Blijf af van onze privacy

Voormalig staatssecretaris van defensie Jack de Vries.Beeld ANP

Onlangs stelde Jack de Vries in deze krant dat burgers hun privacy moeten opgeven om een veilige samenleving te creëren ('Schande spreken van privacyschending is hypocriet'). Deze redenering wordt al heel lang gebruikt, terwijl hij aantoonbaar kul is. De overheid zou zich juist in moeten spannen om veiligheid en transparantie hand in hand te laten gaan.

De Vries onderbouwt zijn redenering met drie argumenten. Deze zijn achtereenvolgens onwaar, ridicuul en gevaarlijk. De Vries beweert in zijn eerste argument (onwaar) dat de overheid het recht heeft "om die middelen te benutten die ze kunnen inzetten ten gunste van onze veiligheid. [...]Het leven in een veilige samenleving valt of staat met de bereidheid van haar burgers om hun privacy in te leveren".

Paard van Troje
Hiermee suggereert De Vries dat de overheid een veiligheidsgarantie kan geven (onwaar), en dat het ongericht verzamelen van data onder de hele bevolking de veiligheid vergroot (onwaar). Een kwalijke implicatie is ook nog, dat burgers die weigeren hun privacy op te geven, de samenleving daarmee onveilig maken voor hun medeburgers. Zij zijn daarmee een soort vijfde colonne; het Paard van Troje dat met zijn gebrek aan liefde voor camera's en richtmicrofoons de terroristen binnenlaat.

In zijn tweede argument (ridicuul) voert De Vries aan dat we vanuit marketingoogpunt door heel veel bedrijven online in de gaten worden gehouden. Is het niet hypocriet om de overheid dan met zijn neus uit die ruif te willen houden? De Vries gaat hier aan een aantal zaken voorbij. Ten eerste ziet hij blijkbaar een zelfde verantwoordingsniveau weggelegd voor de overheid, als voor de bedrijven die hij noemt. Ten tweede gaat hij er van uit dat burgers/consumenten op de hoogte zijn van het feit dat al die informatie wordt verzameld, en dat ze daar mee instemmen. Niets is minder waar; het is niet voor niets dat Europese en Nationale regelgeving probeert burgers te beschermen tegen dit soort informatiegaring. Toch denkt De Vries dat het goed zou zijn als de overheid zich precies zo gedraagt: "De overheid gaat het tenminste nog om onze veiligheid".

Voorkomen van terreur
Het derde (gevaarlijke) argument van De Vries, is een klassieke cirkelredenering: wanneer het om onze veiligheid gaat, is transparantie - in dit geval: weten dat onze e-mail gelezen wordt - overbodig, want het gaat om onze veiligheid. Deze redenering opent de deur tot het volledig buitenspel zetten van elk aspect van onze rechtsstaat; wanneer veiligheid het grootste goed is, en ongelimiteerd handelen van onze veiligheidsdiensten daartoe de sleutel, waarom dan niet mensen opsluiten zonder proces? Waarom vrije pers toestaan? Als martelen ons kostbare informatie oplevert in de strijd tegen terrorisme: waarom niet?

Dat het voorkomen van terreur de overheid tot moeilijke keuzes dwingt kan niemand ontkennen, maar Jack de Vries maakt in ieder geval de verkeerde. Het gebruiken van angst als uitgangspunt, onzichtbaarheid als middel en uitkomen bij een rechtsstaat zonder zekerheden, zal altijd leiden tot een samenleving die zich angstig tot haar overheid verhoudt; een samenleving die zich nooit meer veilig voelt.

Micha Mos (28) is stadsdeelraadslid te Amsterdam Centrum voor GroenLinks

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden