Bloedige gevechten in Tripoli

Veertig dagen na de val van de ene buur, president Ben Ali van Tunesië, en tien dagen na de val van de andere buur, Hosni Moebarak van Egypte, lijkt in Libië een einde te komen aan het regime van kolonel Moammar Kadafi. En dat na 41 jaar.

Gisteren bleek dat zich al een meerderheid van de stammen achter de opstand heeft geschaard. Het oosten van het land en een aantal belangrijke steden zouden geheel in handen van de tegenstanders van het regime zijn. Ook waren er meldingen van legerofficieren die en masse zijn overgelopen. Volgens sommige berichten zou Kadafi zelf gisteren de hoofdstad zijn ontvlucht. Maar volgens weer andere berichten bevindt hij zich nog altijd in Tripoli en zal hij, aldus zijn zoon Saif, tot de laatste man strijden.

Een ooggetuige vertelde gisteren op de Arabische nieuwszender Al-Jazeera dat gevechtsvliegtuigen van de luchtmacht het vuur geopend hadden op de betogende massa in Tripoli. Al in de nacht hadden demonstranten zich verzameld op het Groene Plein, vanwaar zij met veel geweld verdreven werden. Sluipschutters schoten vanaf de daken op de betogers en Kadafi-getrouwen openden vanuit hun auto's het vuur op de menigte. Verderop zou het parlementsgebouw in brand zijn gestoken, ook drongen betogers de kantoren van de twee staatszenders binnen. Naar schatting zouden sinds het begin van de opstand zeshonderd doden zijn gevallen. Maar de berichten blijven moeilijk controleerbaar.

Kadafi's zoon Saif al-Islam had gisternacht nog de Libiërs opgeroepen hun opstand te staken. Nu eens dreigend dat Libië gevuld zou worden met rivieren van bloed, dan weer bijkans smekend bereid tot vergaande hervormingen voor een nieuw Libië. In Benghazi, dat grotendeels in handen van de opstandelingen is, beantwoordde de massa Saifs toespraak door woedend met schoenen naar de tv-schermen te zwaaien.

Toch bevat het dreigement van Saif dat het alternatief van dit regime chaos is, een kern van waarheid. De afgelopen vier decennia heeft Kadafi het land bijeengehouden met angst en geld. Partijen waren overbodig, zo meende de man, die zichzelf ooit zag als opvolger van Gamal Nasser, als leider van de Pan-Arabische revolutie. Zijn machtsbases waren het leger en de stammen, wier loyaliteit hij verwierf met intimidatie en geld van de olie-inkomsten.

Wat overblijft bij zijn vertrek zal inderdaad een land in chaos zijn, dat niet zoals Egypte en Tunesië georganiseerde staatsorganen en politieke partijen kent, net zomin als enige traditie als onafhankelijke staat.

Dat heeft ook gevolgen voor Europa. Juist de laatste jaren is Libië belangrijk geworden, vanwege de olie en investeringen daar, maar ook als buffer tegen migratie uit Afrika.

Niet voor niets zei gisteren de minister van buitenlandse zaken van Italië, de voormalige kolonisator van Libië, te vrezen voor een massale immigratiestroom vanuit Noord-Afrika. Franco Frattini pleitte voor een actieplan voor mediterrane landen die hier de dupe van worden. Hij waarschuwde voor een burgeroorlog en een opdeling van Libië, waarbij in het oosten een islamitische staat wordt gevestigd. En dat op nog geen uurtje vliegen van zijn land.

Minister van buitenlandse zaken Rosenthal ziet het liefst dat alle Nederlanders die nog in Libië zijn, zo snel mogelijk terugkomen. Hij stuurde er gisteren op aan dat ze vandaag met een militair vliegtuig worden opgehaald, maar dat was afhankelijk van toestemming van Libië. In de landen in het Midden-Oosten waar het onrustig is, bevinden zich volgens Buitenlandse Zaken honderden Nederlanders. In Libië zijn er nog ruim honderd, in Bahrein 220, in Algerije 198, in Iran 155 en in Jemen 50.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden