Bloemen verzekeren hun voortbestaan met cafeïne

Niet alleen mensen hebben koffie nodig om te functioneren, ook bijen zijn gevoelig voor de verslavende cafeïne. Sommige planten 'belonen' honingbijen met het stofje om te zorgen dat die andere bloemen links laten liggen, zo meldt het wetenschappelijk tijdschrift Science.

Koffie- en citrusplanten, zoals grapefruit en sinaasappel, hebben van nature cafeïne in hun nectar. Onderzoekers van de Newcastle University in Engeland concluderen dat dit positieve gevolgen heeft voor zowel de bloemen als de bij.

Door de hoge snelheid waarmee de insecten van bloem tot bloem vliegen en de vele verschillende bloemen waar ze per dag van eten, is het voor de bijen moeilijk om de locatie en geur van iedere plant te onthouden. De cafeïne zorgt ervoor dat de bijen zich die planten beter kunnen herinneren: bijen keren eerder terug naar planten die cafeïne in hun nectar hebben dan naar planten waarvan de nectar alleen suiker bevat. Het langetermijngeheugen van de bijen verbetert.

Voor de bloemen betekent dit een meer betrouwbare voortplanting. Als de bijen van de nectar eten, blijven pollen aan hun poten hangen. Die vervoeren ze naar een volgende plant, waarna bestuiving plaatsvindt. Door te zorgen dat de insecten vaker terugkeren naar een koffie- of citrusplant verzekeren die zich van hun voortbestaan.

Cafeïne is in de natuur ook een afweermechanisme. In grote hoeveelheden is het bittere goedje genoeg om planteneters af te schrikken. Maar in de nectar zit niet genoeg om de smaak van de nectar voor de bijen te beïnvloeden. Toch zit er in de nectar net zo veel cafeïne als in een halve kop koffie.

De onderzoekers hopen dat de resultaten duidelijker zullen maken hoe cafeïne in het menselijk brein werkt, en waarom mensen liever koffie dan iets anders drinken als ze aan het werk zijn of moeten studeren. De hersenen van mensen en bijen werken uiteraard verschillend, maar zijn op celniveau bijna vergelijkbaar.

Honingbijen zijn belangrijk voor de verspreiding van pollen en dus voor de voortplanting van bloemen en planten. Maar het aantal bijen neemt al jaren af. Dit heeft grote gevolgen voor ecosystemen en landbouw. Door te begrijpen hoe de insecten eten en welke bloemen ze kiezen voor hun nectar, kunnen landschappen beter beheerd worden. De bijenpopulatie kan weer nieuw leven ingeblazen worden door te zien op welke bloemen en planten bijen afkomen.

Verder onderzoek moet uitwijzen of in de nectar van andere bloemen ook verslavende stoffen zitten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden