Bloedgroep bepalend in race voor opvolging van Brinkman

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Buitenlandspecialist Jaap de Hoop Scheffer en demissionaire staatssecretaris Enneüs Heerma van volkshuisvesting lijken de meeste kans te maken Elco Brinkman op te volgen als fractievoorzitter van het CDA. Twee mensen zijn in elk geval al afgevallen: vice-voorzitter Frans Wolters en Tweede-Kamervoorzitter Wim Deetman.

Wolters en Deetman zitten, met media-woordvoerder Marten Beinema, in de commissie die op zoek gaat naar een nieuwe fractievoorzitter. Zij hebben beiden laten weten geen ambitie te hebben het stokje van Brinkman over te nemen. Wolters voelde wel voor het fractievoorzitterschap, maar ziet zichzelf niet als leider van de oppositie, zo verklaarde hij gisteren.

Deetman, die voor de Tweede-Kamerverkiezingen vaak genoemd werd als potentiële opvolger van Brinkman, blijft nu liever Kamervoorzitter: “Dat is geen parkeerplaats, geen springplank voor een andere functie. Wat mij betreft was de kogel dus al door de kerk, toen ik werd herkozen als Kamervoorzitter”, aldus Deetman.

Kamervoorzitter

Het CDA loopt gerede kans het Kamervoorzitterschap kwijt te raken, als Deetman daar mee stopt, omdat het niet meer de grootste partij is. Toen Deetman in mei voor een tweede termijn als voorzitter werd gekozen, kreeg hij steun van de PvdA-fractie omdat zij tevreden is over de manier waarop hij die functie uitoefent. Maar als hij vertrekt, dan claimen de sociaal-democraten als grootste fractie alsnog de voorzittershamer. En “zowel de CDA-fractie als de heer Deetman hechten aan het voorzitterschap van de Tweede Kamer”, zei Wolters gisteren.

Ook veel genoemd is - maar zij maakt vooralsnog weinig kans - Yvonne van Rooy, op dit moment nog staatssecretaris van buitenlandse handel en de nummer twee van de CDA-kieslijst. Haar wordt gebrek aan uitstraling verweten en bovendien heeft ze voor de jongste Kamerverkiezingen niet langer dan tien maanden in de Kamerbankjes doorgebracht.

Tegen Vrij Nederland verklaarde zij ooit: “Fractievoorzitter van het CDA zou ik nooit willen worden. Zo'n politiek dier ben ik niet.” In het zelfde gesprek liet ze bovendien weten weinig trek te hebben in de oppositiebankjes: “Daar ben ik te bestuurlijk voor.”

Van een gelopen race tussen Heerma en De Hoop Scheffer is geen sprake. Zij komen uit verschillende bloedgroepen in het CDA: De Hoop Scheffer is katholiek, Heerma van AR-huize. Geen van beiden kan voordeel aan de politieke herkomst ontlenen, omdat het voorzitterschap van de partij ook nog vacant is. Mocht het gereformeerde smaldeel de fractievoorzitter leveren, dan wordt eenvoudigweg een katholiek partijvoorzitter en vice versa.

Jaap de Hoop Scheffer gold voor de verkiezingen al als een van de kroonprinsen van Brinkman, toen nog gedoodverfde premier. De ouddiplomaat is een van de meest gebekte en bekwame katholieke CDA-Kamerleden. Kenners noemen hem een scherp debater, goed spreker in zalen en kennen hem leidinggevende capaciteiten toe. Als katholiek zou hij bovendien wellicht weer een brug kunnen slaan naar het massaal weggelopen electoraat van beneden de grote rivieren.

Tegen De Hoop Scheffer is aan te voeren dat hij te kil en te bekakt overkomt en daarom te weinig herkenbaar is voor het doorsnee-CDA-lid. Binnen de fractie hikt men tegen zijn beperkte blikveld aan; hij kent niets anders dan 'de buitenlandse hoek', hoe goed hij die ook onder de knie heeft.

Gepokt en gemazeld

Die bezwaren gaan voor Enneüs Heerma niet op. Hij is gepokt en gemazeld in de politiek, eerst als fractievoorzitter en wethouder in Amsterdam en later als staatssecretaris in de laatste twee kabinettenLubbers. Hij straalt de politieke en sociale bewogenheid uit, waar de achterban van het CDA zo naar lijkt te snakken. Zelf wil hij in elk geval graag; na afloop van de eerste vergadering van de nieuwe CDA-fractie op 4 mei versprak hij zich: “Het is wel even wennen als fractievoorzitter.” Maar de fractie kan er moeite mee hebben dat hij tot nu toe amper in de Kamerbankjes te vinden was.

Wie de nieuwe fractievoorzitter ook wordt, het staat geenszins vast dat hij of zij ook politiek leider zal worden, beklemtoonden gisteren zowel Wolters als waarnemende partijvoorzitter Lodders. “En dat is voor de betreffende persoon ook niet te hopen”, voegde een bitterzoete Brinkman daaraan toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden