Opinie

Blindvaren op Cito is funest

Hoewel er al veel over de Citotoets is geschreven is ze (helaas) te belangrijk om er hier over te zwijgen. In het verleden behaalde resultaten zijn geen garantie voor de toekomst. Dat geldt ook in het onderwijs: wie het op de basisschool goed heeft gedaan kan in het voortgezet onderwijs best mislukken.

Echter, uit onderzoek blijkt dat resultaten op de basisschool een goede voorspeller van succes daarna zijn. Vanuit dat perspectief is de Citotoets een prima instrument: ze brengt namelijk in kaart wat en hoeveel een kind geleerd heeft. Dat neemt niet weg dat wie het op de basisschool niet zo goed heeft gedaan in het voortgezet onderwijs onverwacht goede prestaties kan leveren.

Voor die kinderen is de Citotoets een ramp: of beter gezegd de manier waarop sommige middelbare scholen de uitkomsten van de toets gebruiken. Een school die een grens voor toelating bij een bepaalde waarde van de Citoscore legt zonder enige marge laat zien niets begrepen te hebben van wat een toetsscore voorstelt.

In onze samenleving vinden we het belangrijk dat mensen gelukkig worden en een flinke bijdrage aan onze welvaart leveren. Een hoge opleiding helpt daarbij. Vandaar dat een belangrijke maatschappelijke doestelling is iedereen zo hoog mogelijk op te leiden. Van oorsprong is de Citotoets vanuit die doelstelling ontwikkeld om kinderen van ouders met een lage opleiding te behoeden voor negatieve effecten van het advies van de leerkracht.

Dat advies was namelijk gemiddeld te laag voor kinderen uit lagere milieus. In plaats van een correctie op het leerkrachtoordeel (meestal trouwens een prima oordeel) is de score nu vaak het belangrijkste criterium voor de verdere schoolcarrière.

Dat is vanuit het oorspronkelijke doel gezien funest. De toets meet namelijk niet waar het om gaat: de potentie om te leren. Wat je op school leert is niet alleen afhankelijk van cognitieve capaciteiten, maar ook van andere factoren zoals motivatie en de stimulering die de omgeving biedt. Kinderen worden niet altijd optimaal gestimuleerd en sommigen leren daardoor op school minder dan je gezien hun capaciteiten zou mogen verwachten.

Het Cito heeft dit jaar een variant van de traditionele intelligentietest uitgebracht om zicht op die capaciteiten te krijgen. Dat is een veel beter middel om verborgen talent op het spoor te komen. Laat het Cito voor het beste resultaat een combinatie van de twee testen maken waarbij een gedifferentieerd profiel van de leerling als uitkomst wordt gegeven. Dat zou middelbare scholen een betere informatiebasis leveren, niet alleen voor de toelating maar juist ook voor hoe ze met het kind om moeten gaan.

Voor verbetering van onderwijskansen moeten de scholen dan wel rekening gaan houden met de verkregen wetenschap over verborgen talent. Anders blijft gelden: gebrek aan rendement in het verleden is een garantie voor gebrek aan resultaten in de toekomst.

Theo Wubbels is als onderwijskundige verbonden aan de Universiteit Utrecht. Zelf stond hij jaren als leraar natuurkunde voor de klas.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden