkelijk was dat hij het omstreden onderwerp abortus zo goed als links liet liggen.

In andere elementen van zijn rede wees Dole naar zijn jeugdjaren en vooral zijn verleden als oorlogsgewonde. Zijn lippen trilden toen hij memoreerde hoe zijn vader aan het einde van de Tweede Wereldoorlog van Kansas naar Michigan reisde om daar in een hospitaal zijn zoon te bezoeken, die naar alle waarschijnlijkheid aan zijn verwondingen zou bezwijken. En van een voor zijn doen ongewoonlijk persoonlijke kant liet Dole zich ook kennen toen hij zei: “Ik kom uit een familie van goede mensen, zeer goede mensen en daar ben ik trots op. Niets zal mijn liefde voor mijn vader en moeder overschaduwen. En hoe belangrijk ik ook word, het zal er nooit van komen dat ik ze vergeet. Dat ik mijn afkomst vergeet.”

De reactie van het Witte Huis op de toespraak was weinig verrassend. Presidentieel adviseur George Stephanopoulos, die prominent aanwezig was in San Diego om daar vooral voor CNN commentaar te leveren, sprak van de meest partijdige, negatieve en verdeeldheid zaaiende toespraak sinds die van de Republikeinse presidentskandidaat Barry Goldwater in 1964. De Democratische oud-gouverneur Mario Cuomo was aanmerkelijk positiever. Hij stelde dat Dole ervoor heeft gezorgd dat Dole en Clinton in de verkiezingsstrijd van de komende maanden aan elkaar gewaagd zullen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden