Blik in gezinsleven van zeearend

Met de zeearend is Flevoland een toeristische attractie rijker. 'Ze zijn zo gigantisch groot, zeg maar gerust vliegende garagedeuren'.

De zeearend begint zich weer thuis te voelen in Nederland. De zeldzame roofvogel broedt nu zelfs in een hondenuitlaatbos in de Flevopolder. Een attractie voor hobbyfotografen, maar ook leuk voor wandelaars en trimmers. Een vrijwilliger bewaakt het arendsnest. "Op Tweede Paasdag had ik hier 140 man", zegt hij.

Een hardloopster in fel gekleurd trainingspak stopt. "Zijn de arenden er weer?", vraagt ze aan het groepje fotografen, wandelaars en hondenbezitters. Verderop, in een groot nest, broedt een koppel zeearenden. Roofvogels met de bijnaam 'vliegende deur' vanwege hun omvang. Het mannetje ¿ of liever de man ¿ is zojuist op het nest geland. Zijn schelle roep overstemt het geblaf van honden die op hun baasjes wachten.

Lammert van den Burg (66) uit Kampen, met jas en pet van Staatsbosbeheer, komt al 35 jaar in het bos. Als wandelaar, om de hond uit te laten. Hij weet nog goed hoe hij een paar jaar geleden voor het eerst een zeearend laag over zag komen. "Net een buitenaards wezen, zo gigantisch groot. Zeg maar gerust vliegende garagedeur."

De zeearenden nestelden vorig jaar ook al in het Roggebotzand, een populair recreatiegebied tussen Dronten en Kampen. Om verstoring van de beschermde vogels te voorkomen, sloot Staatsbosbeheer een deel af. Bomen werden omgezaagd om paden te blokkeren, en er kwamen verbodsbordjes.

Van den Burg moest zich vorig jaar nog behelpen met een krukje, dit jaar heeft Staatsbosbeheer een keet met kacheltje neergezet. Zijn leven staat grotendeels in het teken van de zeearend. Als vrijwilliger houdt hij waakdiensten, samen met zijn Duitse herder Don, zeven dagen per week. Een bewaker noemt hij zich liever niet. "Het gaat meer om opletten, ik heb geen bevoegdheden."

Nadat bezoekers vorig jaar vooral hinder ondervonden van de broedende vogels, zijn er inmiddels maatregelen genomen om een wandeling juist leuker te maken. In de nestboom zijn een paar takken weggehaald, zodat de zeearenden beter te zien zijn vanaf het openbaar toegankelijke pad. Er staat een telescoop klaar die de 290 meter tot het nest reduceert tot bijna nul meter. Het apparaat biedt een intiem inkijkje in het gezinsleven van de roofvogels. Pa is vanochtend druk met takken in de weer, ma staat even op van de eieren om de poten te strekken.

Fotografen zijn blij dat het nest nu beter zichtbaar is. "Allemaal willen ze het gouden plaatje schieten" zegt Van den Burg. "En dat kan dus vanaf dit punt bij de keet. Gelukkig maar, anders gaan ze rondzwerven met het risico dat ze de vogels verstoren." Vorig jaar sloeg hij alarm toen een Duitser te dicht bij het nest kwam. "Hij beweerde dat hij eerder zeearenden had geringd." De politie slingerde de man op de bon.

De meeste bezoekers gedragen zich echter keurig volgens Van den Burg. En ook de honden schrikken de arenden niet af. Van den Burg: "Ze hebben dit uitlaatbos zelf uitgekozen."

Deze grootste arend van Europa ¿ spanwijdte tot 2,5 meter ¿ was in Nederland tot voor kort een uiterst zeldzame verschijning. Er waren plannen om de zeearend weer uit te zetten, maar dat bleek niet nodig. De zeearend bereikte ons land op eigen kracht, dankzij broedsuccessen bij de oosterburen. Een eerste broedgeval in de Oostvaardersplassen in 2006 leidde tot grote opwinding onder vogelliefhebbers. De vrouwelijke zeearend van het Roggebotzand is in 2007 in de Oostvaardersplassen geboren, zo blijkt uit de ring die ze draagt. Daarmee is ze een van de eerste exemplaren van Nederlandse bodem sinds mensenheugenis.

De wat kleinere man komt uit Noord-Duitsland, vlakbij de Deense grens. In 2011 hing deze vogel al in de buurt rond met een ander vrouwtje, vertelt Cor Fikkert, amateurfotograaf uit IJsselmuiden. "Maar ik had het gevoel dat ze niet gezond was." Een broedsel mislukte. "Toen zag ik hem vorig jaar opeens met dit vrouwtje. Zij zat wel lekker strak in het pak. Vorig jaar brachten ze twee jongen groot."

Hij verwacht dat het aantal zeearenden zal toenemen. "Het gaat weer goed, vooral dankzij de beschermingsmaatregelen in Duitsland en het uitbannen van pesticiden."

Zeearenden nestelden vorig jaar in afgelegen delen van ¿ opnieuw ¿ de Oostvaardersplassen, het Lauwersmeergebied en de Biesbosch. In de Biesbosch is gisteren nog een nieuw nest met twee jongen ontdekt. In het hele gebied leven inmiddels vijf zeearenden.

Maar nergens kunnen de vogels van zo dichtbij worden bekeken als in het Roggebotzand. Fikkert vindt ze prachtig. "Het zijn buitenproportioneel grote vogels, maar wel heel wendbaar. Hun nagels zijn echte moordwapens. Daarmee grijpen ze vis uit het water, zelfs palingen."

Zeearenden eten ook vogels. Van den Burg heeft wel eens drie dode ganzen in de takken bij het nest zien hangen.

Wat gaat vrijwilliger Van den Burg eigenlijk doen na het broedseizoen? Nou, weer lekker met de hond door het bos wandelen, zegt hij. "Wilt u nog wel even het gastenboek in de keet tekenen?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden