Blindenstok kan nog niet weg

Oogchip is een klein wonder, maar er scherp en in kleur mee zien zit er voorlopig niet in

Je gezichtsvermogen volledig kwijtraken en dan opeens weer iets kunnen zien: het moet voor blinden waarachtig een openbaring zijn, en het kan nu met een chip op het netvlies. Maar valt er dan helemaal niets af te dingen op het Argus 2-implantaat? Natuurlijk wel.

Het bionische oog is nog verre van volmaakt
Chirurg Marco Mura van Oogziekenhuis Zonnestraal is de eerste om dat toe te geven. De absolute duisternis maakt plaats voor een wazige wereld in zwart-wit, met op zijn best vage contouren van mensen, deuren en ramen. Niet zo vreemd, want de chip bevat een schamele zestig elektroden. Om enigszins te kunnen zien, moeten mensen een beetje heen en weer bewegen met hun hoofd. Op die manier kan er extra informatie via het zendertje aan het brilmontuur naar de chip worden gestuurd en ontstaat een iets completer plaatje. Nog lang niet popdiva Diana Ross in haar volle glorie, zoals gisteren te zien op de voorpagina van deze krant, maar wel een grove schets van haar postuur. Nog niet full colour ook, al zijn er mensen met een Argus 2-implantaat die wel iets van kleur zien - iets wat de makers nog niet helemaal begrijpen.

Hoe het ook zij, het gezichtsvermogen blijft voorlopig letterlijk een vage schim van wat het ooit was.

Lang niet iedereen heeft er baat bij
Vooralsnog is het netvliesimplantaat alleen uitgeprobeerd op mensen met de erfelijke oogziekte retinitis pigmentosa. Van de 4700 patiënten met deze ziekte in Nederland hebben volgens Zonnestraal slechts vijfhonderd blinden baat bij de chip plus camera-bril. Sommigen wat meer, anderen wat minder. Een goede selectie vooraf helpt, denken ze bij Zonnestraal, om alleen die mensen van zo'n oogchip te voorzien die er echt mee geholpen zijn. Maar voor eigenlijk iedereen geldt: de blindengeleidehond hoeft nog niet naar het asiel, de blindenstok nog niet de kast in.

Kan het niet anders?
Ja, misschien wel. De oogchip neemt als het ware de functie van de bekende kegeltjes en staafjes in het netvlies over, maar op een hele grove manier. Als het zou lukken om de lichtgevoelige topjes van de zenuwen weer te laten werken, zou dat in theorie een veel scherper beeld opleveren. Dat wordt nu ook geprobeerd, met nanodeeltjes van goud die licht kunnen opnemen en omzetten in een elektrische prikkel, of met lichtgevoelige eiwitten. Op die manier - alweer in theorie, voorlopig - gaan er veel meer lichtprikkels richting de hersenen dan via die zestig elektroden. Maar de makers van de netvlieschip hebben een flinke voorsprong. Zij hebben met het Argus 2-implantaat de eerste successen geïncasseerd.

En dan de prijs
Tja, ruim een ton. Oogkliniek Zonnestraal doet de eerste drie implantaties voor eigen rekening. Dat siert het zelfstandig behandelcentrum, dat graag wil innoveren. Je zou kunnen zeggen: een hoop geld voor dat beetje gezichtswinst. En vermenigvuldig het eens met de vijfhonderd blinden die Zonnestraal denkt te kunnen helpen: dan zal minister Schippers van volksgezondheid vast even moeten slikken. En dat is dan alleen nog maar voor de huidige doelgroep, namelijk mensen met de erfelijke oogziekte retinitis pigmentosa. Het Argus 2-implantaat is in principe ook veelbelovend voor ouderen met maculadegeneratie, de meest voorkomende oorzaak van blindheid in de westerse wereld. Ook daarbij zijn alleen de staafjes en kegeltjes aangetast, terwijl de oogzenuwen het in principe gewoon doen. Mocht de oogchip ook voor deze blinde ouderen soelaas bieden, dan mag Den Haag zich opmaken voor een stevige patiëntenlobby.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden