Bob Denard 1929-2007

De huurling Bob Denard kreeg wereldfaam. Zijn opdrachtgevers zijn altijd onbekend gebleven. Hun namen neemt hij mee het graf in.

Volgens zijn zuster is Bob Denard op uiterst onwaarschijnlijke wijze gestorven: van ouderdom, op natuurlijke wijze, thuis in zijn geboortedorpje Grayan-et-L’Hôpital. Na Denards leven had een kogel, een galg, of een ziekte in een cel meer voor de hand gelegen.

Denard was huurling, voornamelijk in Afrika. Sterker: hij was het prototype van een huurling. Frederick Forsyth had hem in gedachten in zijn Dogs of War, zoals hij eerder de archetypische terrorist Carlos had gebruikt in De dag van de Jakhals.

In de verhalen over Denard valt zijn persoonlijke geschiedenis vrijwel samen met de oorlogen, opstanden en staatsgrepen waarin hij vocht. Veel feiten zijn niet verifieerbaar. Bij een van zijn vele pogingen tot staatsgreep kwam hij met een paar rubberbootjes aan land, zo heet het. Volgens de ene bron speelde deze scène zich af in Benin, volgens andere in Congo, of op de Comoren.

Zelfs over zijn naam bestaat onenigheid. De meeste bronnen houden het erop dat Bob Denard een schuilnaam was (een van de vele) van Gilbert Bourgeaud. Maar volgens sommigen was Gilbert Bourgeaud een schuilnaam van de man die eigenlijk Robert, Bob, Denard heette.

Hoe dan ook: Denard was zoon van een soldaat. Het militaire trok ook de zoon, want met 16 jaar meldde Bob zich bij de marine. Hij vertrok naar Vietnam, waar zijn officiële militaire carrière eindigde in een bar in Saigon. Daar raakte hij betrokken bij een vechtpartij, en werd ontslagen.

In 1952 probeerde hij het als politieagent in Marokko, toen nog een Franse kolonie. Vier jaar later strandde ook die loopbaan eerloos. Hij werd opgepakt, verdacht van samenzwering. Hij en zijn kornuiten zouden moordplannen hebben beraamd tegen de linkse Franse premier Pierre Mendès-France, de man die in de ogen van rechts verantwoordelijk was voor het verkwanselen van Indo-China, Algerije en (spoedig) Marokko. Voorzover Denard ideologische drijfveren had: links was hij zeker niet. Hij verdween bijna een jaar in de cel.

In 1961 meldde hij zich voor het eerst als huurling. Hij noemde zich kolonel en vocht in het zojuist onafhankelijk geworden Zaïre (Congo), toen ook al een onoverzichtelijk wespennest, aan de zijde van drie verschillende partijen. Wegens hun niets en niemand ontziende strijdmethoden kregen hij en zijn legertje getrouwen daar hun nom de guerre: ’Les Affreux’, de verschrikkelijken.

Zij doken daarna ook op aan de zijde van de Unita-rebellen in Angola, de Renamo in Mozambique, de royalisten in Jemen, de sjah van Perzië, de separatisten in Biafra, en in Benin bij een knullige coup-poging tegen de marxistische Matthieu Kérékou.

Voor de doden bij het akkefietje in Benin, in 1977, moest hij in 1993 voor een Franse rechter verschijnen. Daar sprong een kolonel van de Franse geheime dienst, Maurice Robert, voor hem in de bres. Deze liet doorschemeren dat Bob in feite het vuile werk van de dienst opknapte in de strijd tegen het communisme, en voor het belang van Frankrijk. Denard kreeg slechts voorwaardelijk.

„Ik had niet werkelijk het groene licht van de autoriteiten, maar wel oranje”, schreef hij in zijn autobiografie ’Piraat van de Republiek’. De titel ontleende hij aan het gebruik van 18de-eeuwse vorsten, die admiraals carte blanche gaven om schepen van vijandige naties te overvallen. Zo’n piraat was hij, Denard , ook. Veel analisten geloven hem.

Denards naam zal altijd verbonden blijven met de eilandengroep de Comoren, in de Indische Oceaan. In 1975 bracht hij er met zijn ’Verschrikkelijken’ president Ahmed Abdallah ten val. Ene Ali Soilih zetten ze op de troon, maar toen die marxistische neigingen begon te vertonen schoten Bob en de zijnen hem dood. Abdallah werd weer president. Denard leefde, letterlijk en figuurlijk, als een vorst op het rijkje, dat diende als luisterpost van het Zuid-Afrikaanse apartheidsbewind en doorvoerhaven van Franse producten naar dat officieel geboycotte land.

In 1989 werd president Abdallah doodgeschoten. Bob was daarbij aanwezig, niet bewezen is zijn schuld. Hij vluchtte, maar keerde in 1995 nog één keer terug: voor een (geslaagde) coup. Deze keer zond Parijs een legertje. Denard gaf zich over.

In 2006 moest Denard voorkomen voor zijn laatste coup. Een rits hooggeplaatsten, onder wie ex-minister van binnenlandse zaken Charles Pasqua, pleitte voor Denard, die inmiddels aan Alzheimer leed. Hij kreeg slechts voorwaardelijke straf. In hoger beroep, juli dit jaar, kreeg hij één jaar onvoorwaardelijk, maar die straf hoefde hij wegens zijn toestand niet meer uit te zitten.

Een voormalige politieke gevangene op de Comoren is treurig. „Hij heeft zich nooit verantwoord voor al zijn misdaden op ons gebied, de moorden en de martelingen waaraan hij schuldig is.”

Bob Denard werd in Grayan-et-L’Hôpital geboren op 7 april 1929. Hij stierf er op 13 oktober 2007.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden