Bloedeloos parlando in 'Bloed van de roos'

UTRECHT - In de serie opera's die het Festival Oude Muziek rijkelijk geprogrammeerd heeft, volgde maandagavond 'La púrpura de la rosa'. Muziekcentrum Vredenburg zat helemaal vol, niet met zomaar gewone liefhebbers, maar met 'vrienden van het festival'. Zij werden daarom hartelijk toegesproken door de nieuwe directeur Casper Vogel die allen uitnodigde om na afloop het glas te heffen.

Een passend gebaar want 'La púrpura de la rosa' ging in 1701 in première om te vieren dat Filips van Bourbon officieel de troon besteeg in gans het Spaans imperium. Het daverde dan ook door de ruime zaal: 'Viva Felipo, viva! Viva el sucesor del imperio' uit de kelen van het vocale ensemble, ondersteund door een luxe instrumentaal ensemble van vele gitaren, luiten, klavecimbel, strijkers en mét trompetten, tezamen The Harp Consort van Andrew Lawrence-King.

Nogal wat 'vrienden' wachtten het beloofde glas wijn niet af; in de pauze hielden zij het werk voor gehoord. Zowel de eentonigheid van het muzikale drama als de ongelukkige presentatie waren daar debet aan. Zou 'La púrpura' (in sommige publicaties als 'het bloed' en andere 'het rood' weergegeven) zo in de belangstelling zijn gekomen als het stuk destijds in Madrid in première was gegaan? De eerste vertoning vond namelijk plaats in Lima, aan het hof van de vice-koning van Peru; die had het stuk besteld bij zijn kapelmeester Tomás de Torrejon. Diens compositie vormt nu het begin van de opera-geschiedenis van Latijns-Amerika. Onder die noemer past 'La púrpura' perfect in het thema Zuid-Amerika dat dit jaar ook door het Festival loopt. Maar is het interessant genoeg om integraal als concertstuk een hele avond te vullen? Die vraag hadden de festival-samenstellers vooraf moeten stellen.

Hemellichten

De vice-koning van Peru bestelde destijds voor zijn rijke hof te Lima niet zozeer een opera danwel een muziek-theatraal spektakel. Torrejon koos voor een toneelstuk van de destijds al befaamde Spaanse schrijver Pedro Calderón de la Barca. Een klassiek verhaal over de liefde die opgewekt wordt bij Venus voor Adonis. Dat zint Mars niet. De verwikkelingen tussen beide partijen (ieder met een stoet allegorische figuren) waarin ook Amor een rol speelt, eindigen in de dood van Adonis waarbij zijn bloed de rozen rood kleurt. Venus valt flauw. Jupiter als oppergod lost het drama op door de gelieven ten hemel te verheffen waar zij als hemellichten in eeuwigheid verbonden zijn.

Torrejon zette de hele tekst op muziek in een parlando-stijl, een melodieus spreken, soms overgaand in een meer arioso-passages, met Spaanse ritmen gekruid op momenten dat alle zingenden zich in koor verenigden (zoals het pittige 'Corred, corred, cristales', 'Stroomt, beekjes, stroomt'). In het programmablad stonden ook de toneelaanwijzingen vermeld. Er moet heel wat te zien zijn geweest aan arcadische landschappen, een regenboog, bliksem, donder, aan- en afzwevende figuren. Dat klopt met de verhalen dat de opvoering een groots spektakel was in een speciaal voor de gelegenheid gebouwd openlucht-theater.

Om iets van de sfeer over te brengen had Andrew Lawrence-King een aantal Spaanse dansen toegevoegd waar een kwartet sierlijk springend op danste, een soort barock 'n roll. Bovendien liepen de zangers gedurig op en af en sprak de Amerikaanse musicologe Louise Stein (zij maakte de partituur speelklaar) verklarende tussenteksten, waarvan alleen de knauwende accenten te verstaan waren. 'Louder, please' en 'Use the microphone' riepen enkele 'vrienden'.

Wat echt teleurstelde was het bloedeloos klinkende parlando door het overwegend uit vrouwen bestaande zangerskorps. De voordracht door allemaal blanke barokstemmen, uitgezonderd Ellen Hargis als Adonis en Gloria Banditelli in een kleine rol, was oninteressant. De ellenlange teksten zweefden het ene oor in en het andere uit. Dat irriteert, zelfs 'vrienden'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden