Opinie

Blijf vooral in gesprek met de PVV

'Collectief en systematisch weigeren tot onderhandelen of besturen met Wilders? Geen goed idee.' Beeld anp

ALEXANDER CASIER   Het is meer geluk dan wijsheid dat het cordon sanitaire in België heeft gewerkt. Niet voor herhaling vatbaar dus, is het advies van Alexander Casier aan politici in Nederland.

Hoofdredacteur Yves Desmet van De Morgen bepleitte in een recent opiniestuk dat "het cordon sanitaire in Vlaanderen zijn nut heeft bewezen" en dat men ook in Nederland maar eens moet gaan nadenken over een collectieve en systematische weigering tot onderhandelen of besturen met Geert Wilders en zijn PVV (Opinie, 22 maart).

Alsof het cordon sanitaire tegen het Vlaams Blok/Belang een geslaagde strategie is geweest.

De essentie van het cordon sanitaire was een schriftelijke verklaring in de vorm van een resolutie, uit november 1992, waarin de Vlaamse partijen van dat moment de afspraak maakten om nooit een bestuursakkoord af te sluiten (op geen enkel niveau) met het toenmalige Vlaams Blok. Voor een klein percentage van de bevolking was er natuurlijk niet méér nodig om voor altijd Vlaams Blok/Vlaams Belang te stemmen, ongeacht wat er in het partijprogramma staat.

Antiracismewet
Louter afgaand op het resultaat, is het cordon inderdaad geslaagd. Nooit is er ergens een bestuursakkoord afgesloten met het Vlaams Blok/Belang (op een paar lokale afspraken na), en naar alle verwachtingen zal die mogelijkheid ook nooit meer ter sprake komen.

In de vijftien jaar die volgden, hebben de bestuurlijke uitsluiting en andere factoren de partij echter geen electorale windeieren gelegd.

Als gevolg van wijzigingen van de antiracismewet, begin 2003, werden drie verenigingen van het Vlaams Blok veroordeeld. Het gevolg was even tragisch als ironisch: bij de Vlaamse parlementsverkiezingen in juni 2004 stemde bijna één op vier Vlamingen op het Vlaams Blok. De publiciteit rond het proces en de - hoe je het ook wendt of keert - discutabele juridische gang van zaken leverden de partij honderdduizenden stemmen op. Dat de grootste partij in het Vlaams parlement moest worden uitgesloten van regeringsonderhandelingen, was eigenlijk al een nederlaag op zich voor het cordon sanitaire, dat in werking was getreden toen het VB nog maar een 10-procents-partij was.

De gemeenteraadsverkiezingen van 2006 bleken het 'nu of nooit-moment' voor het Vlaams Belang. In een behoorlijk aantal gemeenten en Antwerpse districten werd de partij de grootste, soms met 41 procent van de stemmen. Enkel formeel kon er nog over een 'overwinning' van het cordon sanitaire worden gesproken; een hoogtijdag voor de democratie kon het allemaal bezwaarlijk nog worden genoemd.

 
Dat de grootste partij in het Vlaams parlement moest worden uitgesloten van regeringsonderhandelingen, was eigenlijk al een nederlaag op zich voor het cordon sanitaire

Negeren?
Het cordon sanitaire was, als strategie, mede de oorzaak van de omvorming van een 10-procents-partij tot een politieke formatie die een tijdlang de grootste van Vlaanderen was, en slechts op een haar na kon worden geweerd uit enkele lokale besturen. Je kunt je bijna afvragen of het radicaal negeren van de partij (niet noodzakelijk door de media, maar door de andere partijen) geen betere politieke strategie zou zijn geweest.

Zelfs Wilders' ergste vijand kan op zijn beide oren slapen: geen enkele relevante Nederlandse partij zal een samenwerking met de PVV zien zitten na de volgende Tweede Kamerverkiezingen, normaal gepland voor het voorjaar van 2017. Dat nu bevestigen in een gezamenlijke, schriftelijke overeenkomst, is een heel slecht idee.

Somber vooruitzicht
Het argument dat minder mensen op een partij stemmen als ze weten dat die partij toch niet mag of zal deelnemen aan de macht, heeft gedurende anderhalf decennium net het tegengestelde effect teweeggebracht in Vlaanderen. En dat voorbeeld zou Nederland moeten volgen?

Het zou ertoe kunnen leiden dat de PVV bij nieuwe verkiezingen zéker de grootste zal worden. Als de PVV dan nog eens vijftien jaar blijft doorgroeien, zoals het Vlaams Blok bij ons heeft gedaan na de inwerkingtreding van het cordon, ziet het er al helemaal somber uit voor de Nederlandse politiek.

De doelstellingen van het cordon sanitaire naar Vlaams model zijn, formeel gezien, bereikt. Het Vlaams Blok/Belang heeft nooit, op geen enkel niveau, bestuurd. Maar bij momenten had het maar een haar gescheeld. Die stunt herhalen in een van onze buurlanden lijkt mij absoluut geen optie.

Alexander Casier: politiek secretaris van het Liberaal Vlaams Studentenverbond (LVSV) in Brussel

 
Zelfs Wilders' ergste vijand kan op zijn beide oren slapen: geen enkele relevante Nederlandse partij zal een samenwerking met de PVV zien zitten in 2017
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden