BN'er in de politiek kán succes zijn

Volgens Joop van Holsteyn heeft een BN'er als lijsttrekker geen electoraal effect (Opinie, 25 april). Een aanvechtbare stelling, waarvoor hij ongelukkige voorbeelden gebruikt. Peter R. de Vries en Emile Ratelband richtten immers eigen partijen op en wezen zichzelf als lijsttrekker aan, terwijl Bram Moszkowicz is gevraagd door een bestaande partij. En de Kamerverkiezingen van 1933 leren dat landelijke bekendheid van een lijsttrekker wél effect kan hebben. In januari 1933 brak in de Indische wateren muiterij uit op de kruiser De Zeven Provinciën. De regering liet een bom op het schip gooien, met 23 doden tot gevolg. Rechts Nederland schrok hevig, niet vanwege de doden, maar omdat in Nederlandsch-Indië de revolutie voor de deur leek te staan. Meteen werden rechtse partijen uit de grond gestampt, waarvan het Verbond voor Nationaal Herstel en het Nationaal Verbond voor Plicht, Orde en Recht nationalistische en kolonialistische programma's hadden.

Omdat de verkiezingen al een paar maanden later waren, besloten de oprichters van Nationaal Herstel een bekende Nederlander als lijsttrekker te vragen. Dat werd de 81-jarige generaal b.d. C.J. Snijders. Iedereen kende hem als de opperbevelhebber, die tijdens de Eerste Wereldoorlog vond dat het neutrale Nederland zich moest voorbereiden op gedwongen deelname aan de oorlog, en dan de Duitse kant moest kiezen omdat Nederland Duitsland militair niet aankon. De ministers dreigden met aftreden als Snijders niet werd ontslagen, maar koningin Wilhelmina weigerde. Toen Snijders in november 1918 alle verloven introk, omdat terugtrekkende Duitse troepen de neutraliteit dreigden te schenden, braken in een legerplaats ongeregeldheden uit en eiste de socialist P.J. Troelstra Snijders' ontslag, dat een dag later werd verleend.

Snijders was daarmee voor rechts Nederland een martelaar: miskend door de slappe regering, gesteund door de koningin en vervolgd door de socialisten. Nationaal Herstel kreeg met 30.329 stemmen zijn zetel, terwijl Plicht Orde en Recht, dat geen landelijk bekende lijsttrekker had, het met een derde daarvan moest doen.

Dit voorbeeld weerspreekt de stelling van Van Holsteyn; een bekende Nederlander zonder politieke kleur als lijsttrekker leverde prompt een zetel op. De landelijke bekendheid van een lijsttrekker kan electoraal dus wel effectief zijn, zeker als hij ook nog een underdog is.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden