Blunder met zaad in ivf-kliniek Utrecht

Beeld ANP

In het UMC Utrecht zijn fouten gemaakt in het ivf-laboratorium. Hierdoor zijn mogelijk de zaadcellen van verkeerde mannen gebruikt.

Bij de bevruchting van eicellen van 26 vrouwen in het ivf-laboratorium in Utrecht zijn mogelijk de zaadcellen van verkeerde mannen gebruikt. Dat heeft het Universitair Medisch Centrum Utrecht gisteren bekendgemaakt. Van de 26 vrouwen hebben negen al een kind, vier zijn nog zwanger. Van de andere dertien vrouwen zijn embryo's ingevroren.

Het gaat om vrouwen die bevrucht wilden worden via ICSI, een methode waarbij de zaadcel met een pipet direct wordt ingebracht in de eicel. De oorzaak van de mogelijke zaadwissel komt door het handelen van één labmedewerker. Die week ruim anderhalf jaar lang - tot afgelopen november - af van de 'standaardprocedure', legt woordvoerder Eric Trinthamer uit.

Hij gebruikte een instrument dat normaal gesproken niet gebruikt wordt bij ICSI. "Het gaat om een pipet met een rubberen slangetje en een zuiginstrument eraan. Daarmee kunnen zaadcellen worden opgezogen en teruggeplaatst. Het is een prima instrument als je één behandeling per dag doet. Maar zodra je er meerdere doet, bestaat de kans dat er nog zaad van een ander in de verbindingsslang zit."

Volgens Trinthamer gebeurt dat alleen als het zaad te hard naar binnen is gezogen. Toen de betreffende labmedewerker eenmaal ontdekte dat hiervan sprake was, heeft hij dit direct gemeld, verzekert de woordvoerder. Er zijn volgens hem geen aanwijzingen dat ook andere medewerkers deze methode gebruiken. Over de identiteit van de laborant wil hij niets zeggen.

De kans is volgens het ziekenhuis klein dat vrouwen daadwerkelijk zwanger zijn geraakt door verkeerde zaadcellen, maar kan niet worden uitgesloten. Trinthamer: "De medewerker heeft het instrument 26 keer meerdere keren achtereen gebruikt. Hij heeft één keer gezien dat er nog zaad in het slangetje zat. Maar dat betekent niet dat het die andere 25 keer ook zo is geweest."

De betrokken stellen
Het ziekenhuis heeft de betrokken stellen 'op een paar na' ingelicht. Zij zijn uitgenodigd voor een gesprek met hun eigen arts, zegt Trinthamer. "Deze gesprekken vinden de komende dagen plaats. De arts bespreekt met de stellen wat de mogelijkheden zijn. Je kunt je voorstellen dat met de ouders van een kind dat al geboren is een ander gesprek gevoerd wordt dan met paren van wie de embryo's in de vriezer liggen." De paren kunnen een dna-test laten doen.

Het UMC Utrecht heeft een melding gemaakt bij de Inspectie Gezondheidszorg en gaat vanaf nu 'in een lager tempo door' met de ICSI-procedures. De inspectie wil - zolang het onderzoek loopt - niet inhoudelijk ingaan op de zaak, zegt woordvoerder Ellemieke van der Horst.

Het UMC Utrecht ligt al langer onder een vergrootglas. De inspectie onderzoekt op het moment of twee kno-operaties met dodelijke afloop ten onrechte niet gemeld werden. Toen de arts die hierbij was betrokken eerder dit jaar weer aan het werk ging zonder dat de inspectie dit wist, verscherpte de inspectie het toezicht op het ziekenhuis.

Volgens Van der Horst zijn er bij de inspectie 'recent geen meldingen binnengekomen van soortgelijke zaken' als de zaadwissel. Gisterenavond kregen medewerkers van het UMC al honderdvijftig ongeruste telefoontjes.

Belangenvereniging geschokt

Belangenvereniging voor mensen met vruchtbaarheidsproblemen, Freya, heeft geschokt gereageerd op de fout in het ivf-laboratorium van het UMC Utrecht. De organisatie heeft echter alle vertrouwen in de geldende protocollen in Nederland en beschouwt de kwestie als een incident.

"We schrikken hier enorm van'', aldus een woordvoerster. "Een kinderwens is heel precair, zeker als die niet via de gewone weg in de slaapkamer te vervullen is. Dat vereist dat mensen 100 procent vertrouwen moeten kunnen hebben in het traject dat wordt doorlopen.''

De woordvoerster benadrukt echter dat de Nederlandse protocollen rond ivf heel nauwgezet en betrouwbaar zijn. De fout bij het UMC Utrecht zou veroorzaakt zijn omdat van die procedures is afgeweken.

"Juist omdat die regels zo streng zijn, komt dit zo hard aan. We beschouwen het als een incident, maar het is vreselijk voor de paren die dit treft. Dit telefoontje wil je niet krijgen van het ziekenhuis.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden